- શ્રાવણ 18 જુલાઈથી 16 ઓગસ્ટ સુધી રહેશે
- સૂર્ય મલમાસમાં તેની રાશિ બદલતો નથી, આ મહિનો ત્રણ વર્ષમાં એકવાર આવે છે
- અધિક માસના કારણે ચાતુર્માસ ચારને બદલે પાંચ મહિનાનો રહેશે
આ વર્ષે શ્રાવણ માસ ખુબજ ખાસ રહેશે. આ વખતે બે શ્રાવણ રહેશે અધિક માસના કારણે ચાતુર્માસ ચારને બદલે પાંચ મહિનાનો રહેશે. હાલમાં હિન્દી પંચાંગનું નવ સંવત્સર 2080 ચાલી રહ્યું છે, જે 13 મહિનાનું હશે. હિન્દૂ પંચાંગમાં, અધિક માસ દર વખતે ત્રણ વર્ષ પછી આવે છે. પુરૂષોત્તમ મહિનાને અધિક માસ કહેવામાં આવે છે. આ પહેલા 19 વર્ષ બાદ માસમાં અધિક માસનો યોગ બની રહ્યો છે. અગાઉ 2004માં બે શ્રાવણ મહિના હતા.
શ્રાવણ, શિવ પૂજાનો વિશેષ મહિનો, 18 જુલાઈથી શરૂ થશે
અધિક માસને અધિક માસ, મલ માસ અને પુરુષોત્તમ માસ કહેવાય. અધિક માસ જેને આપણે પુરૂષોત્તમ માસ પણ કહીએ છીએ એ 18 જુલાઈથી શરૂ થઈ રહ્યો છે. અધિકમાસના હિંદુ ધર્મમાં ખાસ કરીને વૈષ્ણવ સંપ્રદાયમાં ખૂબ મહત્વ છે. પુરૂષોત્તમ માસ કે અધિકમાસ આમ તો ખગોળીય ઘટનાના આધાર પર મનાવવામાં આવે છે. ખગોળીય ગણના મુજબ દરેક ત્રીજા વર્ષે એક વર્ષમાં એક મહિનો વધુ હોય છે. અધિક માસમાં સૂર્ય સંક્રાંતિ નથી. આ વખતે કર્ક સંક્રાંતિ 14મી જુલાઈથી શરૂ થશે અને 18મીથી વધુ શ્રાવણ માસ શરૂ થશે. અધિક માસ 16મી ઓગસ્ટે સમાપ્ત થશે અને સિંહ સંક્રાંતિ 17મીએ થશે. અધિક માસને અધિક માસ, મલ માસ અને પુરુષોત્તમ માસ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
ચાતુર્માસનું અનોખુ મહત્ત્વ
ચાતુર્માસમાં સંતો એક જ સ્થાને રહીને ભક્તિ, તપસ્યા અને ધ્યાન જેવા પુણ્ય કાર્યો કરે છે. સંતો ચાતુર્માસમાં યાત્રા કરવાનું ટાળે છે. આ સંબંધમાં એવું માનવામાં આવે છે કે ચાતુર્માસનો સમય વર્ષાઋતુનો છે. આ દિવસોમાં નદીઓ અને નાળાઓમાં પાણી ખૂબ વધારે હોય છે, સતત વરસાદ પડે છે. આવી સ્થિતિમાં મુસાફરી કરતી વખતે, નાના જંતુઓ આપણા પગ નીચે મરી શકે છે. સંતોના દર્શનથી આ જીવોને નુકસાન ન પહોંચવું જોઈએ, તેથી સંતો એક જગ્યાએ રહીને ધાર્મિક કાર્ય કરે છે.
અધિક માસને શા માટે મલમાસ કહેવામાં આવે છે?
અધિકમાસમાં લગ્ન, મુંડન, ગૃહ પ્રવેશ જેવા શુભ કાર્યો માટે કોઈ શુભ મુહૂર્ત નથી. આ મહિનામાં સૂર્ય સંક્રાંતિ નથી. આ કારણથી આ માસને અશુભ મહિનો એટલે કે મલમાસ માનવામાં આવે છે. નામકરણ, યજ્ઞોપવિત જેવા કર્મકાંડો પણ મલ મહિનામાં કરવામાં આવતા નથી.
પુરુષોત્તમ માસ કેમ કહેવાય?
આ સંબંધમાં પ્રચલિત દંતકથા અનુસાર, અધિક માસને શુભ માનવામાં આવતું નથી. આ કારણથી કોઈ પણ ભગવાન આ મહિનાના માલિક બનવા માંગતા ન હતા. પછી અધિક માસે ભગવાન વિષ્ણુની પ્રાર્થના કરી. અધિક માસની પ્રાર્થના સાંભળીને વિષ્ણુજીએ આ માસને પોતાનું શ્રેષ્ઠ નામ પુરૂષોત્તમ આપ્યું. ત્યારથી આ માસ પુરુષોત્તમ માસ તરીકે ઓળખાવા લાગ્યો. આ માસમાં ભાગવત કથાનું વાંચન અને શ્રવણ, મંત્ર જાપ, પૂજા, ધાર્મિક અનુષ્ઠાન, દાન વગેરે શુભ કાર્યો કરવામાં આવે છે.
