તાજેતરમાં ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે થયેલા વેપાર કરારથી ભારતીય ઉત્પાદનો પર લાગતા ટેરિફમાં મોટો ઘટાડો થયો છે. ખાસ કરીને અમેરિકાએ ભારતીય માલ પર ટેરિફ ઘટાડીને 18 ટકા કરી દીધો છે. આ પગલાથી ભારતને અમેરિકાના બજારમાં સ્પર્ધાત્મક ફાયદો મળ્યો છે. પરંતુ આ જ કારણથી બાંગ્લાદેશમાં ચિંતા ફેલાઈ ગઈ છે.
બજારમાં પોતાનો મોટો હિસ્સો
બાંગ્લાદેશને ભય છે કે જો તેને ભારત જેવી કે તેથી પણ વધુ સારી વેપાર શરતો નહીં મળે, તો તે અમેરિકાના બજારમાં પોતાનો મોટો હિસ્સો ગુમાવી શકે છે. બાંગ્લાદેશનું અર્થતંત્ર ખાસ કરીને રેડીમેડ ગાર્મેન્ટ (RMG) ઉદ્યોગ પર આધારિત છે. આ ક્ષેત્રમાંથી થતી નિકાસ તેની કુલ અમેરિકન નિકાસનો લગભગ 90 ટકા હિસ્સો ધરાવે છે.
9 ફેબ્રુઆરીએ ગુપ્ત વેપાર કરાર
આ ચિંતા વચ્ચે બાંગ્લાદેશ અને અમેરિકા 9 ફેબ્રુઆરીએ એક નવા વેપાર કરાર પર હસ્તાક્ષર કરવા જઈ રહ્યા છે. આ કરારને લઈને સૌથી મોટી ચર્ચા તેની ગુપ્તતા છે. કરારની શરતોને જાહેર કરવામાં આવી નથી, જેના કારણે દેશની અંદર અને બહારથી ભારે ટીકા થઈ રહી છે.
12 ફેબ્રુઆરીએ સામાન્ય ચૂંટણી
મહત્વની વાત એ છે કે બાંગ્લાદેશમાં 12 ફેબ્રુઆરીએ સામાન્ય ચૂંટણી યોજાવાની છે. એટલે કે ચૂંટણીના માત્ર ત્રણ દિવસ પહેલા, એક બિનચૂંટાયેલી વચગાળાની સરકાર દ્વારા આ મહત્વપૂર્ણ કરાર પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવી રહ્યા છે. આ કરાર અમલમાં મૂકવાની જવાબદારી આગામી ચૂંટાયેલી સરકાર પર રહેશે.
બાંગ્લાદેશ પર લાગેલા ટેરિફ
અમેરિકાએ એપ્રિલ 2025માં બાંગ્લાદેશ પર 37 ટકા જેટલો ભારે ટેરિફ લગાવ્યો હતો. બાદમાં જુલાઈમાં તેને 35 ટકા અને ઓગસ્ટમાં 20 ટકા સુધી ઘટાડવામાં આવ્યો. હવે નવા વેપાર કરારમાં ટેરિફને વધુ ઘટાડીને 15 ટકા કરવાની શક્યતા છે. આ જ કારણથી બાંગ્લાદેશ આ સોદાને ઝડપથી પૂર્ણ કરવા માગે છે.
અમેરિકાની કડક શરતો
- આ કરારમાં અમેરિકાએ કેટલીક મહત્વપૂર્ણ શરતો મૂકેલી છે:
- બાંગ્લાદેશે ચીનમાંથી આયાત ઘટાડવી પડશે
- ચીનને બદલે અમેરિકાથી લશ્કરી સાધનોની આયાત વધારવી પડશે
- અમેરિકન ઉત્પાદનો બાંગ્લાદેશમાં કોઈપણ પ્રતિબંધ વિના પ્રવેશી શકશે
- અમેરિકન ધોરણો અને પ્રમાણપત્રો સ્વીકારવા પડશે
- અમેરિકન વાહનો અને તેના ભાગોની આયાત પર કોઈ ખાસ નિરીક્ષણ નહીં થાય
પારદર્શિતાની અછત પર ટીકા
સેન્ટર ફોર પોલિસી ડાયલોગ (CPD)ના પ્રતિષ્ઠિત ફેલો દેવપ્રિયા ભટ્ટાચાર્યના જણાવ્યા મુજબ, આ વેપાર સોદો પારદર્શક નથી. તેના ફાયદા અને ગેરફાયદા અંગે સંસદ, ઉદ્યોગ જગત કે સામાન્ય જનતા સાથે કોઈ ચર્ચા કરવામાં આવી નથી. આ સમગ્ર મામલો બાંગ્લાદેશના રાજકારણ અને અર્થતંત્ર બંને માટે સંવેદનશીલ છે. હવે જોવાનું રહેશે કે નવી ચૂંટાયેલી સરકાર આ ગુપ્ત કરારને કેવી રીતે સંભાળે છે અને તે દેશના હિતમાં કેટલો લાભદાયી સાબિત થાય છે.
આ પણ વાંચો : Elon Musk : શું રોબોટ્સ માનવો પહેલાં અન્ય ગ્રહો પર વસાહત બનાવશે? જાણો
