અમેરિકી સેનાએ શુક્રવારે વધુ એક કોમર્શિયલ જહાજ પર ગોળીબાર કરવાનો દાવો કર્યો છે. તેમણે જણાવ્યું કે આ જહાજ ઈરાની બંદરોની નાકેબંધી (Blockade) તોડવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું હતું. બીજી તરફ, ઈરાને પર્શિયન અખાત (Persian Gulf) ની આસપાસના અમેરિકી ઠેકાણાઓને નિશાન બનાવ્યા હતા. સતત 13મી રાત્રે પણ હુમલાઓ ચાલુ રહેતાં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેનો સંઘર્ષ ઓછો થવાના કોઈ સંકેત દેખાઈ રહ્યા નથી. યુદ્ધ વધુ ભડકવા અને કૂટનીતિ અનિશ્ચિત બનવાની વચ્ચે બંને પક્ષોએ એવા પગલાં લીધાં છે જેનાથી તણાવ વધુ વધવાની આશંકા છે.
મિડલ ઈસ્ટમાં આવેલી અમેરિકી એમ્બેસીઓએ વિસ્તારમાં રહેતા અમેરિકનોને ચેતવણી આપવાનું શરૂ કરી દીધું છે કે ત્યાંથી નીકળવાના વિકલ્પો મર્યાદિત હોઈ શકે છે. બીજી તરફ, ઈરાનના રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડે પડોશી દેશોના નાગરિકોને અમેરિકી સૈનિકો ધરાવતા ઠેકાણાઓથી દૂર રહેવાની સલાહ આપી છે.
ચાર વખત નાકેબંધી તોડવાનો પ્રયાસ
અમેરિકી સેન્ટ્રલ કમાન્ડના પ્રવક્તા કેપ્ટન ટિમ હોકિન્સે એસોસિએટેડ પ્રેસને જણાવ્યું હતું કે અમેરિકી સેનાએ ઓમાનની ખાડીમાં 'M/T લેવિન' (M/T Lavin) જહાજને ત્યારે નિષ્ક્રિય કરી દીધું જ્યારે તેણે ઓછામાં ઓછી ચાર વખત નાકેબંધી તોડવાનો પ્રયાસ કર્યો. હોકિન્સે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે જહાજના ક્રૂને ચેતવણી આપવામાં આવી હતી, પરંતુ તેમણે આદેશ માન્યો ન હતો. આ પછી સેનાએ જહાજના એન્જિન રૂમ પર ગોળીબાર કર્યો હતો.સેના દ્વારા નાકેબંધી ફરીથી લાગુ કરાયા બાદ નિષ્ક્રિય કરવામાં આવેલું આ બીજું કોમર્શિયલ જહાજ છે. અમેરિકી સેન્ટ્રલ કમાન્ડના જણાવ્યા અનુસાર તેણે 12 જહાજોનો રૂટ પણ બદલી નાખ્યો છે.
દરરોજ હુમલા કરી રહ્યું છે અમેરિકા
આ પહેલા શુક્રવારે અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાન સાથેની વાટાઘાટોને અત્યાર સુધીની સૌથી ગંભીર ચર્ચા ગણાવી હતી, જ્યારે અમેરિકા દરરોજ હુમલા કરી રહ્યું છે. ટ્રમ્પે પત્રકારોને કહ્યું, "અમે સંપૂર્ણપણે તૈયાર છીએ અને કાર્યવાહી માટે સજ્જ છીએ, પરંતુ અમે તેમની સાથે વાતચીત પણ કરી રહ્યા છીએ." તેમણે એમ પણ ઉમેર્યું કે તેમને યુદ્ધ સમાપ્ત કરવાની કોઈ ઉતાવળ નથી.
