ચીનની ચાલથી ઇઝરાયલ મૂંઝવણમાં મૂકાયું, શું પેલેસ્ટાઈનને સમર્થન આપ્યું?

• ઈઝરાયેલ અને હમાસ વચ્ચેના યુદ્ધમાં ચીને વલણ સ્પષ્ટ કર્યું
  
• આંતરરાષ્ટ્રીય માનવતાવાદી કાયદાનું પાલન કરવું જોઈએ :ચીનના વિદેશમંત્રી
• ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગે પહેલાથી જ યુદ્ધનો અંત લાવવાની અપીલ કરી

ઈઝરાયેલ અને હમાસ વચ્ચેના યુદ્ધમાં ચીને પહેલીવાર પોતાનું વલણ સ્પષ્ટ કર્યું છે. એવું કહેવામાં આવ્યું છે કે 'બધા દેશોને સ્વરક્ષણનો અધિકાર છે'. ચીનના વિદેશમંત્રી વાંગ યીએ કહ્યું હતું કે, પરંતુ તેઓએ આંતરરાષ્ટ્રીય માનવતાવાદી કાયદાનું પાલન કરવું જોઈએ અને સામાન્ય લોકોની સલામતી સુનિશ્ચિત કરવી જોઈએ. ઈઝરાયેલના હવાઈ હુમલાને કારણે ગાઝામાં માનવતાવાદી પરિસ્થિતિ વધુ ખરાબ છે. ખોરાક અને પાણીની વ્યવસ્થા મર્યાદિત છે. લાખો લોકોએ તેમના ઘરો ગુમાવ્યા છે અને રહેવા માટે કોઈ જગ્યા નથી. આ દરમિયાન અમેરિકા ઈઝરાયેલને સતત સમર્થન આપી રહ્યું છે. ચીનના વિદેશ મંત્રી અમેરિકા જઈ રહ્યા છે અને તે પહેલા તેમના નિવેદનનું ઘણું મહત્વ છે.

હાલમાં જ ચીનને યુદ્ધ અંગે પોતાનું વલણ સ્પષ્ટ ન કરવા બદલ ઈઝરાયેલની ટીકાનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. ચીનના વિદેશ મંત્રી વાંગ યીએ ઈઝરાયેલના વિદેશ મંત્રી એલી કોહેન સાથે ફોન પર વાતચીતમાં 'તમામ દેશોના સ્વ-રક્ષણના અધિકાર' પર ભાર મૂક્યો હતો. કેટલાક મીડિયા આઉટલેટ્સે આને ઈઝરાયેલનું સીધુ સમર્થન ગણાવ્યું છે. જોકે, જે વાતચીત સામે આવી તેમાં વાંગ યીએ સીધી રીતે ઈઝરાયેલના સ્વ-રક્ષણ વિશે વાત કરી ન હતી પરંતુ 'તમામ દેશોના સ્વ-રક્ષણ' વિશે વાત કરી હતી.

ચીન હમાસની સીધી ટીકા કરતું નથી

ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગે પહેલાથી જ યુદ્ધનો અંત લાવવાની અપીલ કરી હતી અને યુદ્ધવિરામ લાગુ કરવાનો આગ્રહ કર્યો હતો. ચીન આરબ દેશો સાથે પણ વાતચીત કરી રહ્યું હતું. અત્યાર સુધી એવું જોવામાં આવ્યું છે કે ચીને હમાસના હુમલાની ખુલ્લેઆમ ટીકા કરી નથી. ચીન હમાસની સીધી ટીકા કરવાનું ટાળી રહ્યું છે. આ દરમિયાન કેટલાક અમેરિકન અધિકારીઓ ચીનની મુલાકાતે ગયા હતા જ્યાં એવું માનવામાં આવે છે કે ઇઝરાયેલ-હમાસ યુદ્ધની ચર્ચા થઈ હતી. અત્યાર સુધી ચીન યુદ્ધમાં સંતુલિત વલણ જાળવી રહ્યું છે. જ્યાં તેના ઈરાન અને મધ્ય પૂર્વના દેશો સાથે સારા સંબંધો છે.

અમેરિકા જતા પહેલા ચીનના વિદેશ મંત્રીએ આપ્યું નિવેદન

ચીનના વિદેશ પ્રધાન આ અઠવાડિયે યુએસની મુલાકાતે જવાના છે જ્યાં તેઓ સંભવતઃ સેક્રેટરી ઓફ સ્ટેટ એન્ટોની બ્લિંકન અને વ્હાઇટ હાઉસના રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકાર જેક સુલિવાન સાથે ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠકમાં ભાગ લેશે. ઈઝરાયેલ યુદ્ધ અંગે ચીન અને અમેરિકાના મત અલગ છે. એક તરફ રાષ્ટ્રપતિ જો બાઈડેન ખુલ્લેઆમ ઈઝરાયેલનું સમર્થન કર્યું છે તો બીજી તરફ ચીને પેલેસ્ટાઈનના મુદ્દાને વધુ મહત્વ આપ્યું અને હમાસની નિંદા કરવાનું ટાળ્યું.