બાંગ્લાદેશમાં 2024ના વિરોધ પ્રદર્શનોના બે વર્ષ બાદ ફરી એકવાર રાજકીય તણાવ વધી રહ્યો છે. પૂર્વ વડાંપ્રધાન શેખ હસીનાની પાર્ટી અવામી લીગે ગુરુવારે દેશભરમાં 'ડૉન-ટુ-ડસ્ક લોકડાઉન' એટલે કે સવારથી સાંજ સુધી બંધનું એલાન કર્યું છે. દેશમાં આગચંપી, તોડફોડ, પોલીસ સાથે અથડામણ અને ગારમેન્ટ કામદારોના આંદોલનને કારણે સ્થિતિ પહેલેથી જ તંગ છે.
શેખ મુજીબુર રહેમાન દ્વારા સ્થાપિત અવામી લીગે 2009થી 2024 સુધી બાંગ્લાદેશમાં સરકાર ચલાવી હતી. જોકે, 2024માં વિદ્યાર્થીઓના વિરોધ પ્રદર્શનો બાદ હસીનાની સરકાર પડી ભાંગી હતી અને તેઓ ભારત આવી ગયા હતા.
હસીનાની સરકારના પતન બાદ મુહમ્મદ યુનુસના નેતૃત્વવાળી વચગાળાની સરકારે અવામી લીગની રાજકીય પ્રવૃત્તિઓ પર પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો. સાથે જ જુબો લીગ અને વિદ્યાર્થી લીગ જેવા સંગઠનો પર પણ પ્રતિબંધ લગાવ્યો હતો.
હવે શેખ હસીનાના બાંગ્લાદેશ પરત ફરવાના અહેવાલો વચ્ચે દેશમાં ફરી તણાવ વધી રહ્યો છે. હસીનાના સંભવિત પરત ફરતા પહેલાં અવામી લીગના કાર્યકરો રસ્તા પર ઉતરી રહ્યા છે.

અવામી લીગની 8 મુખ્ય માંગણીઓ
પાર્ટીએ 14થી 19 નવેમ્બર સુધી પાંચ દિવસના વિરોધ કાર્યક્રમ અંતર્ગત ગુરુવારે લોકડાઉનનું એલાન કર્યું છે. પાર્ટીના સત્તાવાર ટેલિગ્રામ ચેનલ પર જાહેર કરાયેલા નિવેદનમાં આઠ માંગણીઓ રજૂ કરવામાં આવી છે.
- અવામી લીગ પર લગાવેલો પ્રતિબંધ હટાવવામાં આવે.
- ઇન્ટરનેશનલ ક્રાઇમ્સ ટ્રિબ્યુનલ નાબૂદ કરવામાં આવે.
- કથિત બનાવટી ચુકાદા અને ખોટા કેસો પાછા ખેંચવામાં આવે.
- રાજકીય કેદીઓને મુક્ત કરવામાં આવે.
- જીવનજરૂરી ચીજવસ્તુઓના ભાવ પર નિયંત્રણ લાવવામાં આવે.
- બંધ પડેલા ઔદ્યોગિક એકમો ફરી શરૂ કરવામાં આવે.
અવામી લીગે 14 નવેમ્બરે પત્રિકાઓ વહેંચીને અને દિવાલો પર લખાણ કરીને વિરોધ અભિયાન શરૂ કર્યું હતું. 15 નવેમ્બરે રેલીઓ કાઢવામાં આવી, 16 નવેમ્બરે આવેદનપત્રો આપવામાં આવ્યાં અને 17 નવેમ્બરે એક વર્ષ પહેલાં શેખ હસીનાને ફટકારવામાં આવેલી ફાંસીની સજાના વિરોધમાં 'બ્લેક ડે' મનાવવામાં આવ્યો હતો.
