વડા પ્રધાન બન્યા પછી બાલેન શાહે જૂના લિપુલેખ-કાલાપાની વિવાદને ફરીથી જીવંત કર્યો છે.
ફરજિયાત સુરક્ષા તપાસ
27 માર્ચે બાલેન શાહને નેપાળના વડા પ્રધાન તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા ત્યારથી, છેલ્લા 45 દિવસમાં, તેમણે ચાર એવા નિર્ણયો લીધા છે જે ભારત વિરોધી માનવામાં આવે છે. બાલેને વડા પ્રધાન બનતા પહેલા ખુલ્લેઆમ ભારતનો વિરોધ કર્યો હતો. તેમણે 2022માં ગ્રેટર નેપાળનો નકશો શેર કર્યો હતો. હવે, તેમણે ભારત-નેપાળ સરહદ અંગે એક નવો, કડક નિયમ લાગુ કરવાની જાહેરાત કરી છે. આ અંતર્ગત, ભારતથી નેપાળ મુસાફરી કરતા ભારતીયોને હંમેશા તેમના ઓળખપત્ર સાથે રાખવાની અને ફરજિયાત સુરક્ષા તપાસમાંથી પસાર થવાની જરૂર પડશે.
તાજેતરના નિર્ણયોથી વધ્યુ સસ્પેન્સ
બાલેન શાહ લાંબા સમયથી ભારત વિરોધી રાજકારણી તરીકે જાણીતા છે. 2022 માં, બાલેન શાહે ગ્રેટર નેપાળનો નકશો શેર કર્યો. કાઠમંડુના મેયર તરીકે, બાલેને ત્યાંના થિયેટરોમાં ફિલ્મ "આદિપુરુષ" રિલીઝ થતી અટકાવી હતી. જોકે એવું માનવામાં આવતું હતું કે બાલેન વડા પ્રધાન બન્યા પછી ભારત સાથેના સંબંધો સુધરશે, પરંતુ તાજેતરના નિર્ણયોએ સસ્પેન્સને વધુ ગાઢ બનાવ્યું છે.
બાલેન શાહના 4 મુખ્ય ભારત વિરોધી નિર્ણયો
1. બાલેન શાહે ભારતીય વિદેશ સચિવ વિક્રમ મિસ્ત્રી સાથે મળવાનો ઇનકાર કર્યો હતો. મિસ્ત્રી આ અઠવાડિયે નેપાળની મુલાકાત લેવાના હતા. મુલાકાતનો હેતુ નેપાળ-ભારત વિદેશ નીતિ સંબંધોને મજબૂત બનાવવાનો હતો. પરંતુ શાહે ફક્ત તેમના સમકક્ષ સાથે જ મુલાકાત કરવાનો આગ્રહ રાખ્યો હતો. જેના પગલે મિસ્ત્રીની મુલાકાત રદ કરવામાં આવી હતી. ભારતે આ અંગે સત્તાવાર રીતે કોઈ ટિપ્પણી કરી નથી.
2. નેપાળી વડા પ્રધાને ફરીથી કાલાપાની અને લિપુલેખનો જૂનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો છે. બાલેન શાહે માનસરોવર યાત્રા અંગે ચીન દ્વારા જારી કરાયેલી સલાહકારનો ઉલ્લેખ કરતા જણાવ્યું હતું કે નેપાળનો આ બાબતે કોઈ કરાર નથી. નેપાળ કાલાપાની ક્ષેત્ર પર દાવો કરી રહ્યું છે. કેપી ઓલીના કાર્યકાળ દરમિયાન, નકશો પણ બદલાયો હતો. ભારતના વિદેશ મંત્રાલયે પણ આ અંગે ટિપ્પણી કરી હતી અને તેને વિવાદ ઉભો કરવા માટે ઇરાદાપૂર્વકનું પગલું ગણાવ્યું હતું.
૩. નેપાળના તરાઈ ક્ષેત્રમાં રહેતા મધેસી નાગરિકો ભારતમાંથી આવશ્યક ચીજવસ્તુઓ ખરીદતા હતા. મોંઘવારીને કારણે આનાથી તેમના પર ખાસ અસર પડી ન હતી. જોકે, બલૂચ સરકારે એક નિયમ લાગુ કર્યો હતો જેમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે જો ૧૦૦ રૂપિયાથી વધુ કિંમતનો માલ ભારતથી લેવામાં આવે તો કસ્ટમ ચાર્જ વસૂલવામાં આવશે. આનાથી સરહદી વિસ્તારના નાગરિકોને મોટી તકલીફ પડી છે.
4. નેપાળ સરકારે બીજો નિયમ લાગુ કર્યો છે. અગાઉ, ભારતીય સરહદની નજીક રહેતા નાગરિકો સરળતાથી નેપાળ મુસાફરી કરી શકતા હતા. હવે, તેમણે નેપાળ મુસાફરી કરવા માટે પોતાના ઓળખપત્ર રજૂ કરવા પડશે. ભારતીય નાગરિકો નિરીક્ષણ વિના નેપાળ મુસાફરી કરી શકતા નથી. ભારત અને નેપાળ વચ્ચે ૧૭૫૧ કિલોમીટરની ખુલ્લી સરહદ છે.
આ પણ વાંચોઃ અસીમ મુનીરની નિષ્ફળતા બાદ, કતાર કરાવશે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે અંતિમ સોદો?