રવિવારની રાહ આજના સમયમાં લગભગ દરેક વ્યક્તિ જુએ છે, કારણ કે આ દિવસનો અર્થ છે આરામ, પરિવાર સાથે સમય અને રોજિંદા કામકાજમાંથી થોડો વિરામ. અઠવાડિયાભર વ્યસ્ત રહેલા લોકો માટે રવિવાર એક એવી તક બની જાય છે જેમાં તેઓ પોતાની મજા, શોખ અને પરિવાર માટે સમય કાઢી શકે. પરંતુ શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે રજા માટે ખાસ કરીને રવિવાર જ કેમ પસંદ કરવામાં આવ્યો? હકીકતમાં હંમેશા આવું નહોતું. એક સમય એવો પણ હતો જ્યારે ભારતમાં કામદારોને અઠવાડિયાના સાતેય દિવસ સતત કામ કરવું પડતું હતું અને તેમને આરામ માટે કોઈ દિવસ મળતો નહોતો.
પરંપરા બદલાવવા માટે લાંબો સંઘર્ષ
આ પરંપરા બદલાવવા માટે મજૂરોને લાંબો સંઘર્ષ કરવો પડ્યો હતો. ખાસ કરીને બ્રિટિશ શાસનના સમયમાં મજૂરોની હાલત ખૂબ ખરાબ હતી. તેમના હકો માટે એક મહાન નેતાએ અવાજ ઉઠાવ્યો અને અંતે રવિવારને રજા તરીકે સ્વીકારવામાં આવ્યો.
બ્રિટિશ શાસન દરમિયાન મજૂરોની સ્થિતિ
બ્રિટિશ શાસન દરમિયાન ખાસ કરીને Mumbaiની કાપડ મિલોમાં કામ કરતા મજૂરો માટે જીવન ખૂબ મુશ્કેલ હતું. તેમને દરરોજ લાંબા કલાકો સુધી કામ કરવું પડતું અને અઠવાડિયામાં કોઈ પણ દિવસ રજા મળતી નહોતી. આ સતત કામના કારણે મજૂરોના સ્વાસ્થ્ય પર ગંભીર અસર પડી રહી હતી. થાક, બીમારીઓ અને પરિવાર સાથે સમય ન મળવાથી મજૂરોમાં અસંતોષ વધતો ગયો.
મજૂરો માટે લડનાર નેતા
આ મુશ્કેલ પરિસ્થિતિમાં Narayan Meghaji Lokhande મજૂરો માટે આશાની કિરણ બન્યા. તેમને ભારતમાં મજૂર આંદોલનના આગેવાન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. 1881 થી 1884 વચ્ચે તેમણે કામદારોના હકો માટે અવાજ ઉઠાવ્યો. તેમણે વિરોધ પ્રદર્શન કર્યા, અરજી મોકલી અને હજારો કામદારોને એકતા માટે પ્રેરિત કર્યા. આ લડત સરળ નહોતી—આ આંદોલન લગભગ સાત વર્ષ સુધી ચાલ્યું. આખરે બ્રિટિશ સરકારને મજૂરોની માંગ સ્વીકારવી પડી. 10 જૂન 1890ના રોજ રવિવારને ભારતમાં સત્તાવાર સાપ્તાહિક રજા તરીકે જાહેર કરવામાં આવ્યો.
રવિવારને રજા તરીકે પસંદ કરવા પાછળ બે મહત્વના કારણો હતા.
1. ધાર્મિક કારણ
તે સમયે ભારત પર British Empire નું શાસન હતું. બ્રિટિશ લોકો ખ્રિસ્તી ધર્મ પાળતા હોવાથી રવિવાર તેમના માટે ચર્ચમાં પ્રાર્થના કરવાનો દિવસ હતો.
2. ભારતીય પરંપરા
ભારતીય સંસ્કૃતિમાં રવિવાર સૂર્ય દેવ સાથે જોડાયેલો દિવસ માનવામાં આવે છે. કેટલાક પ્રદેશોમાં તે ભગવાન ખંડોબાને સમર્પિત દિવસ પણ માનવામાં આવે છે. તેથી મજૂરોને આરામ અને પૂજા માટે આ દિવસ યોગ્ય માનવામાં આવ્યો.
1700 વર્ષ જૂનો ઇતિહાસ
રસપ્રદ વાત એ છે કે રવિવારને આરામના દિવસ તરીકે માનવાની શરૂઆત ભારતમાં થઈ નહોતી. આ પરંપરા ઘણી જૂની છે. ઈસવીસન 321માં Constantine the Great એ સમગ્ર Roman Empire માં રવિવારને સત્તાવાર આરામનો દિવસ જાહેર કર્યો હતો. ત્યારબાદ આ પરંપરા ધીમે ધીમે યુરોપમાં ફેલાઈ અને પછી બ્રિટિશ શાસન દ્વારા ભારત સુધી આવી.
આજના સમયમાં રવિવારનું મહત્વ
આજે રવિવાર માત્ર રજાનો દિવસ નથી. તે પરિવાર સાથે સમય વિતાવવાનો, મિત્રો સાથે મળવાનો, પોતાના શોખ પૂરા કરવાનો અને આખા અઠવાડિયાના થાકમાંથી આરામ મેળવવાનો દિવસ બની ગયો છે. આ દિવસ આપણને યાદ અપાવે છે કે મજૂરોના અધિકારો માટે થયેલો સંઘર્ષ કેટલો મહત્વપૂર્ણ હતો. જો તે સમયે મજૂરો એકતા બતાવી ન હોત, તો કદાચ આજે પણ આપણે રવિવારની રજા માણી શકતા ન હોત.
આ પણ વાંચો : Knowledge : ચોરોને પકડવા માટે નહીં, આ કારણસર બન્યું હતું વિશ્વનું પહેલું CCTV