ગુરુવારના બંધ દરમિયાન પરિવહન, દુકાનો, ઉદ્યોગો, સરકારી કચેરીઓ, બેંકો, અદાલતો અને શાળાઓ-કોલેજો બંધ રાખવાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે. જોકે, એમ્બ્યુલન્સ, હોસ્પિટલો, દવાખાનાં, ફાયર બ્રિગેડ અને મીડિયા સેવાઓને છૂટ આપવામાં આવી છે.
હસીનાના ગઢ ગોપાલગંજમાં ભારે હોબાળો
અવામી લીગની સૌથી વધુ સક્રિયતા શેખ હસીનાના જન્મસ્થળ તુંગીપારા આવેલા ગોપાલગંજ જિલ્લામાં જોવા મળી રહી છે. રવિવારે કાર્યકરોએ રસ્તા પર શક્તિપ્રદર્શન કર્યું હતું. લાકડીઓ અને ધારદાર હથિયારોથી સજ્જ ભીડે પોલીસના બેરિકેડ તોડી નાખ્યા હતા.
બખ્તરબંધ વાહનો અને પોલીસ બૂથમાં તોડફોડ કરી હતી. શેખ કમલ સ્ટેડિયમ પાસે આવેલા જુલાઈ મેમોરિયલને આગ ચાંપી દેવામાં આવી હતી. ઓગસ્ટ 2024થી બંધ પડેલી જિલ્લા અવામી લીગની કચેરી પણ ફરી ખોલવામાં આવી હતી.
એક અહેવાલ મુજબ, BNPના નેતાઓ અને કાર્યકરોના ઓછામાં ઓછા સાત ઘરો પર હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો. તુંગીપારા નગરપાલિકાના BNP પ્રમુખ ઇમદાદુલ હક મોલ્લાના ઘરમાં લૂંટફાટ અને આગચંપી કરવામાં આવી હતી. આ ઘટનામાં પોલીસનો એક સબ-ઇન્સ્પેક્ટર પણ ઘાયલ થયો હતો.
સોમવારે તુંગીપારામાં રેલી કાઢવામાં આવી હતી અને બે વર્ષથી બંધ સ્થાનિક કચેરીનું તાળું તોડવામાં આવ્યું હતું. 'પ્રથમ આલો'ના અહેવાલ મુજબ, 100થી વધુ કાર્યકરો એકઠા થયા હતા અને શેખ મુજીબુર રહેમાનની સમાધિ સુધી પહોંચ્યા હતા. કોટાલીપાડામાં સ્થાનિક હથિયારો સાથે આવેલા સમર્થકોએ BNP નેતાના સ્મારક પ્રવેશદ્વારને નુકસાન પહોંચાડ્યું હતું અને આગ લગાવી હતી.
પોલીસ સ્ટેશનમાં આગચંપી, કેદીઓને છોડાવ્યા અને હથિયારોની લૂંટ
મંગળવારે સાંજે તુંગીપારામાં અવામી લીગ અને વિદ્યાર્થી લીગના કાર્યકરોની ધરપકડ બાદ હિંસા ફાટી નીકળી હતી. મસ્જિદના લાઉડસ્પીકર પરથી જાહેરાત થયા બાદ ભીડ તુંગીપારા પોલીસ સ્ટેશનની બહાર એકઠી થઈ હતી.
આરોપ છે કે પ્રદર્શનકારીઓએ પોલીસ સ્ટેશન પર હુમલો કરીને તોડફોડ કરી હતી. ઇમારત અને વાહનોને આગ ચાંપી હતી, અનેક કેદીઓને છોડાવ્યા હતા અને હથિયારો પણ લૂંટી લીધાં હતાં.
ગોપાલગંજ-3ના BNP સાંસદ એસ.એમ. জিলાનીના ઘરને પણ આગ ચાંપી દેવામાં આવી હતી. હુમલાના વીડિયો ફેસબુક પર સામે આવ્યા હતા, જેમાં 'જય બાંગ્લા'ના નારા સંભળાતા હતા. પોલીસ સ્ટેશનમાં નવ પોલીસ વાહનો અને 15 મોટરસાઇકલ સળગી ગઈ હતી.
