ન્યૂ યોર્કના મેયર ઝોહરાન મામદાનીના નિવેદનથી પ્રશ્ન ઉઠ્યો છે કે શું વર્તમાન વડા પ્રધાનની વિદેશી ધરતી પર ધરપકડ કરી શકાય છે?
ધરપકડ થશે કે નહી ?
ઇઝરાયલી વડા પ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂ દ્વારા ફરી એકવાર આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકારણમાં હલચલ મચી છે. ન્યૂ યોર્કના મેયર ઝોહરાન મામદાનીએ જણાવ્યું છે કે, જો નેતન્યાહૂ સપ્ટેમ્બરમાં સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભામાં હાજરી આપવા માટે ન્યૂ યોર્ક આવશે, તો તેમની તાત્કાલિક ધરપકડ કરવામાં આવશે. પ્રશ્ન ફક્ત એ નથી કે જો નેતન્યાહૂ સપ્ટેમ્બરમાં સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભામાં હાજરી આપવા માટે ન્યૂ યોર્ક આવશે તો શું થશે. વાસ્તવિક પ્રશ્ન એ છે કે શું બીજા દેશના વડા પ્રધાનની વિદેશી ધરતી પર ધરપકડ થઈ શકે છે?
કાયદામાં રહીને કાર્યવાહીઃ મમદાની
ઝોહરાન મમદાનીએ જણાવ્યું હતું કે, શહેરનો કાનૂની વિભાગ નેતન્યાહૂની ન્યૂ યોર્ક મુલાકાત લે તો તેમની ધરપકડ થવાની શક્યતા પર વિચાર કરી રહ્યો છે. મમદાનીએ જણાવ્યું હતું કે, તેમનું માનવું છે કે નેતન્યાહૂ હેગમાં છે કારણ કે આંતરરાષ્ટ્રીય ફોજદારી અદાલતે યુદ્ધ ગુનાઓના આરોપસર તેમની સામે ધરપકડ વોરંટ જારી કર્યું છે. વિશ્વભરમાં ઘણા લોકો માને છે કે ગાઝા યુદ્ધ દરમિયાન બનેલી ઘટનાઓ માટે જવાબદારી સ્થાપિત થવી જોઈએ. જો કે, મમદાનીએ એ પણ સ્પષ્ટતા કરી હતી કે કોઈપણ કાર્યવાહી કરતા પહેલા, ન્યૂ યોર્ક વહીવટીતંત્ર તપાસ કરી રહ્યું છે કે તેની પાસે આવું કરવાનો કાનૂની અધિકાર છે કે નહીં. તેમણે જણાવ્યું હતું કે વહીવટીતંત્ર કાયદાની બહાર કોઈ કાર્યવાહી કરશે નહીં.
શુ કહે છે કાયદો ?
આ સમગ્ર વિવાદનો મુખ્ય પ્રશ્ન છે. પ્રથમ નજરમાં, જવાબ સરળ લાગે છે, પરંતુ કાનૂની ચિત્ર વધુ જટિલ છે. જો કોઈ નેતા સામે ICC ધરપકડ વોરંટ હોય અને તે રોમ કાયદાના સભ્ય એવા દેશમાં પ્રવાસ કરે, તો તે દેશ વોરંટ લાગુ કરવાની કાનૂની જવાબદારી ધરાવી શકે છે. જો કે, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ICCના રોમ કાયદાનો પક્ષકાર નથી. તેથી, તે ICC વોરંટ લાગુ કરવા માટે બંધાયેલ નથી.
જવાબદારી કોની ?
આ તે જગ્યા છે જ્યાં યુએસ કાયદો વધુ સ્પષ્ટ બને છે. 2002ના અમેરિકન સર્વિસ મેમ્બર્સ પ્રોટેક્શન એક્ટ હેઠળ, કોઈપણ રાજ્ય કે સ્થાનિક સરકાર, શહેર, પોલીસ કે કોર્ટ ICCની સહાયની વિનંતીના જવાબમાં ધરપકડ કરવા, અટકાયત કરવા અથવા અન્યથા મદદ કરવા માટે અધિકૃત નથી. વિદેશી બાબતો અને રાજદ્વારી બાબતો સ્થાનિક અધિકારીઓની નહીં, પરંતુ સંઘીય સરકારની જવાબદારી છે.
આ પણ વાંચોઃ પૂંચમાં પૂર અને ભૂસ્ખલનથી 10ના મોત, અનેક લાપતા, નદીઓ બન્ને કાંઠે વહેતી થઇ