નેપાળમાં થયેલા બળવાએ સમગ્ર વિશ્વનું ધ્યાન ખેંચ્યું છે. લગભગ બે દિવસ સુધી ચાલી રહેલા વિરોધ બાદ, નેપાળમાં બળવો થયો. Gen Zના ગુસ્સાએ નેપાળની સમગ્ર લોકશાહી વ્યવસ્થાને ઘૂંટણિયે મૂકી દીધી. આ આંદોલને હિંસક વળાંક લીધો, જેમાં ઓછામાં ઓછા 22 લોકોના મોત થયા અને સેંકડો ઘાયલ થયા. વિરોધીઓએ સંસદ ભવન, રાષ્ટ્રપતિ ભવન અને મંત્રીઓના ઘરોમાં આગ લગાવી દીધી. ભારે હોબાળા વચ્ચે, વડા પ્રધાન કેપી શર્મા ઓલીને રાજીનામું આપવું પડ્યું અને તેમને દેશ છોડવાની ફરજ પડી. જોકે નેપાળ પહેલા, વિશ્વમાં ઘણા દેશો એવા છે જેમણે બળવાનો ભોગ લીધો છે, પરંતુ શું તમે જાણો છો કે વિશ્વમાં પ્રથમ બળવો ક્યારે અને ક્યાં થયો હતો?


આ દેશમાં થયો હતો પહેલો બળવો

દુનિયામાં સૌથી વધુ અને પ્રથમ બળવો આફ્રિકન દેશોમાં થયો હતો. આફ્રિકામાં પહેલો બળવો 13 જાન્યુઆરી 1963ના રોજ ટોગોમાં થયો હતો જ્યારે રાષ્ટ્રપતિ સિલ્વેનસ ઓલિમ્પિયોને અસંતુષ્ટ સૈનિકોએ ગોળી મારી હતી. આ ઘટનાને આફ્રિકામાં પહેલો બળવો માનવામાં આવે છે, કારણ કે આઝાદી પછી સત્તાના ગેરબંધારણીય હસ્તાંતરણનું તે પ્રથમ સ્પષ્ટ ઉદાહરણ હતું. સુદાન, બુર્કિના ફાસો અને નાઇજીરીયા જેવા આફ્રિકન દેશોમાં સત્તાના ઘણા ઉલટા થયા છે.

ભારતના પડોશી દેશોમાં બળવો

ભારતના પડોશી દેશોમાં વારંવાર બળવાની ઘટનાઓ જોવા મળી છે. પાકિસ્તાનમાં 1958, 1977 અને 1999માં લશ્કરી બળવો થયો હતો. 1999માં જનરલ પરવેઝ મુશર્રફે નવાઝ શરીફની સરકારને ઉથલાવી દીધી હતી. શ્રીલંકામાં 2022માં આર્થિક કટોકટીને કારણે જાહેર આક્રોશને કારણે સરકાર વિરુદ્ધ ઉથલાવી દેવામાં આવી હતી. બાંગ્લાદેશમાં પણ ઘણા બળવા થયા છે અને હવે નેપાળનો પણ આ યાદીમાં સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.

બળવાના કારણો

રાજકીય અસ્થિરતા, આર્થિક કટોકટી, ભ્રષ્ટાચાર અને લશ્કરી મહત્વાકાંક્ષાઓ જવાબદાર છે. નબળી લોકશાહી સંસ્થાઓ અને સત્તાનું કેન્દ્રીકરણ પણ બળવાને પ્રોત્સાહન આપે છે.


  • Follow us on: