સુદાનના ચાલી રહેલા ગૃહયુદ્ધ સાથે સોનું ઊંડે સુધી જોડાયેલું છે. હરીફ લશ્કરી જૂથો ખાણો, આવક અને વેપાર માર્ગો પર નિયંત્રણ માટે સ્પર્ધા કરી રહ્યા છે.
તેલની આવકનો નાશ
2011 માં એક મોટો આર્થિક વળાંક આવ્યો જ્યારે દક્ષિણ સુદાનને સ્વતંત્રતા મળી. સુદાનને તેના તેલ સંસાધનોનો નોંધપાત્ર ભાગ ગુમાવ્યો, અને અહેવાલો અનુસાર, તેની તેલની આવકનો લગભગ 75% હિસ્સો ગુમાવ્યો હતો. જ્યારે તેલ પહેલા જેવો જ આર્થિક ટેકો આપવાનું બંધ કરી દીધું. ત્યારે સુદાનના અર્થતંત્ર માટે સોનું વધુ મહત્વપૂર્ણ બન્યું હતુ. સરકાર અને શક્તિશાળી લશ્કરી જૂથોએ સોનાના ખાણકામ પર પોતાનું ધ્યાન વધાર્યું. આનાથી કિંમતી ધાતુ વિદેશી વિનિમય અને નિકાસ આવકનો મુખ્ય સ્ત્રોત બની ગઈ હતી.
બે લશ્કરી જૂથો સત્તા માટે લડ્યા
સુદાનમાં સંઘર્ષ મુખ્યત્વે બે શક્તિશાળી સશસ્ત્ર જૂથો વચ્ચેના યુદ્ધ પર કેન્દ્રિત છે: જનરલ અબ્દેલ ફત્તાહ અલ-બુરહાનની આગેવાની હેઠળની સુદાનીસ સશસ્ત્ર દળો અને મોહમ્મદ હમદાન દગાલોની આગેવાની હેઠળની રેપિડ સપોર્ટ ફોર્સિસ. આ સંઘર્ષ ફક્ત રાજકીય નિયંત્રણ વિશે નથી; સોના સહિતના આર્થિક સંસાધનોની ઍક્સેસ પણ એક મહત્વપૂર્ણ ઘટક છે. સુદાનીસ સશસ્ત્ર દળો ઉત્તર અને પૂર્વીય સુદાનમાં સોનાના ઉત્પાદક પ્રદેશો પર પ્રભુત્વ ધરાવે છે, અને રેપિડ સપોર્ટ ફોર્સિસે નફાકારક ખાણકામ વિસ્તારો, ખાસ કરીને દારફુર અને દક્ષિણ કોર્ડોફાનના ભાગો પર નિયંત્રણ સ્થાપિત કર્યું છે.
સોનું યુદ્ધ માટે ભંડોળનો સ્ત્રોત
સોનું સશસ્ત્ર જૂથોને પૈસા કમાવવાનો માર્ગ પૂરો પાડે છે, ભલે અર્થતંત્ર સંઘર્ષથી બરબાદ થઈ ગયું હોય. ખાણમાંથી મેળવેલા સોનાને સ્થાનિક અને આંતરરાષ્ટ્રીય નેટવર્ક દ્વારા ધોલાઈ શકાય છે, જેનાથી શસ્ત્રો, લશ્કરી સાધનો અને લડવૈયાઓને ચૂકવણી માટે ભંડોળ પૂરું પાડવામાં મદદ મળી શકે તેવી આવક થાય છે. આ એક આત્મનિર્ભર યુદ્ધ અર્થતંત્ર બનાવે છે. કુદરતી સંસાધનો પર નિયંત્રણ સશસ્ત્ર જૂથોને તેમની લડાઈ ચાલુ રાખવામાં મદદ કરે છે.
નાના પાયે ખાણકામ કરનારાઓ સૌથી વધુ જોખમમાં
સુદાનના લગભગ 80% સોનાનું ખાણકામ નાના પાયે ખાણકામ કરનારાઓ દ્વારા કરવામાં આવે છે. આ કામદારો ઘણીવાર મુશ્કેલ પરિસ્થિતિઓમાં કામ કરે છે. ત્યાં થોડા નિયમો, સુરક્ષા પગલાં અને સરકારી દેખરેખ છે. શક્તિશાળી કમાન્ડરો, ઉદ્યોગપતિઓ અને ગુનાહિત નેટવર્ક્સ ઔપચારિક ખાણકામ ક્ષેત્રની નબળાઈઓનો ઉપયોગ કરીને ખાણકામ કરનારાઓ પર પ્રભાવ પાડતા હોય છે. કેટલાક વિસ્તારોમાં, ગરીબ કામદારોને ડરાવવામાં આવી શકે છે અથવા તેઓ જે સોના કાઢે છે તેના માટે નોંધપાત્ર રીતે ઓછું ચૂકવવામાં આવી શકે છે.
આ પણ વાંચોઃ Strait of Hormuz બાદ હવે Bab-el-Mandeb પર પણ મંડરાયા સંકટના વાદળો!, ભારત પર શું અસર?, જાણો