મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષને કારણે વેપાર અને શિપિંગ સેવાઓમાં અવરોધ સર્જાયો છે. મહારાષ્ટ્રમાંથી નિકાસ થતી કૃષિ ઉત્પાદનોના 800 થી 1,000 જેટલા કન્ટેનર દુબઈના જેબેલ અલી બંદર પર અટવાઈ ગયા છે. આ કન્ટેનરમાં મુખ્યત્વે કેળા, દ્રાક્ષ, દાડમ, તરબૂચ, ડુંગળી અને અન્ય મોસમી શાકભાજી ભરેલા છે. 28 ફેબ્રુઆરીથી બંદરની કામગીરીમાં ભારે વિક્ષેપ આવતા આ માલ અન્ય દેશોમાં મોકલી શકાયો નથી, જેના કારણે મોટી માત્રામાં માલ બગડવાનો ભય છે.
ઉત્પાદનોના વિતરણ માટે મહત્વપૂર્ણ કેન્દ્ર
જેબેલ અલી બંદર ગલ્ફ ક્ષેત્રમાં કૃષિ ઉત્પાદનોના વિતરણ માટે મહત્વપૂર્ણ કેન્દ્ર માનવામાં આવે છે. અહીંથી UAI સહિત ઘણા મધ્ય પૂર્વના દેશોમાં ફળ અને શાકભાજી મોકલવામાં આવે છે. પરંતુ હાલના સંઘર્ષને કારણે બંદર પર કામગીરી લગભગ બંધ થઈ ગઈ છે. પરિણામે ભારતમાંથી મોકલાયેલા ઘણા શિપમેન્ટ બંદર પર જ અટવાઈ ગયા છે.
ટૂંકા ગાળામાં બગડી જતાં કૃષિ ઉત્પાદનો
ફસાયેલા કન્ટેનરમાં ખાસ કરીને ટૂંકા ગાળામાં બગડી જતાં કૃષિ ઉત્પાદનો છે. કેળા, દ્રાક્ષ અને પાંદડાવાળા શાકભાજી જેવા ઉત્પાદનો લાંબા સમય સુધી સ્ટોર કરી શકાય એવા નથી. તેથી જો આ કન્ટેનર સમયસર ન મોકલાય તો આખો માલ બગડી શકે છે અને નિકાસકારોને લાખો રૂપિયાનું નુકસાન થઈ શકે છે. આ સમસ્યા ત્યારે ઉભી થઈ છે જ્યારે ગલ્ફ દેશોમાં રમઝાન દરમિયાન ફળોની માંગ સૌથી વધુ હોય છે. ખાસ કરીને દ્રાક્ષ અને દાડમની માંગ આ સમયમાં ખૂબ વધી જાય છે. મહારાષ્ટ્રના ખેડૂતો આ માંગને ધ્યાનમાં રાખીને તેમની લણણીનું આયોજન કરે છે. પરંતુ આ વર્ષે યુદ્ધને કારણે નિકાસમાં ભારે વિક્ષેપ થયો છે.
બંદરો પર હાલ લગભગ 5,000 થી 6,000 ટન
માહિતી મુજબ બંદરો પર હાલ લગભગ 5,000 થી 6,000 ટન દ્રાક્ષ અટવાઈ છે. ઉપરાંત ખેતરોમાં તૈયાર પડેલી લગભગ 10,000 ટન નિકાસ ગુણવત્તાવાળી દ્રાક્ષ હવે સ્થાનિક બજારમાં નુકસાનમાં વેચવાની ફરજ પડી શકે છે. મુંબઈના જવાહરલાલ નહેરુ બંદર (JNPT) પર પણ પરિસ્થિતિ ગંભીર બની છે. અહીં દુબઈ જવા માટે તૈયાર કરાયેલા લગભગ 80 કન્ટેનર હજુ સુધી લોડ થઈ શક્યા નથી. નાસિકમાંથી આવેલા 200થી વધુ કન્ટેનર બંદરની બહાર જ અટવાઈ ગયા છે, જેના કારણે ભારે ટ્રાફિક જામ સર્જાયો છે.
ડિરેક્ટર મધુકર ક્ષીરસાગરના જણાવ્યા અનુસાર
ભારતીય દ્રાક્ષ નિકાસકારો સંગઠનના ડિરેક્ટર મધુકર ક્ષીરસાગરના જણાવ્યા અનુસાર, દરેક અટવાયેલ કન્ટેનર નિકાસકારોને લાખો રૂપિયાનું નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. પરિસ્થિતિ લાંબી ચાલે તો ખેડૂતો અને વેપારીઓ બંનેને ગંભીર આર્થિક અસર થશે. ખેડૂત સંગઠનો હવે સરકાર પાસે મદદની માંગ કરી રહ્યા છે. મહારાષ્ટ્ર રાજ્ય ડુંગળી ઉત્પાદક સંગઠનના પ્રમુખ ભરત દિઘોલેએ સરકારને પ્રતિ ક્વિન્ટલ ₹1,500 ની સબસિડી આપવા અને ફસાયેલા કન્ટેનર માટે પોર્ટ ફી તથા ડિમરેજ ચાર્જ માફ કરવાની માંગ કરી છે. ઉપરાંત નિકાસકારોને સહાય માટે તાત્કાલિક ખરીદી યોજના શરૂ કરવાની પણ માંગ કરવામાં આવી છે.
અવરોધનો પ્રભાવ માત્ર નિકાસ પર જ નહીં
આ અવરોધનો પ્રભાવ માત્ર નિકાસ પર જ નહીં પરંતુ આયાત પર પણ પડી રહ્યો છે. ઈરાનમાંથી આવતાં સફરજન, કીવી અને ખજૂર જેવા ફળોથી ભરેલા લગભગ 600 થી 700 કન્ટેનર પણ બંદરો પર અટવાઈ ગયા છે. વેપારીઓના જણાવ્યા મુજબ એક કીવી કન્ટેનરની કિંમત અંદાજે ₹30-32 લાખ અને ખજૂરના કન્ટેનરની કિંમત લગભગ ₹45 લાખ સુધી હોય છે.
કેન્દ્ર સરકારે આ સીઝનમાં 20 લાખ ટન
આ ઉપરાંત ભારતની ખાંડની નિકાસ પણ અનિશ્ચિત બની ગઈ છે. કેન્દ્ર સરકારે આ સીઝનમાં 20 લાખ ટન ખાંડ નિકાસ કરવાની મંજૂરી આપી હતી, પરંતુ હાલની પરિસ્થિતિને કારણે બજારમાં માત્ર લગભગ 5 લાખ ટન જ પહોંચે તેવી શક્યતા દર્શાવવામાં આવી રહી છે. સાંકળીને કહીએ તો મધ્ય પૂર્વના તણાવનો સીધો પ્રભાવ ભારતના કૃષિ વેપાર પર પડી રહ્યો છે. જો શિપિંગ અને બંદરની કામગીરી ઝડપથી સામાન્ય ન થાય તો ખેડૂતો, નિકાસકારો અને વેપારીઓને વધુ મોટું આર્થિક નુકસાન સહન કરવું પડી શકે છે.
આ પણ વાંચો : Israel Iran War : મધ્ય પૂર્વમાં યુદ્ધનો સાતમો દિવસ, ટ્રમ્પનો મોટો દાવો, ઈરાનની વાયુસેનાનો નાશ
