આ પાનાના ઇતિહાસમાં બાલ્ફોર ઘોષણા તરીકે ઓળખાય છે. આ દસ્તાવેજને લઈને ઈઝરાયેલ અને પેલેસ્ટાઈન વચ્ચે અભિપ્રાયો વહેંચાયેલા છે. એક અહેવાલ મુજબ, મોટાભાગના ઈઝરાયલીઓ સ્વીકારે છે કે ઈઝરાયેલ રાષ્ટ્રનો પાયો આ મેનિફેસ્ટો સાથે નખાયો હતો. આરબ વિશ્વમાં ઘણા લોકો માને છે કે આ દસ્તાવેજ ખરેખર તેમની સાથે છેતરપિંડી હતી. ચાલો જાણીએ કે આ મેનિફેસ્ટો શું હતો, તેની પાછળનો ઈતિહાસ શું છે અને તેણે મિડલ ઈસ્ટને કેવી રીતે બદલ્યું.
બાલ્ફોર ઘોષણા એ બ્રિટિશ સરકાર દ્વારા પ્રથમ વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન નવેમ્બર 1917માં જારી કરાયેલ એક જાહેર નિવેદન હતું, જેમાં પેલેસ્ટાઈનમાં 'યહૂદી લોકો માટે રાષ્ટ્રીય ઘર' ની સ્થાપના માટે તેના સમર્થનની ઘોષણા કરવામાં આવી હતી. આ તે સમયગાળો હતો જ્યારે પેલેસ્ટાઈન વિસ્તાર પર બ્રિટનનું નિયંત્રણ હતું.
2 નવેમ્બર 1917ના રોજ, યુનાઇટેડ કિંગડમના વિદેશ સચિવ આર્થર બાલ્ફોરે બ્રિટિશ યહૂદી સમુદાયના નેતા લોર્ડ રોથચાઇલ્ડને એક પત્ર લખ્યો. તેમાં લખ્યું હતું કે,
વિદેશ કાર્યાલય
2 નવેમ્બર, 1917
પ્રિય લોર્ડ રોથચાઇલ્ડ,
હું તમને જણાવતા ખૂબ જ ખુશ છું. યહૂદી ઝિઓનિસ્ટ આકાંક્ષાઓ પ્રત્યે સહાનુભૂતિની નીચેની ઘોષણા, હર મેજેસ્ટીની સરકાર વતી, કેબિનેટ સમક્ષ રજૂ કરવામાં આવી હતી અને તેની મંજૂરી મળી હતી.
મહારાણીની સરકાર પેલેસ્ટાઇનમાં યહૂદી લોકો માટે રાષ્ટ્રીય ઘરની સ્થાપનાની તરફેણમાં છે. આ ઉદ્દેશ્ય હાંસલ કરવા માટે સરકાર તેના શ્રેષ્ઠ પ્રયાસોનો ઉપયોગ કરશે. પેલેસ્ટાઈનમાં રહેતા બિન-યહુદી લોકોના ધાર્મિક અને નાગરિક અધિકારો પર અથવા અન્ય કોઈ દેશમાં રહેતા યહૂદી લોકોના અધિકારો અને રાજકીય સ્થિતિ પર કોઈ પ્રતિકૂળ અસર થાય તેવું કંઈપણ ન કરવું જોઈએ તેની પણ કાળજી લેવામાં આવશે. તેની અસર ન થાય.
જો તમે આ જાહેરાત ઝિઓનિસ્ટ યુનિયનના ધ્યાન પર લાવશો તો હું તમારો આભારી રહીશ.
તમારો,
આર્થર જેમ્સ બાલફોર
કોણ હતા બાલફોર અને રોથચાઈલ્ડ
આર્થર જેમ્સ બાલ્ફોર તત્કાલિન વડાપ્રધાન ડેવિડ લોયડ જ્યોર્જની કેબિનેટમાં વિદેશ મંત્રી હતા. તેઓ 1902 થી 1905 સુધી બ્રિટનના વડાપ્રધાન પણ રહ્યા હતા. તેઓ યહૂદીઓના સમર્થક હતા અને તેમને યુદ્ધ કેબિનેટને આ મેનિફેસ્ટો અપનાવવા માટે રાજી કરવાનો શ્રેય આપવામાં આવે છે.
લિયોનેલ વોલ્ટર રોથચાઈલ્ડ બ્રિટનમાં રહેતા યહૂદી સમુદાયના અગ્રણી નેતા હતા. તેઓ એક બેંકિંગ બિઝનેસ પરિવારના વડા હતા. તે સમયે તેમના પરિવારની ગણતરી વિશ્વના સૌથી ધનિક પરિવારોમાં થતી હતી. આ કુટુંબ, જેણે યહૂદી રાજ્યની સ્થાપના કરી, તેમની સંપત્તિના દરવાજા ખોલ્યા.
શા માટે અંગ્રેજોએ યહૂદી રાષ્ટ્રને સમર્થન આપ્યું?
યહૂદી રાષ્ટ્ર માટે બ્રિટનના સમર્થન પાછળ ઘણા કારણો છે. ઈતિહાસકારો સંમત થાય છે કે બ્રિટીશ માનતા હતા કે યહૂદી રાજ્ય માટે સમર્થન વ્યક્ત કરવાથી જર્મની અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં યહૂદીઓ આકર્ષિત થશે. એવું માનવામાં આવતું હતું કે યુએસ પ્રમુખ વુડ્રો વિલ્સનના બે નજીકના સલાહકારો પ્રખર ઝાયોનિસ્ટ હતા. બ્રિટિશરો પણ રશિયામાં મોટી યહૂદી વસ્તી પાસેથી સમર્થનની અપેક્ષા રાખતા હતા.
વધુમાં, બ્રિટન મધ્ય પૂર્વમાં પગ જમાવવાનો અને પેલેસ્ટાઇનમાં આંતરરાષ્ટ્રીય વહીવટ માટે ફ્રેન્ચ દબાણનો પ્રતિકાર કરવાનો ઇરાદો ધરાવે છે. પ્રથમ વિશ્વયુદ્ધમાં ઓટ્ટોમન સામ્રાજ્યનો પરાજય થયો હતો. બાલ્ફોર ઘોષણાને લીગ ઓફ નેશન્સનું સમર્થન પણ મળ્યું. આ મંજૂરી દ્વારા, બ્રિટનને આ વિસ્તારના વહીવટનો હવાલો મળ્યો. તમને જણાવી દઈએ કે લીગ ઓફ નેશન્સ એ તે સમયે વર્તમાન યુએન જેવી સંસ્થા હતી.
દુનિયાભરમાંથી યહૂદીઓ પેલેસ્ટાઈન પહોંચવા લાગ્યા. પેલેસ્ટિનિયનોએ આનો વિરોધ કર્યો અને બંને સમુદાયો વચ્ચે હિંસક અથડામણ થઈ. બીજા વિશ્વ યુદ્ધ દરમિયાન હિટલરે યહૂદીઓ માટે જે કંઈ કર્યું તેનાથી વિશ્વના મોટા ભાગમાં યહૂદીઓ પ્રત્યે સહાનુભૂતિ જગાવી. બાલ્ફોર ઘોષણાના લગભગ 30 વર્ષ પછી, 14 મે 1948 ના રોજ, ઇઝરાયેલ રાજ્યનો પાયો નાખવામાં આવ્યો અને પેલેસ્ટિનિયનો માટે સંઘર્ષનો સમયગાળો શરૂ થયો.