દાદાગીરી સામે નહીં ઝૂકે ઈરાન
ઈરાનના વિદેશ મંત્રી અબ્બાસ અરાઘચીએ કહ્યું કે ઈરાન અમેરિકાની દાદાગીરી સામે નમતું નહીં જોખે. તેમણે ચીન અને રશિયા જેવી વૈશ્વિક શક્તિઓ સાથે ચાલી રહેલી વાતચીતનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. સાથે જ, અર્ધ-સરકારી ન્યૂઝ એજન્સી તસ્નીમ (Tasnim) ને આપેલા ઈન્ટરવ્યુમાં ચેતવણી આપી હતી કે ઈસ્લામિક રિપબ્લિક ન તો ધમકીઓથી ડરશે કે ન તો દબાણ સામે ઝૂકશે.આ લડાઈના કેન્દ્રમાં હોર્મુઝ જળમાર્ગ છે, જે વિશ્વભરમાં ઉર્જા પુરવઠા માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માર્ગ છે. ઈરાની હુમલાઓને કારણે આ માર્ગ મુખ્યત્વે બંધ થઈ ગયો છે, જેનાથી ઈંધણના ભાવમાં ભારે ઉછાળો આવ્યો છે અને મોટા પાયે આર્થિક અસ્થિરતા સર્જાઈ છે.
ઈરાન અને આસપાસના દેશો પર હુમલા
ઉત્તરી ઈરાકના અર્બિલ (Erbil) શહેરમાં, જ્યાં અમેરિકી સૈન્ય સલાહકારોની ટુકડી તેનાત છે, ત્યાં સુરક્ષા અધિકારીઓએ શુક્રવારે જણાવ્યું કે અમેરિકાના નેતૃત્વ હેઠળની સેનાએ વિસ્ફોટકોથી ભરેલા પાંચ ડ્રોન તોડી પાડ્યા હતા. અર્બિલમાં વારંવાર વિસ્ફોટોના અવાજો સંભળાયા હતા અને તેના એરપોર્ટ નજીક કાળા ધુમાડાના ગોટા જોવા મળ્યા હતા.
દરમિયાન, ઈરાનના રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડે જણાવ્યું કે તેણે કુવૈતમાં અમેરિકી બેઝને નિશાન બનાવ્યું હતું અને દારૂગોળો રાખવાના ત્રણ શિપિંગ શેડ નષ્ટ કર્યા હતા. તેણે બહરીનમાં તેનાત અમેરિકી નૌકાદળના પાંચમા બેડા (Fifth Fleet) ના વોચટાવર પર પણ હુમલો કરવાનો દાવો કર્યો છે. બહરીન અને જોર્ડન બંનેએ જણાવ્યું કે તેમણે ઈરાન દ્વારા કરાયેલા હવાઈ હુમલાઓને હવામાં જ નિષ્ફળ બનાવ્યા હતા.
રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડના નેવલ બેઝ પર હુમલો
મીડિયા રિપોર્ટ્સ અનુસાર, અમેરિકાએ ઉત્તરી ઈરાનમાં રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડના નેવલ બેઝ પર હુમલો કર્યો હતો. ઈરાનના કેશમ આઈલેન્ડ (Qeshm Island) પર પણ ધમાકા થયાના અહેવાલ છે. આ દ્વીપ ડ્રોન-બોટ જેવા નૌકાદળ સાધનોનો અડ્ડો છે. આ ઉપરાંત ઈસ્ફહાન પ્રાંતમાં પણ વિસ્ફોટો થયા હતા, જ્યાં ઈરાનનો મોટો એરપોર્ટ અને પરમાણુ મથક આવેલું છે.અમેરિકી સેન્ટ્રલ કમાન્ડના જણાવ્યા અનુસાર, આ હુમલાઓનો હેતુ જળમાર્ગો પર ઈરાનની હુમલો કરવાની ક્ષમતાને ઘટાડવાનો છે, જેથી હોર્મુઝ માર્ગને ફરીથી ખોલી શકાય.
