ઈરાને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર ટોલ લાદવાનું શરૂ કર્યું છે. અમેરિકા પણ નાકાબંધી લાદી રહ્યું છે.
કોનું કેટલું નિયંત્રણ ?
ઈરાનનો દરિયા કિનારો સ્ટ્રેટના ઉત્તરી કિનારા સાથે ફેલાયેલો છે. જે તેને એક મજબૂત અને પ્રભાવશાળી સ્થાન આપે છે. દક્ષિણ બાજુએ, ઓમાન મુસંદમ દ્વીપકલ્પને નિયંત્રિત કરે છે. યુએઈ પણ દક્ષિણ પાણીના કેટલાક ભાગોને સરહદ આપે છે. કુવૈત, કતાર, બહેરીન અને ઇરાક જેવા અન્ય ખાડી દેશો તેલ નિકાસ માટે આ માર્ગ પર ખૂબ આધાર રાખે છે.
શું કહે છે આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદો ?
વૈશ્વિક દરિયાઈ નિયમો હેઠળ, હોર્મુઝ આંતરરાષ્ટ્રીય સામુદ્રધુની છે. આને સંયુક્ત રાષ્ટ્રના સમુદ્ર કાયદા પરના સંમેલન દ્વારા માન્યતા આપવામાં આવી છે. આનો અર્થ એ છે કે બધા દેશોના જહાજોને તેમાંથી મુક્તપણે પસાર થવાનો અધિકાર છે. ઓમાન જેવા દેશો આ નિયમોનું કડક પાલન કરે છે અને સામુદ્રધુનીને વહેંચાયેલ વૈશ્વિક સંસાધન માને છે. આ સામુદ્રધુની મોટાભાગના ખાડી દેશો માટે આર્થિક જીવનરેખા છે.
ઈરાનનો ફાયદો
કુવૈત, કતાર, ઇરાક અને યુએઈ જેવા દેશો પણ તેલ અને ગેસ નિકાસ માટે તેના પર આધાર રાખે છે. તેને અવરોધિત કરવાનો અથવા નિયંત્રિત કરવાનો કોઈપણ પ્રયાસ તેમના પોતાના અર્થતંત્રને સીધો નુકસાન પહોંચાડશે. સાઉદી અરેબિયા અને યુએઈ પાસે વૈકલ્પિક પાઇપલાઇનો હોવા છતાં, તેઓ નિકાસના સંપૂર્ણ જથ્થાને સંભાળવામાં સક્ષમ નથી. ઈરાનની ભૂગોળ તેને નોંધપાત્ર ફાયદો આપે છે. તેનો દરિયાકિનારો પર્વતોથી ઘેરાયેલો છે અને નાના ટાપુઓથી પથરાયેલો છે.
વૈશ્વિક લશ્કરી પ્રતિભાવનું જોખમ
સામુદ્રધુની પર નિયંત્રણ સ્થાપિત કરવાનો પ્રયાસ કરનાર કોઈપણ દેશને તાત્કાલિક અને તીવ્ર આંતરરાષ્ટ્રીય વિરોધનો સામનો કરવો પડશે. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને તેના સાથી દેશો નેવિગેશનની સ્વતંત્રતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે આ ક્ષેત્રમાં મજબૂત નૌકાદળની હાજરી જાળવી રાખે છે. અન્ય દેશો ઇરાન જેવી ગ્રે ઝોન વ્યૂહરચનાઓનો ઉપયોગ કરવાનું ટાળે છે કારણ કે તેઓ સ્થિરતા, વેપાર અને આંતરરાષ્ટ્રીય ભાગીદારીને પ્રાથમિકતા આપે છે. તેમના માટે, સ્ટ્રેટને ખુલ્લો રાખવો તેના નિયંત્રણનો પ્રયાસ કરવા કરતાં વધુ ફાયદાકારક છે.
આ પણ વાંચો: ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની વારંવારની ધમકીઓ સામે ઈરાની રાષ્ટ્રપતિએ કરી ગર્જના
