ઈરાન શરૂઆતમાં સંપૂર્ણ નાબૂદીને બદલે ઘટાડાની માંગ કરી રહ્યું છે.
બંદૂકો અને મિસાઈલોની સાથે વાટાઘાટોનું ટેબલ
ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે સાત મહિનાથી ચાલી રહેલ યુદ્ધ હવે એવા તબક્કે પહોંચી રહ્યું હોય તેવું લાગે છે જ્યાં બંદૂકો અને મિસાઈલોની સાથે વાટાઘાટોનું ટેબલ પણ મહત્વપૂર્ણ બની ગયું છે. ઈરાનનો પરમાણુ કાર્યક્રમ, અને ખાસ કરીને યુરેનિયમ સંવર્ધન, આ ચર્ચાઓના કેન્દ્રમાં છે. અમેરિકા કહે છે કે જો ઈરાન યુદ્ધનો અંત લાવવા માંગે છે, તો તેણે તેની પરમાણુ સંવર્ધન ક્ષમતામાં નોંધપાત્ર ઘટાડો કરવો પડશે.
યુરેનિયમ સંવર્ધન સમગ્ર વિવાદનું કેન્દ્ર
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલી વાટાઘાટોમાં અમેરિકાની સૌથી મોટી શરત પરમાણુ સંવર્ધન બંધ કરવાની હતી, પરંતુ હવે તે બદલાઈ રહ્યું હોય તેવું લાગે છે. અહેવાલો સૂચવે છે કે અમેરિકા ભવિષ્યમાં ઘટાડાના ફક્ત વચનોથી સંતુષ્ટ નહીં થાય, પરંતુ જમીન પર નક્કર પગલાં લેવા માંગે છે. યુરેનિયમ સંવર્ધન સમગ્ર વિવાદનું કેન્દ્ર છે. જ્યારે અગાઉ અમેરિકા પરમાણુ સંવર્ધન બંધ કરવાની માંગ કરી રહ્યું હતું, ત્યારે તે હવે મર્યાદાની માંગ કરી રહ્યું છે.
પરમાણુ સંવર્ધન આટલો મોટો મુદ્દો કેમ ?
યુરેનિયમને સંવર્ધન નામની ખાસ પ્રક્રિયા દ્વારા વધુ શુદ્ધ બનાવવામાં આવે છે. પરમાણુ ઉર્જા માટે આની જરૂર પડી શકે છે, પરંતુ જેમ જેમ સંવર્ધનનું સ્તર વધે છે, તેમ તેમ તેનો ઉપયોગ પરમાણુ શસ્ત્રો વિકસાવવા માટે થઈ શકે છે તેવી ચિંતા વધી જાય છે. આ જ કારણ છે કે અમેરિકા ઈરાનના 60% સંવર્ધિત બળતણ વિશે પ્રશ્નો ઉભા કરી રહ્યું છે. અમેરિકાના ઉપરાષ્ટ્રપતિ જે.ડી. વાન્સે રોઇટર્સને જણાવ્યું હતું કે જો ઈરાન પરમાણુ શસ્ત્રો વિકસાવવા માંગતો નથી, તો તેને આટલા ઉચ્ચ સ્તરના સંવર્ધિત બળતણનો સંગ્રહ કરવાની જરૂર કેમ છે.
ઈરાનની નિર્ણય લેવાની પ્રક્રિયા અસ્પષ્ટ
તેઓ કહે છે કે ભવિષ્યમાં ઘટાડાના ફક્ત વચનો પૂરતા રહેશે નહીં. ઈરાને જમીન પર નક્કર પગલાં લેવા જોઈએ. વોશિંગ્ટનનું વલણ હાલમાં એકદમ સ્પષ્ટ છે. જે.ડી. વાન્સે કહ્યું કે અમેરિકા વાટાઘાટો માટે તૈયાર છે. પરંતુ તેને તેના પરમાણુ કાર્યક્રમ પર ઈરાન તરફથી નક્કર છૂટની જરૂર છે. વાન્સે સ્પષ્ટપણે સંકેત આપ્યો કે અમેરિકા "શબ્દોની બદલી ક્રિયાઓ" કરશે નહીં. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે ઈરાનની નિર્ણય લેવાની પ્રક્રિયા અસ્પષ્ટ છે. વોશિંગ્ટનને ખબર નથી કે તેહરાનમાં નિર્ણયો કોણ લે છે.
યુદ્ધનો વૈશ્વિક ઉર્જા બજાર પર પ્રભાવ
આ સમગ્ર વાતચીત ફક્ત પરમાણુ મુદ્દા સુધી મર્યાદિત ન હોઈ શકે. ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચેના યુદ્ધે વૈશ્વિક ઉર્જા બજારને પણ અસર કરી છે. બંને દેશો વચ્ચે ચાલી રહેલી વાટાઘાટોમાં, યુદ્ધનો અંત લાવવા અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને ફરીથી ખોલવા મુખ્ય મુદ્દાઓ છે.
આ પણ વાંચોઃ મત ચોરીના વિવાદ વચ્ચે દિલ્હીમાં રાહુલ-પ્રિયંકા સહિત અનેક વિપક્ષી નેતાઓ અટકાયતમાં