મિડિલ ઈસ્ટના રણથી લઈને પહાડોની ઊંડાઈ સુધી આજે માત્ર એક જ નામની ગુંજ છે – 'બંકર બસ્ટર બોમ્બ'. ઈરાનના ઇસ્ફહાનમાં થયેલા અમેરિકી હુમલાએ દુનિયાને ફરી વિચારવા મજબૂર કરી દીધી છે કે આ હથિયાર કેટલા મોંઘા અને ખતરનાક છે.
અમેરિકાએ ઈરાનના ઇસ્ફહાન શહેરમાં આવેલા મોટા દારૂગોળા ડેપોને નિશાન બનાવ્યો છે. આ હુમલામાં 2,000 પાઉન્ડ (આશરે 907 કિલોગ્રામ) વજનના બંકર બસ્ટર બોમ્બનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે પોતે આ વિસ્ફોટનો વીડિયો સોશિયલ મીડિયા પર શેર કર્યો હતો.
બંકર બસ્ટર કોઈ સામાન્ય બોમ્બ નથી, પરંતુ તેને જમીનની નીચે છુપાયેલા ઠેકાણાઓને તબાહ કરવા માટે બનાવવામાં આવે છે. તેનું સ્ટીલનું પડ એટલું મજબૂત હોય છે કે તે કોંક્રિટની અનેક ફૂટ જાડી દીવાલોને તોડીને અંદર ઘૂસી જાય છે અને ચોક્કસ ઊંડાઈએ પહોંચ્યા પછી જ ફાટે છે.
અમેરિકા પાસે વિશ્વનો સૌથી ભારે બંકર બસ્ટર GBU-57 (MOP) છે, જેનું વજન 30,000 પાઉન્ડ (13,600 કિલો) છે. એક બંકર બસ્ટર બોમ્બની કિંમત અંદાજે 33 લાખથી 58 લાખ રૂપિયા ($40,000 થી $70,000) વચ્ચે હોય છે. તેમાં વપરાતી JDAM ગાઇડન્સ કિટ તેને સ્માર્ટ બોમ્બ બનાવે છે, જે ખરાબ હવામાનમાં પણ સચોટ નિશાન સાધે છે.
આ બોમ્બમાં આશરે 429 કિલોગ્રામ હાઈ એક્સપ્લોઝિવ ભરેલું હોય છે. તેના વિસ્ફોટથી 30 થી 50 મીટરના દાયરામાં કંઈપણ જીવતું બચતું નથી, જ્યારે તેની અસર 300 મીટર સુધી ફેલાયેલી હોય છે. તે કોંક્રિટના 20 થી 60 ફૂટ જાડા પડને ભેદવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.
અમેરિકાએ 1991ના ખાડી યુદ્ધથી લઈને અફઘાનિસ્તાન અને ઈરાક યુદ્ધ સુધી આ બોમ્બનો ઉપયોગ કર્યો છે. માર્ચ 2026ના તાજા અહેવાલ મુજબ, ઈરાન વિરુદ્ધના મિશનમાં અમેરિકાએ GBU-57 જેવા મહાવિનાશક બોમ્બનો ઉપયોગ વધારી દીધો છે. જૂન 2025માં એક મોટા ઓપરેશન દરમિયાન અમેરિકાએ ઈરાનના ઠેકાણાઓ પર 14 ભારે બંકર બસ્ટર બોમ્બ દાગ્યા હતા.