Earthquake: અફઘાનિસ્તાનમાં મધ્યમ તીવ્રતાનો ભૂકંપ પણ છે વિનાશક!

1 સપ્ટેમ્બરની મધ્યરાત્રિએ અફઘાનિસ્તાનની ધરતી જોરદાર ભૂકંપથી ધ્રૂજી ઉઠી. અફઘાનિસ્તાનના દક્ષિણ-પૂર્વીય ક્ષેત્રમાં 6.0 ની તીવ્રતાના ભૂકંપમાં ભારે જાનમાલનું નુકસાન થયું છે. આ ભૂકંપમાં 800 થી વધુ લોકોના જીવ ગયા છે. જ્યારે 1000 થી વધુ લોકો ઘાયલ થયા છે. 

અફઘાનિસ્તાનમાં ભૂકંપ આવવાનું સૌથી મોટું કારણ શું?

પહેલું અને સૌથી મોટું કારણ અફઘાનિસ્તાનની ભૌગોલિક સ્થિતિ છે. અફઘાનિસ્તાન હિન્દુકુશ પર્વતમાળામાં આવેલું છે. હિન્દુકુશ એક એવો વિસ્તાર છે જ્યાં ઘણી ટેક્ટોનિક પ્લેટો મળે છે. આ વિસ્તાર ભૂકંપની દ્રષ્ટિએ અત્યંત સંવેદનશીલ છે. હિન્દુકુશ પર્વતમાળા યુરેશિયન, ભારતીય અને અરબી ટેક્ટોનિક પ્લેટો વચ્ચેની સીમા પર સ્થિત છે. આ પ્લેટો વચ્ચે સતત અથડામણથી ઊર્જા એકઠી થાય છે, જે ભૂકંપના સ્વરૂપમાં બહાર આવે છે. રિક્ટર સ્કેલ પર 6.0 ની તીવ્રતાનો ભૂકંપ મધ્યમ માનવામાં આવે છે, પરંતુ અફઘાનિસ્તાનની ભૌગોલિક રચનાને કારણે, તે અહીં ભારે નુકસાન પહોંચાડે છે. 2023માં અફઘાનિસ્તાનના હેરાતમાં આવેલા 6.3 ની તીવ્રતાના ભૂકંપમાં લગભગ 2500 લોકો મૃત્યુ પામ્યા હોવાનો અંદાજ છે.

આ કારણ પણ જવાબદાર છે

બીજું કારણ વારંવાર આવતા આફ્ટરશોક્સ છે. 1 સપ્ટેમ્બરના ભૂકંપ પછી 4.5 અને 5.2 ની તીવ્રતાના આંચકા આવ્યા હતા, જેનાથી પહેલાથી જ નબળી પડી ગયેલી ઇમારતોને વધુ નુકસાન થયું હતું. આ આફ્ટરશોક્સ બચાવ કામગીરીને વધુ મુશ્કેલ બનાવે છે, કારણ કે કાટમાળ નીચે ફસાયેલા લોકોને બહાર કાઢતી વખતે વધુ માળખાં તૂટી પડવાનું જોખમ રહેલું છે. નબળું બાંધકામ અને મર્યાદિત સંસાધનો ભૂકંપની અસરને વધુ વધારે છે.

ભૂકંપની તીવ્રતા કેટલી છે જે ખતરનાક છે?

4.0 થી ઓછી તીવ્રતાનો ભૂકંપ હળવો માનવામાં આવે છે. પરંતુ જેમ જેમ તેની તીવ્રતા વધે છે તેમ તેમ નુકસાન અને મૃત્યુનું જોખમ પણ વધે છે. 6.0 થી 6.9 ની તીવ્રતાનો ભૂકંપ લોકો દ્વારા ખૂબ જ સારી રીતે અનુભવાય છે. તેને ગંભીર માનવામાં આવે છે. આ સ્તરે, ઉપરના માળને નુકસાન થઈ શકે છે અને પાયો નબળો પડી શકે છે. જો ભૂકંપનું કેન્દ્ર વસ્તીવાળા વિસ્તારમાં હોય, તો કેટલાક મૃત્યુ થઈ શકે છે.