મહા કુંભ મેળો, હિંદુ ધર્મના સૌથી પવિત્ર અને મહત્વપૂર્ણ તહેવારોમાંનો એક, દર 12 વર્ષમાં એકવાર થાય છે અને વિશ્વભરમાંથી લાખો શ્રદ્ધાળુઓ અને યાત્રાળુઓને આકર્ષે છે. 2025નો મહાકુંભ મેળો આજથી એટલે કે 13મી જાન્યુઆરીથી શરૂ થયો છે અને તે 26મી ફેબ્રુઆરી 2025ના રોજ મહાશિવરાત્રીના દિવસે સમાપ્ત થશે.
મહાકુંભની સૌથી ખાસ વાત છે શાહી સ્નાન, જેના પર દુનિયાભરના લોકોની નજર ટકેલી હોય છે
મહાકુંભની સૌથી ખાસ વાત છે શાહી સ્નાન, જેના પર દુનિયાભરના લોકોની નજર ટકેલી હોય છે. શાહી સ્નાનની સાથે સાથે આ મેળાનું મુખ્ય આકર્ષણ નાગા સાધુઓ છે. નાગા સાધુઓનું જીવન અન્ય સાધુઓની તુલનામાં સૌથી મુશ્કેલ માનવામાં આવે છે અને તેઓ શૈવ પરંપરાની સ્થાપના સાથે જોડાયેલા છે.
આદિ શંકરાચાર્યએ 8મી સદીમાં અખાડા પ્રણાલીની સ્થાપના કરી હતી.
આદિ શંકરાચાર્યએ 8મી સદીમાં અખાડા પ્રણાલીની સ્થાપના કરી હતી. આ પ્રણાલી હેઠળ, સનાતન ધર્મની રક્ષાના હેતુથી શસ્ત્રો અને શાસ્ત્રો બંનેમાં પારંગત ઋષિઓનું સંગઠન બનાવવામાં આવ્યું હતું. આ સાધુઓને "ધર્મના રક્ષક" અથવા "નાગા સાધુ" કહેવામાં આવતા હતા. તો ચાલો જાણીએ નાગા સાધુ કોણ છે અને તેમનું જીવન કેવું છે? શું તમે જાણો છો કે ગુરુ આદિ શંકરાચાર્ય કોણ છે? નાગા સાધુ કોણ છે?
લેખક અક્ષત ગુપ્તાના પુસ્તક ધ નાગા વોરિયર્સ અનુસાર, 'નાગા સાધુઓ ભગવાન શિવના અનુયાયીઓ હતા
લેખક અક્ષત ગુપ્તાના પુસ્તક ધ નાગા વોરિયર્સ અનુસાર, 'નાગા સાધુઓ ભગવાન શિવના અનુયાયીઓ હતા જેમની પાસે તલવાર, ત્રિશૂળ, ગદા, ધનુષ અને તીર જેવા શસ્ત્રો હતા. નાગા સાધુઓ મોટાભાગે મહા કુંભ, અર્ધ કુંભ અથવા સિંહસ્થ કુંભમાં જોવા મળે છે. આદિ ગુરુ શંકરાચાર્યએ સનાતન ધર્મની રક્ષા માટે માત્ર સામાન્ય સૈનિકો જ નહિ પરંતુ વૈદિક સૈનિકોને તૈયાર કર્યા હતા. આવા સૈનિકોનું એક સંગઠન બનાવવામાં આવ્યું હતું જેમની પાસે ધર્મ સિવાય બીજો કોઈ વારસો નહોતો.
કુંભ દરમિયાન તેઓએ ગંગા નદીમાં 108 ડૂબકી મારવી પડે છે.
તેમના એક હાથમાં વેદ, ગીતા, ઉપનિષદ અને પુરાણો હતા, જ્યારે બીજા હાથમાં ભાલો, તલવાર અને સાબર હતા. આદિ ગુરુ શંકરાચાર્યએ આવા ઋષિઓ અને સૈનિકોનું એક સંગઠન બનાવ્યું, જેઓ ઋષિ અને સૈનિક બંને હતા. તેમની પાસે જ્ઞાન આપવું અને જીવન લેવું બંનેની પ્રથા હતી. તેમણે આ યોદ્ધા ઋષિઓનું નામ 'નાગા' રાખ્યું.
નાગા સાધુઓ સ્વયંનુ પિંડ દાન કરે છે
પ્રોફેસર યુથિકા મિશ્રાના કહેવા પ્રમાણે, 'સંપૂર્ણ તપાસ કર્યા પછી જ અખાડામાં પ્રવેશ માટે વ્યક્તિની પસંદગી કરવામાં આવે છે. સૌ પ્રથમ તેમણે લાંબા સમય સુધી બ્રહ્મચારી જીવન જીવવું પડશે. આ પછી તેમને 'મહાપુરુષ' અને પછી 'અવધૂત'નો દરજ્જો આપવામાં આવે છે. અંતિમ પ્રક્રિયા મહા કુંભ દરમિયાન પૂર્ણ થાય છે, જ્યાં તેમના પોતાના પિંડ દાન અને દાંડી સંસ્કાર કરવામાં આવે છે, જેને 'બિજવાન' કહેવામાં આવે છે.
આ પછી તેમણે અંતિમ પરીક્ષામાંથી પસાર થવું પડે છે, જેમાં તેને દિગંબર અને પછી શ્રી દિગમ્બર બનાવવામાં આવે છે. દિગંબરા નાગા લંગોટી પહેરી શકે છે, જ્યારે શ્રીદિગમ્બરે સંપૂર્ણ નગ્ન રહેવું પડે છે. આ પછી તેઓએ પાંચ ગુરુ ભગવાન શિવ, ભગવાન વિષ્ણુ, શક્તિ, સૂર્ય અને શ્રી ગણેશને સ્વીકારવા પડશે. આ પછી, નાગા સાધુઓના વાળ કપાવવામાં આવે છે, અને કુંભ દરમિયાન તેઓએ ગંગા નદીમાં 108 ડૂબકી મારવી પડે છે.
