ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે ચાલી રહેલી શાંતિ વાટાઘાટો વચ્ચે, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી જહાજોની અવરજવરને ફરીથી સામાન્ય બનાવવા માટે ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર એક નવી અને મહત્વની વ્યૂહરચના પર કામ કરી રહ્યું છે. મીડિયા અહેવાલો મુજબ, વહીવટીતંત્ર એક એવી યોજના વિચારી રહ્યું છે જેમાં જહાજ માલિકો ફી ચૂકવીને યુએસ નેવીની સુરક્ષા હેઠળ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી ઝડપથી અને સુરક્ષિત રીતે પસાર થઈ શકે. આ દરખાસ્તને અનૌપચારિક રીતે "VIP પાસ" સિસ્ટમ તરીકે ઓળખવામાં આવી રહી છે.
વૈશ્વિક તેલ પુરવઠા માટે મહત્વનો માર્ગ
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ વૈશ્વિક તેલ વેપાર માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે, કારણ કે યુદ્ધ પહેલાં વિશ્વનું લગભગ 20 ટકા તેલ આ માર્ગેથી પરિવહન થતું હતું. જોકે, તાજેતરના સમયમાં ઈરાની હુમલા અને સુરક્ષાના કારણોસર આ માર્ગ પર જહાજોનું આવનજાવન અટકી ગયું છે. હાલમાં લગભગ 500 થી વધુ જહાજો, જેમાં 220 થી વધુ તેલ ટેન્કરોનો સમાવેશ થાય છે, તે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટની બહાર ફસાયેલા છે. જોકે શાંતિ પ્રક્રિયા શરૂ થઈ છે, તેમ છતાં જહાજ માલિકો અને વીમા કંપનીઓ પરિસ્થિતિને લઈને હજુ પણ સાવધ છે.
શું છે 'VIP પાસ' યોજનાનો ઉદ્દેશ્ય?
આ યોજનાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય જહાજ માલિકોનો વિશ્વાસ ફરીથી જીતવાનો અને વીમા કંપનીઓને કવરેજ ફરી શરૂ કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવાનો છે. વ્હાઇટ હાઉસનું માનવું છે કે જો જહાજોને સશસ્ત્ર સુરક્ષા આપવામાં આવે, તો ફરીથી વેપાર સામાન્ય બની શકે છે. આ માત્ર એક સુરક્ષા વ્યવસ્થા નથી, પરંતુ પ્રાદેશિક દરિયાઈ સુરક્ષામાં અન્ય દેશોની ભાગીદારી વધારવાની પણ એક વ્યૂહરચના છે. રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે અગાઉ પણ સૂચવ્યું હતું કે અમેરિકાએ આ વ્યૂહાત્મક માર્ગનો ઉપયોગ કરતા જહાજો પાસેથી ટોલ વસૂલવો જોઈએ.
પડકારો અને સાવચેતી
આ યોજના સામે કેટલાક પડકારો પણ છે. અગાઉ માર્ચમાં, વહીવટીતંત્રે 20 અબજ ડોલરના વીમા કવચની ઓફર કરી હતી, પરંતુ હુમલાઓના જોખમને કારણે મોટાભાગની કંપનીઓએ તેને નકારી કાઢી હતી. હાલમાં પણ, શાંતિ કરારની ટકાઉપણું અંગે ચિંતા હોવાથી વેપારીઓ કોઈ પણ પ્રકારનું જોખમ લેવા તૈયાર નથી.
"VIP પાસ" સિસ્ટમથી થશે દરેકને લાભ
વ્હાઇટ હાઉસના પ્રવક્તાના જણાવ્યા અનુસાર, સરકાર આ પરિસ્થિતિને સુધારવા માટે કટિબદ્ધ છે અને તેલ પુરવઠો ટૂંક સમયમાં જ યુદ્ધ પહેલાના સ્તરે પહોંચવાની અપેક્ષા છે. નિઃસંદેહ, જો આ "VIP પાસ" સિસ્ટમ સફળ રહે છે, તો તે માત્ર વૈશ્વિક ઇંધણના ભાવમાં ઘટાડો જ નહીં લાવે, પરંતુ દરિયાઈ વેપાર માટે એક નવું અને સ્થિર વાતાવરણ પણ પ્રદાન કરશે.
આ પણ વાંચોઃ Google: જો ગુગલ પર ભૂલથી પણ સર્ચ કરી આ 6 વસ્તુઓ તો જવું પડશે સીધા જેલ!