બુધવારે ગોપાલગંજ-તુંગીપારા રોડ પર દાતરડાં અને કુહાડીઓ સાથે પ્રદર્શન કરવામાં આવ્યું હતું. છ સ્થળોએ વૃક્ષો અને વાંસ નાખીને રસ્તાઓ બંધ કરી દેવામાં આવ્યા હતા. તુંગીપારા પોલીસ સ્ટેશન ખાલી જોવા મળ્યું હતું. ત્યાં કમ્પ્યુટર અને ફર્નિચરને નુકસાન થયું હતું. પોલીસકર્મીઓએ સામાન હટાવ્યો હતો. એક અધિકારીએ હથિયારો લૂંટાયાની અને તેમાંથી કેટલાક પાછા મળી આવ્યાની પુષ્ટિ કરી હતી.
દેશભરમાં બોમ્બ ધડાકા અને ગારમેન્ટ કામદારોનું આંદોલન
હિંસા માત્ર ગોપાલગંજ સુધી મર્યાદિત નથી. 7થી 9 નવેમ્બર દરમિયાન ઓછામાં ઓછી 19 બસોને આગ ચાંપવામાં આવી હતી અને 29 સ્થળોએ દેશી બોમ્બ વિસ્ફોટના અહેવાલ મળ્યા હતા. નેત્રકોનામાં હાવર એક્સપ્રેસના એક ડબ્બામાં આગ લાગી હતી. ઢાકા યુનિવર્સિટીના બિઝનેસ સ્ટડીઝ અને આર્ટ્સ ફેકલ્ટી પાસે પણ દેશી બોમ્બ ફૂટ્યા હતા.
છેલ્લા 10 દિવસમાં ઓછામાં ઓછા 28 જિલ્લાઓમાં અનેક દેશી બોમ્બ વિસ્ફોટ અને વાહનોમાં આગચંપીની ઘટનાઓ નોંધાઈ છે. 16 નવેમ્બરે ઢાકાના હજરત શાહજલાલ આંતરરાષ્ટ્રીય એરપોર્ટ પાસે બે દેશી બોમ્બ ફૂટ્યા હતા. 10 નવેમ્બરથી ગ્રામીણ બેંકની ઓછામાં ઓછી 37 કચેરીઓ અને શાખાઓને નિશાન બનાવવામાં આવી છે.
બીજી તરફ, ગાઝીપુર, સાવર અને આશુલિયામાં ગારમેન્ટ કામદારો વધુ વેતનની માંગ સાથે આંદોલન કરી રહ્યા છે. તેના કારણે હાઇવે જામ, અથડામણ અને બુધવારે ગાઝીપુરમાં પોલીસ વાહન સળગાવવાની ઘટના બની હતી.
ડિસેમ્બરમાં બાંગ્લાદેશ પરત ફરી શકે છે શેખ હસીના
ઇન્ટરનેશનલ ક્રાઇમ્સ ટ્રિબ્યુનલ દ્વારા ફાંસીની સજા સંભળાવવામાં આવી હોવા છતાં શેખ હસીનાએ ઓગસ્ટથી અત્યાર સુધીના અનેક ઇન્ટરવ્યૂમાં ડિસેમ્બર સુધીમાં કોઈપણ રીતે બાંગ્લાદેશ પરત ફરવાની વાત કહી છે. આ દરમિયાન તેમના વકીલોએ નવા પાસપોર્ટ માટે પણ સંપર્ક કર્યો છે.
બીજી તરફ, વડાપ્રધાન અને BNP પ્રમુખ તારિક રહેમાને સાંસદોને પોતાના વિસ્તારોમાં જઈને અવામી લીગની પ્રવૃત્તિઓનો રાજકીય રીતે સામનો કરવા જણાવ્યું છે. સરકારે સુરક્ષા દળોની સંખ્યા વધારી છે. શંકાસ્પદ સંપર્કોને ધ્યાનમાં રાખીને હજારો પોલીસકર્મીઓ અને સરકારી અધિકારીઓની તપાસ પણ વધુ કડક બનાવવામાં આવી રહી છે.