હૂતી હુમલાથી ઈરાનને વાટાઘાટોમાં લાભ
ઓમાનનું એક રાજદ્વારી પ્રતિનિધિ મંડળ શુક્રવારે તેહરાનમાં હોર્મુઝ સામુદ્રધુનીમાં શિપિંગ ટ્રાફિકના સંચાલન અંગે ચર્ચા કરવા માટે હાજર હતું. ઈરાનની હોર્મુઝ માર્ગને બંધ કરવાની ક્ષમતા તેને ચર્ચામાં મજબૂત સ્થિતિ આપે છે. તેના સહયોગી હૂતી બળવાખોરોએ ગુરુવારે લાલ સાગરમાં સાઉદી અરેબિયાના બે તેલ ટેન્કરોને નિશાન બનાવીને આ સ્થિતિ વધુ મજબૂત કરી છે. આ હુમલાઓથી બાબ અલ-મંદેબ સામુદ્રધુની (Bab al-Mandab Strait) બંધ થવાનો ખતરો વધી ગયો છે, જ્યાંથી વિશ્વનો લગભગ 12% વેપાર થાય છે.
દરરોજ લાખો બેરલ તેલનો રૂટ બદલવો પડ્યો
આ માર્ગ સાઉદી અરેબિયા માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે, જેને હોર્મુઝથી બચવા માટે દરરોજ લાખો બેરલ તેલનો રૂટ બદલવો પડ્યો છે. ટ્રમ્પે ચેતવણી આપી છે કે જો હૂતી હુમલાઓ ચાલુ રહેશે તો સખત સૈન્ય કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે બ્રેન્ટ ક્રૂડ ઓઈલની કિંમત શુક્રવારે ઘટીને લગભગ $96 પ્રતિ બેરલ થઈ હતી, પરંતુ તે યુદ્ધ પહેલાના $72 ના સ્તર કરતાં હજુ પણ ઘણી વધારે છે. અમેરિકામાં પેટ્રોલના ભાવ સરેરાશ $4.11 પ્રતિ ગેલન સુધી પહોંચી ગયા છે.
કૂટનીતિક સફળતાના કોઈ સંકેત નથી
ઈરાનના આરોગ્ય મંત્રાલયના અહેવાલ મુજબ, યુદ્ધ શરૂ થયા પછી અત્યાર સુધીમાં 3,434 લોકો માર્યા ગયા છે. આંતરરાષ્ટ્રીય મેરીટાઇમ ઓર્ગેનાઇઝેશને જણાવ્યું હતું કે હોર્મુઝ સામુદ્રધુની આસપાસ આશરે 400 જહાજો પર 6,000 થી વધુ નાવિકો અટવાયેલા છે. તેઓ ખોરાક, પાણી, બળતણ અને તબીબી સારવાર વિના મુશ્કેલીમાં મુકાયા છે.પાકિસ્તાનના વિદેશ મંત્રી ઈશાક ડારે શુક્રવારે ઈરાની વિદેશ મંત્રી અરાઘચી સાથે મુલાકાત કરી હતી, પરંતુ અરાઘચીએ મધ્યસ્થતાની જરૂરિયાતને નકારી કાઢી હતી અને અમેરિકાને પોતાનું વલણ બદલવા જણાવ્યું હતું.
ઉલ્લેખનીય છે કે, અમેરિકા અને ઈઝરાયેલે 28 ફેબ્રુઆરીએ ઈરાન પર હુમલો કર્યો હતો. તાજેતરમાં ઈઝરાયેલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહુએ જાહેરાત કરી છે કે તેઓ આગામી અઠવાડિયે અમેરિકા જઈને ટ્રમ્પ સાથે મુલાકાત કરશે.
આ પણ વાંચો: Bangladesh : મોહમ્મદ શહાબુદ્દીને બાંગ્લાદેશના રાષ્ટ્રપતિ પદેથી રાજીનામું આપ્યું