ભારત અને રશિયા વચ્ચેના તેલના વેપારને લઈને અમેરિકા તરફથી એક ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ નિવેદન સામે આવ્યું છે. યુએસ ટ્રેડ રિપ્રેઝન્ટેટિવ (USTR) જેમ્સન ગ્રીરે દાવો કર્યો છે કે ભારત હવે ધીમે ધીમે રશિયા પાસેથી ઉર્જા ઉત્પાદનો અને તેલની ખરીદીમાં ઘટાડો કરી રહ્યું છે. ગ્રીરના મતે, ભારત હવે પોતાની ઉર્જા જરૂરિયાતો માટે અમેરિકા અને અન્ય વૈકલ્પિક સ્ત્રોતો તરફ વળ્યું છે.
$500 બિલિયનની પ્રતિબદ્ધતા
જેમ્સન ગ્રીરે એક પ્રશ્નના ઉત્તરમાં પુષ્ટિ કરી હતી કે ભારત આગામી પાંચ વર્ષમાં અમેરિકા પાસેથી અંદાજે $500 બિલિયન (અડધો ટ્રિલિયન ડોલર) ની ખરીદી કરવા માટે પ્રતિબદ્ધ છે. આ વિશાળ રકમનો ઉપયોગ માત્ર ઉર્જા માટે જ નહીં, પરંતુ અમેરિકન બનાવટના વિમાન અને અત્યાધુનિક ટેકનોલોજીની ખરીદી માટે પણ કરવામાં આવશે. ભારત આ પરિવર્તન પ્રત્યે ગંભીર હોવાનું જણાતા તેમણે આ કરારને "ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ" ગણાવ્યો છે.
રશિયન તેલનો ઇતિહાસ અને વર્તમાન સ્થિતિ
USTR ચીફે સમજાવ્યું હતું કે ૨૦૨૨માં રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ શરૂ થયું તે પહેલા ભારત રશિયા પાસેથી મોટા પાયે તેલ ખરીદતું ન હતું. જોકે, યુદ્ધ પછી સસ્તા ભાવે ઉપલબ્ધ રશિયન તેલને કારણે ભારતે તેની ખરીદીમાં મોટો ઉછાળો લાવ્યો હતો. ગ્રીરે એવો પણ દાવો કર્યો કે ભારત આ રશિયન તેલનું રિફાઈનિંગ કરીને યુરોપને ગેસ અને અન્ય પ્રોડક્ટ્સ વેચી રહ્યું છે, જે એક રીતે પરોક્ષ રીતે યુદ્ધને આર્થિક ટેકો આપે છે. હવે ભારત આ છબી સુધારવા અને વ્યૂહાત્મક રીતે અમેરિકન બજાર તરફ ખસી રહ્યું છે.
વેનેઝુએલા અને ટેરિફમાં ફેરફાર
ભારત માત્ર અમેરિકા જ નહીં, પરંતુ વેનેઝુએલાના તેલ અંગે પણ ચર્ચાઓ કરી રહ્યું છે જેથી પુરવઠામાં વિવિધતા લાવી શકાય. આ ઉપરાંત, ભારતે અમેરિકાની કેટલીક આર્થિક ચિંતાઓને પણ દૂર કરી છે. ભારતે અમેરિકન કંપનીઓ પર લાદવામાં આવેલા ડિજિટલ સર્વિસ ટેક્સમાં ઘટાડો કર્યો છે અને હવે અન્ય ટેરિફ (આયાત જકાત) ઘટાડવા તરફ પણ ડગલાં માંડી રહ્યું છે.
બાવાના બે બગડવા જેવી પરિસ્થિતિ
અમેરિકાનો આ દાવો સૂચવે છે કે વૈશ્વિક સ્તરે ઉર્જાના સમીકરણો બદલાઈ રહ્યા છે. જો ભારત ખરેખર રશિયન તેલ પરની નિર્ભરતા ઘટાડીને અમેરિકા સાથેનો વેપાર વધારશે, તો તેની અસર આગામી વર્ષોમાં વૈશ્વિક અર્થતંત્ર અને રશિયા-ભારત સંબંધો પર ચોક્કસપણે જોવા મળશે. આ કરાર ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેના વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીને એક નવા સ્તરે લઈ જઈ શકે છે.