ભારતે પ્રાદેશિક દાવાઓ પર પોતાનું વલણ સ્પષ્ટ કર્યું છે. જ્યારે પાકિસ્તાને કાશ્મીરને વિવાદિત વિસ્તાર ગણાવ્યો છે.
નકશા પ્રક્ષેપણને પ્રોત્સાહન
4 સપ્ટેમ્બરના રોજ, સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભાએ 164-1 મતથી સમાન પૃથ્વી નકશા પ્રક્ષેપણને પ્રોત્સાહન આપતા ઠરાવને મંજૂરી આપી છે. જ્યારે યુએસે ઠરાવનો વિરોધ કર્યો. જો કે, આ ઠરાવ બંધનકર્તા નથી અને મર્કેટર નકશાને પ્રતિબંધિત કરતો નથી. નવા નકશાનો હેતુ વિશ્વના દેશો અને ખંડોના ક્ષેત્રફળનું સચોટ પ્રતિનિધિત્વ કરવાનો છે. કોઈ પણ દેશની રાજકીય સીમાઓ અથવા પ્રાદેશિક દાવાઓને બદલવાનો નથી. આનો અર્થ એ છે કે ફક્ત નકશાનો આકાર બદલાયો છે, વિસ્તાર અને સીમાઓ નહીં.
ભારતે જાહેર કર્યુ સમર્થન
ભારતે આ દરખાસ્તને ટેકો આપ્યો છે. પરંતુ તે કહે છે કે, તેને કોઈ ચોક્કસ નકશાના પ્રક્ષેપણના સમર્થન તરીકે જોવું જોઈએ નહીં. ભારતના મતે, વિવિધ નકશાનો ઉપયોગ વિવિધ હેતુઓ માટે થાય છે. જ્યારે કેટલાક નકશા સચોટ વિસ્તારને પ્રાથમિકતા આપે છે. તો અન્ય દિશા, ખૂણા અથવા અંતરને પ્રાથમિકતા આપે છે. તેથી, ભારતે તકનીકી રીતે તટસ્થ વલણ અપનાવ્યું છે. વધુમાં, વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા રણધીર જયસ્વાલે સ્પષ્ટતા કરી કે ભારતના સાર્વભૌમ પ્રદેશ, જેમાં જમ્મુ અને કાશ્મીર અને લદ્દાખના કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોનો સમાવેશ થાય છે.
પાકિસ્તાને યથાવત્ રાખ્યુ જુનુ રટણ
પાકિસ્તાને ફરી એકવાર પોતાનો જૂનો નારા લગાવ્યો છે. જેમાં જમ્મુ અને કાશ્મીરને વિવાદિત પ્રદેશ ગણાવ્યો છે. તે કહે છે કે કાશ્મીર પર અંતિમ નિર્ણય સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદના ઠરાવો અને કાશ્મીરી લોકોની ઇચ્છા અનુસાર થવો જોઈએ. પાકિસ્તાન લાંબા સમયથી ભારતના સત્તાવાર નકશાઓને નકારી રહ્યું છે અને દલીલ કરે છે કે ભારત દ્વારા નકશામાં જમ્મુ અને કાશ્મીરને તેના પ્રદેશના ભાગ તરીકે દર્શાવવાથી આ પ્રદેશની વિવાદિત સ્થિતિનો ઉકેલ આવતો નથી.
યુએનની પ્રતિક્રિયા
ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચેનો વિવાદ સમાન પૃથ્વી નકશામાં પ્રાદેશિક ફેરફારો કરતાં જમ્મુ અને કાશ્મીરના રાજકીય ચિત્રણ વિશે વધુ છે. મહત્વપૂર્ણ વાત એ છે કે, નવા સંયુક્ત રાષ્ટ્ર ઠરાવ કાશ્મીરની રાજકીય સ્થિતિ પર કોઈ નિર્ણય લેતો નથી. સંયુક્ત રાષ્ટ્રએ સમાન પૃથ્વી નકશા સાથે પણ આ સ્પષ્ટ કર્યું છે.
1. આ નકશા પર દર્શાવેલ સરહદો, દેશના નામ અને પ્રતીકો સત્તાવાર સંયુક્ત રાષ્ટ્ર માન્યતા અથવા સમર્થન સૂચવતા નથી.
2. સુદાન અને દક્ષિણ સુદાન વચ્ચેની અંતિમ સરહદ હજુ સુધી અંતિમ સ્વરૂપ આપવામાં આવી નથી.
3. જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે સંમત થયેલી નિયંત્રણ રેખા નકશા પર લગભગ એક ટપકાંવાળી રેખા દ્વારા દર્શાવવામાં આવી છે. ભારત અને પાકિસ્તાન હજુ સુધી જમ્મુ અને કાશ્મીરની અંતિમ સ્થિતિ પર કોઈ કરાર પર પહોંચ્યા નથી.
4. ફોકલેન્ડ ટાપુઓની સાર્વભૌમત્વ અંગે આર્જેન્ટિના અને બ્રિટન વચ્ચે વિવાદ છે.
મર્કેટર ને બદલે સમાન પૃથ્વી શા માટે?
મર્કેટર નકશો સમજવા માટે, પહેલા તેનો હેતુ સમજવો મહત્વપૂર્ણ છે. ગેરાર્ડસ મર્કેટર એ 1569માં આ પ્રક્ષેપણ બનાવ્યું હતું. તેનો હેતુ પૃથ્વીના દરેક ભાગનો વાસ્તવિક વિસ્તાર બતાવવાનો નહોતો, પરંતુ સમુદ્રમાં જહાજો માટે નેવિગેશનને સરળ બનાવવાનો હતો. મર્કેટર નકશો એક સીધી રેખા તરીકે સતત દિશામાં આગળ વધતા જહાજનો માર્ગ દર્શાવે છે, જે તેને દરિયાઈ નેવિગેશન માટે અત્યંત ઉપયોગી બનાવે છે.
મર્કેટર નકશામાં સમસ્યા શું ?
સમસ્યા ત્યારે શરૂ થાય છે જ્યારે આ નકશાનો ઉપયોગ દેશો અને ખંડોના વાસ્તવિક કદની તુલના કરવા માટે થાય છે. જેમ જેમ આપણે વિષુવવૃત્તથી ઉત્તર કે દક્ષિણ તરફ આગળ વધીએ છીએ, તેમ તેમ નકશા પરનો ભૂમિ વિસ્તાર તેના વાસ્તવિક કદ કરતા મોટો દેખાય છે. આના સૌથી પ્રખ્યાત ઉદાહરણો ગ્રીનલેન્ડ અને આફ્રિકા છે. મર્કેટર નકશા પર, ગ્રીનલેન્ડ લગભગ આફ્રિકા જેટલું જ દેખાય છે, જ્યારે વાસ્તવમાં, આફ્રિકા લગભગ 14 ગણું મોટું છે.
આ પણ વાંચોઃ TikTok અને GenZના દમ પર AfDનો ઐતિહાસિક વિજય