મધ્ય પૂર્વ અને આસપાસના પ્રદેશોમાં તણાવ દિવસેને દિવસે વધી રહ્યો છે. ખાસ કરીને Iran, United States અને Israel વચ્ચે ચાલી રહેલા સંઘર્ષને કારણે ઘણા દેશોમાં સુરક્ષા ચિંતાઓ વધી ગઈ છે. છેલ્લા કેટલાક દિવસોમાં Azerbaijan, Oman, Turkey અને Cyprusમાં ડ્રોન અને મિસાઈલ સંબંધિત ઘટનાઓ સામે આવી છે.
આ હુમલાઓ માટે ઈરાનને જવાબદાર
કેટલાક દેશોએ આ હુમલાઓ માટે ઈરાનને જવાબદાર ગણાવ્યું છે, પરંતુ ઈરાને આ આરોપોને ખોટા ગણાવ્યા છે. તેહરાનનો દાવો છે કે આ “ફોલ્સ ફ્લેગ” એટલે કે ખોટા ધ્વજના હુમલા હોઈ શકે છે, જેનો હેતુ પ્રદેશમાં વધુ તણાવ ઉભું કરવાનું હોઈ શકે છે. ચાલો આ ચારેય ઘટનાઓને સરળ રીતે સમજીએ.
1. અઝરબૈજાન: એરપોર્ટ પાસે ડ્રોન ક્રેશથી વિવાદ
તાજેતરમાં અઝરબૈજાનના નખ્ચિવન વિસ્તારમાં એરપોર્ટ નજીક બે ડ્રોન ક્રેશ થવાની ઘટના સામે આવી હતી. આ ઘટનામાં બે નાગરિકો ઘાયલ થયા હતા. અઝરબૈજાનના અધિકારીઓએ આરોપ લગાવ્યો કે આ ડ્રોન ઈરાન તરફથી આવ્યા હતા. પરંતુ ઈરાનના સૈન્યએ આ આરોપને તરત જ નકારી કાઢ્યો. ઈરાનના જનરલ સ્ટાફે જણાવ્યું કે તેમના સૈન્યએ અઝરબૈજાન તરફ કોઈ ડ્રોન મોકલ્યા નથી અને તેઓ અઝરબૈજાનની સાર્વભૌમત્વનો સંપૂર્ણ આદર કરે છે. ઈરાનનો દાવો છે કે આ ઘટના કોઈ ત્રીજા પક્ષ દ્વારા રચાયેલ કાવતરું પણ હોઈ શકે છે.
2. ઓમાન: ડ્રોન અટકાવાયા પરંતુ આરોપ અસ્પષ્ટ
દક્ષિણ ધોફર વિસ્તારમાં બે ડ્રોનને અટકાવવામાં આવ્યા અને સલાલાહ બંદર નજીક એક ડ્રોનને તોડી પાડવામાં આવ્યો હોવાની માહિતી સામે આવી હતી. કેટલાક અહેવાલોમાં દાવો કરવામાં આવ્યો કે આ ડ્રોન હુમલો ઈરાન દ્વારા થયો હોઈ શકે છે. પરંતુ ઈરાને ફરીથી આ આરોપોને નકારી કાઢ્યા. ઈરાનના લશ્કરી મુખ્યાલયે જણાવ્યું કે Oman તેના માટે મિત્ર દેશ છે અને તેના પર હુમલો કરવાનો કોઈ પ્રશ્ન જ ઊભો થતો નથી. ઈરાન મુજબ આવા અહેવાલો પ્રદેશમાં ગેરસમજ અને તણાવ વધારવા માટે ફેલાવવામાં આવી રહ્યા હોઈ શકે છે.
3. તુર્કી: નાટોએ બેલિસ્ટિક મિસાઈલને અટકાવી
4 માર્ચે તુર્કીના સંરક્ષણ મંત્રાલયે જણાવ્યું કે NATOની હવાઈ અને મિસાઈલ ડિફેન્સ સિસ્ટમ દ્વારા તુર્કીના હવાઈ ક્ષેત્ર તરફ આવતી બેલિસ્ટિક મિસાઈલને અટકાવવામાં આવી હતી. આ પછી શંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી કે મિસાઈલ ઈરાન તરફથી આવી હોઈ શકે છે. પરંતુ 5 માર્ચે ઈરાને સત્તાવાર નિવેદન આપીને કહ્યું કે તેણે તુર્કી તરફ કોઈ મિસાઈલ છોડ્યા નથી. ઈરાનનું કહેવું છે કે તે તુર્કી સાથે સારા સંબંધો જાળવવા ઈચ્છે છે અને તેના પર હુમલો કરવાનો કોઈ ઇરાદો નથી.
4. સાયપ્રસ: બ્રિટિશ એરબેઝ પર ડ્રોન હુમલો
2 માર્ચે સાયપ્રસના અક્રોટિરી વિસ્તારમાં આવેલા બ્રિટિશ રોયલ એરફોર્સ બેઝ પર ડ્રોન હુમલો થયો હતો. આ હુમલા પછી કેટલાક અહેવાલોમાં ઈરાનનું નામ જોડવામાં આવ્યું. પરંતુ ઈરાને આ આરોપને પણ ખોટો ગણાવ્યો. ઈરાન મુજબ આ એક “ફોલ્સ ફ્લેગ ઓપરેશન” હોઈ શકે છે. બાદમાં યુકેના સંરક્ષણ મંત્રાલયે જણાવ્યું કે હુમલામાં ઉપયોગમાં લેવાયેલ ડ્રોન “શાહિદ જેવી ટેકનોલોજી” ધરાવતો હતો, પરંતુ તે ઈરાનમાંથી લોન્ચ થયો નહોતો.
પ્રદેશમાં વધી રહેલો તણાવ
આ તમામ ઘટનાઓ બતાવે છે કે મધ્ય પૂર્વ અને આસપાસના પ્રદેશોમાં તણાવ ઝડપથી વધી રહ્યો છે. ઘણી ઘટનાઓમાં હુમલો કોણે કર્યો તે સ્પષ્ટ નથી, જેના કારણે ગેરસમજ અને રાજકીય દબાણ વધે છે. ઈરાન સતત દાવો કરી રહ્યું છે કે તેને બદનામ કરવા માટે ખોટા હુમલાઓની વાર્તા બનાવવામાં આવી રહી છે. બીજી તરફ અસરગ્રસ્ત દેશોએ પોતાની સુરક્ષા વધારી છે અને હવાઈ રક્ષણ વ્યવસ્થાઓને વધુ સજ્જ કરી છે. આ પરિસ્થિતિ દર્શાવે છે કે જો સંઘર્ષ વધશે તો તેની અસર માત્ર એક અથવા બે દેશો સુધી સીમિત નહીં રહે, પરંતુ આખા પ્રદેશને તેની અસર સહન કરવી પડી શકે છે.
આ પણ વાંચો ; Azerbaijan India relations : જ્વાલા મંદિર, ગણેશ મંત્ર અને ત્રિશૂલ... ભારતીય પરંપરા સાથે અઝરબૈજાનનો શું સંબંધ છે?
