- ભગવાન શિવ બ્રહ્માંડના સંચારની જવાબદારી લે છે
- ભગવાન વિષ્ણુ સિવાય ભગવાન શિવ અને માતા લક્ષ્મીની પૂજા કરવાની પરંપરા
- ચાતુર્માસ દરમિયાન, ભગવાન વિષ્ણુ યોગ નિદ્રામાં જાય છે
હિંદુ ધર્મમાં કોઈ પણ શુભ કાર્ય કરતા પહેલા શુભ અને અશુભ સમયનું ચોક્કસ ધ્યાન રાખવામાં આવે છે. એ જ રીતે, વર્ષમાં ચાર મહિના એવા હોય છે જેમાં તમામ પ્રકારની શુભ પ્રવૃત્તિઓ એટલે કે લગ્ન, જનોઇ,ગૃહપ્રવેશ, કન્યા વિદાય અને અન્ય 16 સંસ્કાર (ધાર્મિક વિધિઓ) કરવા પર પ્રતિબંધ છે. આ ચાર માસને ચાતુર્માસ કહેવાય છે.
કારતક મહિનામાં આવતી દેવઉઠી એકાદશી પર જાગી જાય છે
હિંદુ પંચાંગ અનુસાર અષાઢ માસના શુક્લ પક્ષની એકાદશીને દેવશયની એકાદશી કહેવામાં આવે છે. આ દિવસે ભગવાન વિષ્ણુ ભગવાન શિવને સૃષ્ટિના સંચારનું કાર્ય સોંપીને ક્ષીર સાગરમાં યોગ નિદ્રામાં જાય છે અને તેઓ કારતક મહિનામાં આવતી દેવઉઠી એકાદશી પર જાગી જાય છે અને તેની સાથે જ ફરી એકવાર શુભ કાર્યોની શરૂઆત થાય છે.
ચાતુર્માસ 2024 ક્યારે છે?
હિંદુ કેલેન્ડર મુજબ, ચાતુર્માસ અષાઢ મહિનાના શુક્લ પક્ષની એકાદશીથી એટલે કે દેવશયની એકાદશીથી કારતક મહિનાના શુક્લ પક્ષની દેવઉઠી એકાદશી સુધી થાય છે. આ વર્ષે દેવશયની એકાદશી 17મી જુલાઈ 2024થી શરૂ થઈ રહી છે. આ સાથે દેવઉઠી એકાદશી 12મી નવેમ્બર 2024 સુધી છે.
દેવશયની એકાદશી 17મી જુલાઈએ છે
અષાઢ માસના શુક્લ પક્ષની એકાદશી તિથિ 16મી જુલાઈના રોજ રાત્રે 08:33 કલાકથી શરૂ થઈ રહી છે, જે 17મી જુલાઈના રોજ રાત્રે 09:02 કલાકે સમાપ્ત થશે. દેવશયની એકાદશી 17મી જુલાઈએ છે. કારતક મહિનાના શુક્લ પક્ષની એકાદશી 11 નવેમ્બરના રોજ સાંજે 06:46 કલાકથી શરૂ થશે અને 12મી નવેમ્બરના રોજ સાંજે 04:04 કલાકે સમાપ્ત થશે. તેથી દેવઉઠી એકાદશી 12 નવેમ્બરે છે. આ સાથે 13 નવેમ્બરથી લગ્ન જેવા શુભ કાર્યોનો પ્રારંભ થશે.
શું ચાતુર્માસ દરમિયાન આ દેવી-દેવતાઓની પૂજા થશે?
ચાતુર્માસ દરમિયાન, ભગવાન વિષ્ણુ યોગ નિદ્રામાં જાય છે અને ભગવાન શિવ બ્રહ્માંડના સંચારની જવાબદારી લે છે. તેથી, આ મહિનામાં ભગવાન વિષ્ણુ સિવાય ભગવાન શિવ અને માતા લક્ષ્મીની પૂજા કરવાની પરંપરા છે.
ચાતુર્માસ દરમિયાન આ કામ ન કરો
ભગવાન વિષ્ણુ ચાતુર્માસ દરમિયાન યોગ નિદ્રામાં જાય છે. દેવશયની એકાદશી સુધી કેટલાક શુભ કાર્યોની સાથે કોઈ પણ શુભ કાર્ય કરવા પર પ્રતિબંધ છે. આ સમયગાળા દરમિયાન લગ્ન, મુંડન, નવું વાહન ખરીદવું, નવી મિલકત ખરીદવી, ભૂમિપૂજન, મકાનનું નિર્માણ વગેરે જેવી પ્રવૃત્તિઓ પર પ્રતિબંધ રહેશે.
