વિશ્વના સૌથી સંવેદનશીલ અને વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ ગણાતા હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં વર્તમાન તણાવે વૈશ્વિક સ્તરે ચિંતા જન્માવી છે. અમેરિકી સંરક્ષણ મંત્રાલય 'પેન્ટાગોને' યુએસ કાયદા નિર્માતાઓને એક ગુપ્ત બ્રીફિંગમાં ચોંકાવનારો ખુલાસો કર્યો છે. પેન્ટાગોનના મતે, ઈરાની સેનાએ આ સમુદ્રી માર્ગમાં જે લેન્ડમાઈન્સ (દરિયાઈ ખાણો) બિછાવી છે, તેને સંપૂર્ણપણે સાફ કરવામાં અને ટ્રાફિક પુનઃસ્થાપિત કરવામાં ઓછામાં ઓછા છ મહિના જેટલો સમય લાગી શકે છે.
શા માટે આટલો વિલંબ?
અમેરિકી અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં ઈરાને મોટી સંખ્યામાં વિસ્ફોટક ખાણો પાથરી છે. આ માર્ગ અત્યંત સાંકડો છે, જે પર્સિયન ગલ્ફને અરબી સમુદ્ર સાથે જોડે છે. ડિમાઈનિંગ (ખાણો દૂર કરવાની) કામગીરી અત્યંત જોખમી અને જટિલ છે. સૌથી મોટો પડકાર એ છે કે જ્યાં સુધી અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેનો સશસ્ત્ર સંઘર્ષ સંપૂર્ણપણે અટકે નહીં, ત્યાં સુધી નિષ્ણાતો આ કામગીરી શરૂ કરી શકે તેમ નથી. આનો સીધો અર્થ એ છે કે યુદ્ધવિરામ થયા પછી પણ દુનિયાએ ઊંચા તેલના ભાવ સહન કરવા પડશે.
વૈશ્વિક ઉર્જા બજાર પર અસર
૨૮ ફેબ્રુઆરીથી શરૂ થયેલા આ સંઘર્ષને કારણે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થતા તેલ અને ગેસના જહાજો અટકી પડ્યા છે. વિશ્વના કુલ તેલ પરિવહનનો મોટો હિસ્સો આ માર્ગેથી પસાર થાય છે. પેન્ટાગોને ચેતવણી આપી છે કે પુરવઠો ખોરવાવાને કારણે આગામી મહિનાઓમાં ગેસોલિન અને તેલના ભાવમાં જંગી વધારો થશે, જેની સીધી અસર દક્ષિણ એશિયા સહિત સમગ્ર વિશ્વના અર્થતંત્ર પર પડશે. અમેરિકામાં આવનારી ચૂંટણીઓ સુધી ઇંધણના ભાવ ઊંચા રહેવાની શક્યતા છે, જે રાજકીય સમીકરણો પણ બદલી શકે છે.
સુરક્ષા અને ભવિષ્યનું સંકટ
ઈરાને હાલમાં માત્ર અમુક પસંદગીના જહાજોને જ ચોક્કસ ચેનલમાંથી પસાર થવાની મંજૂરી આપી છે, જે આંતરરાષ્ટ્રીય વ્યાપાર માટે મોટું જોખમ છે. મીડિયા દ્વારા પહેલીવાર આટલી વિગતવાર માહિતી જાહેર કરવામાં આવી છે, જેનાથી અમેરિકી કોંગ્રેસના સભ્યોમાં નિરાશા ફેલાઈ છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ રહેવો એટલે વૈશ્વિક ઉર્જા પુરવઠાની કરોડરજ્જુ તૂટવી. આ સંકટને કારણે ઉદ્યોગો, પરિવહન અને સામાન્ય જનતાના ખિસ્સા પર મોટો બોજ પડવો નિશ્ચિત જણાય છે.
આ પણ વાંચોઃ દુનિયાનો વધુ એક બરમુડા ટ્રાયંગલ, જે 124 જહાજોને ગળી ગયું, 2500 વર્ષ જૂનો કાટમાળ મળ્યો!
