ઈઝરાયેલ-હમાસ યુદ્ધ મુદ્દે પાકિસ્તાનનું નરોવા-કુંજોરવા

• પાછળથી પેલેસ્ટાઈનને પાકિસ્તાનનું સમર્થન
  
• કંગાળ પાકિસ્તાન દેશને મદદ કરનારા પણ છે
• દુનિયાના નક્શા પર લેવાઈ રહી છે દરેક નોંધ

ઈઝરાયેલ અને હમાસ વચ્ચે ચાલી રહેલા યુદ્ધે વિશ્વને બે જૂથોમાં વહેંચી દીધું છે. જેમાં દુનિયાના મોટા અને નામી દેશો ઈઝરાયેલનો સપોર્ટ કરી રહ્યા છે. એક તરફ મોટાભાગના મુસ્લિમ દેશો છે જે પેલેસ્ટાઈનના સમર્થનમાં અને ઈઝરાયેલના હુમલાનો વિરોધ કરી રહ્યા છે. તો બીજી બાજુ અમેરિકા, બ્રિટન અને તેના સહયોગી દેશો છે જે ઈઝરાયેલની સાથે ઊભા છે અને તેના હુમલાઓને યોગ્ય ઠેરવી રહ્યા છે. ભારતે પણ પોતાનું વલણ સ્પષ્ટ કર્યું છે અને ઈઝરાયેલના સમર્થનમાં છે.

ભારત સાથે હરિફાઈમાં પાકિસ્તાન

પરંતુ દરેક બાબતમાં ભારત સાથે હરીફાઈ કરનાર પાકિસ્તાન આ મામલે બેકફૂટ પર છે. તે ન તો ઇઝરાયલની સાથે ઊભા રહી શકે છે અને ન તો પેલેસ્ટાઇન સાથે. તે ઈચ્છે તો પણ આ મુદ્દે કંઈ બોલી શકે તેમ નથી. જ્યારથી આ યુદ્ધ શરૂ થયું છે એ સમયથી લઈને યુદ્ધના કુલ દિવસો સુધી પાકિસ્તાન તરફથી કોઈ ખાસ નિવેદન સામે આવ્યું નથી. આ યુદ્ધને લઈને પાકિસ્તાનના વડાઓ મૌન ધારણ કરી બેઠા છે. તાજેતરમાં જ પાકિસ્તાને આકરા શબ્દોમાં યુદ્ધ ખતમ કરવાની અપીલ કરી છે.

આવું કરવા પાછળનું કારણ

દુનિયાના વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે, પાકિસ્તાને આવું એટલા માટે કર્યું છે જેથી તે પોતાના દેશના લોકોને બતાવી શકે કે તે પેલેસ્ટાઈનની સાથે છે. વાસ્તવમાં, છેલ્લા કેટલાક દિવસોમાં, પેલેસ્ટિનિયનોના સમર્થનમાં પાકિસ્તાનમાં ઘણી જગ્યાએ પ્રદર્શન થઈ રહ્યા છે. આવી સ્થિતિમાં લોકોને બતાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે કે સરકાર પણ આ બાબતે ચિંતિત છે. પાકિસ્તાન ઐતિહાસિક રીતે હંમેશા પેલેસ્ટાઈનની સાથે રહ્યું છે. તેણે હજુ સુધી ઈઝરાયેલ સાથે રાજદ્વારી સંબંધો સ્થાપિત કર્યા નથી. આ પછી પણ આ મામલે તેમનું મૌન આખું સત્ય કહી દે છે. ઑક્ટોબર 7ના રોજ જ્યારે ઇઝરાયેલે હમાસ પર હુમલો કર્યો ત્યારે પાકિસ્તાને ફક્ત 'આંતરરાષ્ટ્રીય નિયમો હેઠળ બે-રાજ્ય ઉકેલ'ની હિમાયત કરી હતી.

જમીનનો ક્યાંય ઉલ્લેખ નથી

આટલું જ નહીં, તેણે પોતાના નિવેદનમાં કબજે કરેલી જમીનનો ક્યાંય ઉપયોગ કર્યો નથી. એક તરફ, તે ઈઝરાયેલનો વિરોધ નથી કરી રહ્યો, તો બીજી તરફ, તે પેલેસ્ટિનિયનોને માનવતાવાદી સહાય આપીને તેમનો વિશ્વાસ જાળવી રાખવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યો છે. તારીખ 19 ઓક્ટોબરે જ્યારે વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા મુમતાઝ ઝહરા બલોચને પૂછવામાં આવ્યું કે શું પાકિસ્તાન પેલેસ્ટાઈનમાં સૈનિકો મોકલશે તો તેમણે તેનો ઈન્કાર કર્યો હતો. મીડિયા રીપોર્ટમાં આંતરરાષ્ટ્રીય બાબતોના નિષ્ણાત રસૂલ બખ્શ રઈસ કહે છે કે “ઈઝરાયેલ-હમાસ સંઘર્ષ અંગે પાકિસ્તાનનો પ્રતિભાવ સંયમિત અને વિચારશીલ રહ્યો છે. ભવિષ્યમાં પણ તે જ રહેશે. રખેવાળ સરકાર હોય, સૈન્ય હોય કે મુખ્ય પ્રવાહના રાજકીય પક્ષો હોય, દરેકે પેલેસ્ટાઈનીઓ માટે ચિંતા વ્યક્ત કરી, પરંતુ ઈઝરાયલ વિરુદ્ધ એવું કંઈ કર્યું નહીં જે તેને તેની નજરમાં લાવે."

કંગાળ દેશની મદદે આવેલા

રસૂલ બખ્શ રઈસ કહે છે, "પાકિસ્તાનના પેલેસ્ટિનિયનો સાથે ઐતિહાસિક અને ભાવનાત્મક સંબંધો છે. પરંતુ તેના વ્યૂહાત્મક અને આર્થિક હિતો અમેરિકા, યુરોપિયન યુનિયન અને અન્ય દેશો સાથે જોડાયેલા છે. પાકિસ્તાન આ દેશોને માત્ર નિકાસ જ નથી કરતું પરંતુ તેમને આર્થિક મદદ પણ કરે છે. આવી સ્થિતિમાં , પાકિસ્તાન આર્થિક સંકટ વચ્ચે તેમાંથી કોઈને પરેશાન કરવા માંગશે નહીં. એટલું જ નહીં, પાકિસ્તાન પણ આ મામલે સાઉદી અરેબિયાના રસ્તે ચાલી રહ્યું છે. નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે સાઉદી અરેબિયા પાકિસ્તાનનો જૂનો મિત્ર છે અને તેણે ઘણી વખત પાકિસ્તાનને આર્થિક સંકટમાંથી ઉગાર્યું છે. જોકે, હકીકત એ પણ સ્વીકારવી પડે કે, પાકિસ્તાન સાવ કંગાળ થઈ ગયેલો દેશ છે.