મિડલ ઈસ્ટમાં હાલ યુદ્ધ જેવી સ્થિતિ સર્જાઈ છે ત્યારે પુરાતત્વવિદોએ સાઉદી અરેબિયામાં લગભગ ચાર હજાર વર્ષ જૂનું એક શહેર શોધી કાઢ્યું છે. સંશોધકોએ દાવો કર્યો છે કે સાઉદીના રણ વિસ્તારમાં છુપાયેલા 4,000 વર્ષ જૂના કિલ્લેબંધી શહેરની શોધ દર્શાવે છે કે તે સમયે જીવન ધીમે ધીમે વિચરતીથી શહેરી જીવનમાં કેવી રીતે બદલાઈ રહ્યું હતું.
ઉત્તર-પશ્ચિમ સાઉદીમાં જોવા મળતા આ પ્રાચીન શહેરનું નામ અલ-નાતાહ છે. આ શહેર લાંબા સમયથી ખૈબરની દીવાલોથી ઘેરાયેલા ઓએસિસમાં છુપાયેલું હતું. આ શોધ એ વાતનો પુરાવો છે કે પ્રાચીન સમયમાં પણ આ પ્રદેશમાં આધુનિક સંસ્કૃતિઓ અસ્તિત્વમાં હતી. આ અભ્યાસની વિગતો એક જર્નલમાં પણ પ્રકાશિત કરાઈ છે.
50 થી વધુ મકાનો અને વિશાળ દીવાલ મળી આવી હતી
એક અહેવાલ અનુસાર, ખૈબરના રણ વિસ્તારમાં આવેલી આ જગ્યા પ્રારંભિક કાંસ્ય યુગમાં વિચરતીથી માંડીને સ્થાયી જીવનશૈલીમાં આવેલા પરિવર્તન સાથે સીધી રીતે જોડાયેલી છે. ફ્રેંચ પુરાતત્ત્વવિદ્ ગિલેમ ચાર્લોક્સની આગેવાની હેઠળના સંશોધનમાં 50 થી વધુ અલગ-અલગ પ્રાચીન મકાનો અને 14.5 કિલોમીટર લાંબી દીવાલ મળી આવી છે. હવે એક જર્નલમાં પ્રકાશિત થયેલા એક નવા અભ્યાસમાં, ફ્રેન્ચ-સાઉદી સંશોધકોની એક ટીમે જણાવ્યું છે કે આ દીવાલ રેમ્પાર્ટ એક શહેરની નજીક બનાવવામાં આવી હતી.
આશરે 500 લોકો માટે એક ઘર હતું સંશોધકો કહે છે કે, તે સમયે તે એક મોટું શહેર હતું. અહીં આશરે 500 લોકો રહેતા હતા. પ્રારંભિક કાંસ્ય યુગ દરમિયાન 2400 બીસીની આસપાસ વસાહત સ્થાયી થઈ હતી અને લગભગ 1400 બીસી સુધી વસવાટ કરી શકે છે. એક હજાર વર્ષ પછી તે વેરાન બની ગયું. તેમ છતાં તેના રહેવાસીઓએ શહેર કેમ છોડ્યું, કોઈ જાણતું નથી. જ્યારે અલ-નાતાહ બાંધવામાં આવ્યું હતું, ત્યારે ભૂમધ્ય સમુદ્ર સાથેનો લેવન્ટ પ્રદેશ, હાલના સીરિયાથી જોર્ડન સુધી, વિકસતો હતો. ઉત્તર-પશ્ચિમ અરેબિયાને ઉજ્જડ રણ માનવામાં આવતું હતું સંશોધકો કહે છે કે તે સમયે ઉત્તરપશ્ચિમ અરેબિયાને એક ઉજ્જડ રણ માનવામાં આવતું હતું, જ્યાં પશુપાલન વિચરતી લોકો રહેતા હતા અને ત્યાં ઘણા દફન સ્થળો હતા.
આજથી 15 વર્ષ પહેલાં પુરાતત્ત્વવિદોએ ખૈબરની ઉત્તરે, તૈમાના ઓએસિસમાં કાંસ્ય યુગની રેમ્પર્ટ્સ શોધી કાઢી હતી. આ પ્રથમ મહત્વની શોધે વૈજ્ઞાનિકોને આ ઓએસિસને નજીકથી જોવાની પ્રેરણા આપી. ઘરોના પાયામાંથી પ્રગટ થાય છે બેસાલ્ટ નામના કાળા જ્વાળામુખીના ખડકોએ અલ-નત્તાહની દીવાલોને એટલી સંપૂર્ણપણે છુપાવી દીધી હતી કે તે સ્થળને ગેરકાયદેસર ખોદકામથી સુરક્ષિત કરે છે, ચાર્લોક્સે જણાવ્યું હતું. ઉપરથી સ્થળનું અવલોકન કરવાથી શક્ય પાથ અને મકાનોના પાયા મળ્યા, જે દર્શાવે છે કે પુરાતત્વવિદોને ક્યાં ખોદકામ કરવાની જરૂર છે.
ખોદકામમાં મળેલા પાયા પરથી સ્પષ્ટ થાય છે કે તે ઓછામાં ઓછા એક કે બે માળના મકાનો માટે હતું. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે પ્રારંભિક તારણો 2.6-હેક્ટરના નગરનું ચિત્ર દોરે છે જેમાં એક ટેકરી પર સ્થિત લગભગ 50 મકાનો છે, જે તેની પોતાની દીવાલથી બંધ છે. અહીં મળેલા કબ્રસ્તાનની અંદરની કબરોમાં કુહાડી, ખંજર અને એગેટ પથ્થરો મળી આવ્યા હતા. જે આટલા લાંબા સમય પહેલા પ્રમાણમાં વિકસિત સમાજ દર્શાવે છે.
