જો ઈરાન તેને 30 દિવસ માટે બંધ કરે છે, તો કાચા તેલના ભાવ $200 સુધી પહોંચી શકે છે.
વિશ્વની સૌથી સંવેદનશીલ દરિયાઈ ધમની
પશ્ચિમ એશિયામાં ઈરાન અને ઈઝરાયલ વચ્ચે વધી રહેલો લશ્કરી તણાવ વિશ્વની સૌથી સંવેદનશીલ દરિયાઈ ધમની હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં ઓછો થવાના કોઈ સંકેત દેખાઈ રહ્યા નથી. ફક્ત 30 માઈલ પહોળી આ સ્ટ્રેટ વૈશ્વિક અર્થતંત્ર માટે ઓક્સિજન જેવી છે. જો આ રસ્તો ફક્ત 30 દિવસ માટે પણ બંધ રહે છે, તો તે આધુનિક ઇતિહાસમાં સૌથી મોટી ઉર્જા કટોકટી ઉભી કરી શકે છે, જેમાંથી બહાર નીકળવામાં વિશ્વને દાયકાઓ લાગી શકે છે.
કાચા તેલના ભાવમાં રેકોર્ડબ્રેક ઉછાળો
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ થવાથી કાચા તેલના ભાવ પર પ્રથમ અને સૌથી વિનાશક અસર પડશે. આ માર્ગ બંધ થયા પછી તેલના ભાવ ગમે તે હોય, તે વધી જશે. અહેવાલો સૂચવે છે કે પુરવઠો ખોરવાયા પછી થોડા દિવસોમાં ક્રૂડ તેલ $150 થી $200 પ્રતિ બેરલને પાર કરી શકે છે. આ પરિસ્થિતિ 1970 ના દાયકાના તેલ સંકટની યાદ અપાવે છે જેણે સમગ્ર વિશ્વને સ્થગિત કરી દીધું હતું. ઊંચા ભાવો ફક્ત પરિવહનને વધુ ખર્ચાળ બનાવશે નહીં પરંતુ દરેક ગ્રાહક માલના ભાવમાં પણ વધારો કરશે.
વૈશ્વિક પુરવઠા શૃંખલામાં સંપૂર્ણ વિક્ષેપ
આશરે 20 મિલિયન બેરલ તેલ દરરોજ આ સાંકડી ચેનલમાંથી પસાર થાય છે. આ વિશ્વના કુલ તેલ વપરાશના લગભગ પાંચમા ભાગનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. જો આ પ્રવાહ 30 દિવસ માટે બંધ થાય છે, તો વૈશ્વિક ઔદ્યોગિક પ્રવૃત્તિ સ્થગિત થઈ જશે. જહાજો બંધ થવાથી માત્ર તેલ જ નહીં પરંતુ LNG પુરવઠો પણ ખોરવાઈ જશે. ઇંધણની અછતને કારણે વિકસિત અને વિકાસશીલ બંને દેશોમાં ફેક્ટરીઓ બંધ થવાની ફરજ પડી શકે છે, જેના કારણે બેરોજગારી અને આર્થિક મંદીનો સામનો કરવો પડી શકે છે.
ભારતના અર્થતંત્ર પર ઊંડી અસર
ભારત માટે, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ થવું એ એક આપત્તિથી ઓછું નહીં હોય. ભારત તેની ક્રૂડ ઓઇલની જરૂરિયાતનો આશરે 40 થી 50 ટકા આયાત આ માર્ગ દ્વારા કરે છે. જો પુરવઠો 30 દિવસ સુધી ખોરવાઈ જાય છે, તો દેશમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલની તીવ્ર અછત સર્જાશે. આનાથી માલ પરિવહન પર સીધી અસર પડશે, જેના કારણે ફળો, શાકભાજી અને અનાજ જેવી આવશ્યક ચીજવસ્તુઓના ભાવ આસમાને પહોંચશે. ભારત જેવા દેશ માટે, જે તેની ઉર્જા જરૂરિયાતો માટે આયાત પર આધાર રાખે છે, આ પરિસ્થિતિ ઝડપથી વિદેશી હૂંડિયામણના ભંડારમાં પણ ઘટાડો કરશે.
વૈકલ્પિક માર્ગોની મર્યાદાઓ અને નિષ્ફળતા
શું હોર્મુઝનો કોઈ વિકલ્પ છે? સાઉદી અરેબિયા અને યુએઈ પાસે લાલ સમુદ્ર સુધી પહોંચતી કેટલીક પાઇપલાઇનો છે, પરંતુ તેમની ક્ષમતા ખૂબ જ મર્યાદિત છે. આ પાઇપલાઇનો હોર્મુઝમાંથી પસાર થતા કુલ તેલનો માત્ર એક નાનો ભાગ જ વહન કરી શકે છે. કોઈ પાઇપલાઇન હોર્મુઝમાંથી પસાર થતા વિશાળ ટેન્કરો સાથે સ્પર્ધા કરી શકતી નથી, તેથી જો ઈરાન ભૌતિક રીતે આ માર્ગને અવરોધે છે, તો વિશ્વ પાસે કોઈ 'પ્લાન બી' નથી જે આ 30 દિવસની વિશાળ અછતને પૂર્ણ કરી શકે.
આ પણ વાંચોઃ Pakistanની કઇ મિસાઇલથી Americaમાં ફેલાયો છે ખૌફ?, જાણો