આ અકસ્માતથી પ્રોજેક્ટનો ખર્ચ ₹82 બિલિયનથી વધીને ₹317 બિલિયન થયો છે, અને કામ ઓછામાં ઓછા બે વર્ષ માટે વિલંબિત થયું છે.
સરકારી તપાસમાં અનેક ખુલાસાઓ
પાકિસ્તાનના 1,530 મેગાવોટના તારબેલા-5 એક્સટેન્શન હાઇડ્રોપાવર પ્રોજેક્ટમાં કોફરડેમ અકસ્માતની સરકારી તપાસમાં અનેક ગંભીર ખુલાસાઓ થયા છે. તપાસ સમિતિએ કોન્ટ્રાક્ટર, કન્સલ્ટન્ટ અને પાકિસ્તાન વોટર એન્ડ પાવર ડેવલપમેન્ટ ઓથોરિટીને અકસ્માત માટે જવાબદાર ઠેરવ્યા છે. રિપોર્ટ અનુસાર, કરાર પર હસ્તાક્ષર થયા પછી કોફરડેમની ડિઝાઇનમાં મંજૂરી વિના ફેરફારો કરવામાં આવ્યા હતા, જેના કારણે તેનું માળખું નબળું પડ્યું અને અંતે તે તૂટી પડ્યું. આ ઘટનાથી પ્રોજેક્ટનો ખર્ચ ₹82 બિલિયનથી વધીને ₹317 બિલિયન થયો છે.
સરકારી તપાસે ત્રણેય પક્ષોને ઠેરવ્યુ જવાબદાર
પાકિસ્તાની સરકાર દ્વારા રચાયેલી ત્રણ સભ્યોની તપાસ સમિતિએ તેના અહેવાલમાં જણાવ્યું છે કે, તારબેલા-5 એક્સટેન્શન હાઇડ્રોપાવર પ્રોજેક્ટમાં કોફરડેમ તૂટી પડવા પાછળ કોઈ એક પક્ષનો વાંક નહોતો. અહેવાલ મુજબ, કોન્ટ્રાક્ટર, સલાહકાર અને પાકિસ્તાન વોટર એન્ડ પાવર ડેવલપમેન્ટ ઓથોરિટી બધા નિયમોનું પાલન કરવામાં નિષ્ફળ ગયા. તપાસ સમિતિએ જણાવ્યું હતું કે, કરાર પર હસ્તાક્ષર થયા પછી કોફરડેમની ડિઝાઇનમાં ફેરફારો કરવામાં આવ્યા હતા, જોકે મંજૂરી આપવામાં આવી ન હતી. આ હોવા છતાં, ડિઝાઇનને મંજૂરી આપવામાં આવી હતી. બાંધકામ પૂર્ણ થવાના આરે હોવા છતાં પણ કોઈએ તેની કાયદેસરતા અથવા તકનીકી ખામીઓ પર પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો ન હતો.
ડિઝાઇનમાં ફેરફાર નબળી પડી માળખું
તપાસ અહેવાલ મુજબ, કોન્ટ્રાક્ટર, પાવર કન્સ્ટ્રક્શન કોર્પોરેશન ઓફ ચાઇના લિમિટેડ, કોફરડેમની ડિઝાઇનમાં ફેરફારોનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો હતો. આ હેઠળ, અગાઉની ડિઝાઇનને બદલીને, સમગ્ર પ્રોજેક્ટ દરમિયાન પથ્થરથી ભરેલા માળખાનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. તપાસ સમિતિએ જણાવ્યું હતું કે આ વિકલ્પ પાછલા વિકલ્પ કરતા નબળો સાબિત થયો હતો. અહેવાલમાં એમ પણ કહેવામાં આવ્યું હતું કે વાપડાએ કરારની શરતોનું પાલન કરે છે કે નહીં તે ચકાસ્યા વિના આ ફેરફારને મંજૂરી આપી હતી.
પૂરને કારણ તરીકે દર્શાવવામાં આવ્યું
વાપડાએ કોફર્ડમ તૂટી પડવાનું કારણ પૂરને ગણાવ્યું હતું. જોકે, તપાસ સમિતિએ આ દાવાને બદનામ કર્યો હતો. અહેવાલમાં જણાવાયું હતું કે ઘટના સમયે, તારબેલા ડેમના ઐતિહાસિક રેકોર્ડ અનુસાર, પાણીનો પ્રવાહ સામાન્ય હતો અને કોફર્ડમની ડિઝાઇન ક્ષમતાથી પણ નીચે હતો. સમિતિના જણાવ્યા અનુસાર, માળખામાં પર્યાપ્ત રક્ષણાત્મક સ્તરો અને ગાળણક્રિયા પ્રણાલીઓનો અભાવ અકસ્માતમાં ફાળો આપે છે. આ સૂચવે છે કે સમસ્યા કુદરતી નહોતી, પરંતુ બાંધકામ અને ડિઝાઇન સાથે સંબંધિત હતી.
ખર્ચ 82 અબજથી વધીને 317 અબજ થયો
તારબેલા-5 વિસ્તરણ પ્રોજેક્ટને 2017માં આશરે 82.36 અબજ પાકિસ્તાની રૂપિયાના ખર્ચે મંજૂરી આપવામાં આવી હતી. જો કે, કોફર્ડમ તૂટી પડ્યા પછી, કામ અટકી ગયું અને ખર્ચ વધતો રહ્યો. હવે તે 317 અબજ પાકિસ્તાની રૂપિયા સુધી પહોંચી ગયા છે. પાકિસ્તાનના આયોજન પંચ અનુસાર, આનાથી આગામી 30 વર્ષોમાં પ્રોજેક્ટ દ્વારા ઉત્પન્ન થતી વીજળીનો ખર્ચ પ્રતિ યુનિટ આશરે 27 થી 28 પાકિસ્તાની રૂપિયા સુધી પહોંચી શકે છે. રિપોર્ટમાં તેને દેશના સૌથી મોંઘા નવીનીકરણીય ઉર્જા પ્રોજેક્ટ્સમાંનો એક ગણાવવામાં આવ્યો છે.
આ પણ વાંચોઃ ઓપરેશન Eye for an Eye હોર્મુઝથી યુએસ બેઝ સુધી, ઈરાનની બદલાની શુ છે રણનીતિ? જાણો