હિંદુ ધર્મમાં નિર્જલા એકાદશીને આધ્યાત્મિક દૃષ્ટિએ સૌથી વધુ ફળદાયી માનવામાં આવે છે. દ્રિક પંચાંગ અનુસાર, વર્ષ 2026 માં નિર્જલા એકાદશીનું વ્રત 25 જૂને રાખવામાં આવશે. આ દિવસે ભગવાન વિષ્ણુની આરાધના, ઉપવાસ અને દાન કરવાનું વિશેષ મહત્વ છે. આ વ્રત અન્ન અને જળના ત્યાગ સાથે કરવામાં આવતું હોવાથી તેના નિયમો અત્યંત કડક છે. અજાણતામાં થયેલી એક નાની ભૂલ પણ તમારા વ્રતને ખંડિત કરી શકે છે.
નિર્જલા એકાદશી પર ભૂલથી પણ ન કરો આ 5 કામ
આ દિવસે ભગવાન વિષ્ણુની આરાધના, ઉપવાસ અને દાન કરવાનું વિશેષ મહત્વ છે. આ વ્રત અન્ન અને જળના ત્યાગ સાથે કરવામાં આવતું હોવાથી તેના નિયમો અત્યંત કડક છે. અજાણતામાં થયેલી એક નાની ભૂલ પણ તમારા વ્રતને ખંડિત કરી શકે છે.
1. પાણીનું સેવન બિલકુલ ન કરવું
આ વ્રતનો સૌથી મુખ્ય નિયમ જળનો ત્યાગ છે. વ્રત કરનાર વ્યક્તિએ આખો દિવસ અને રાત પાણી પીધા વિના ભગવાન વિષ્ણુની ભક્તિ કરવાની હોય છે. જોકે, મુખ શુદ્ધિ માટે કોગળા કરી શકાય છે, પરંતુ ધાર્મિક માન્યતા મુજબ કોગળા કરતી વખતે પણ પાણી ગળાની નીચે ન ઉતરવું જોઈએ.
2. અન્ન અને ખાસ કરીને ચોખા ન ખાવા
એકાદશી તિથિએ અન્ન ગ્રહણ કરવું વર્જિત છે, તેમાં પણ ખાસ કરીને ચોખા (ભાત) ખાવાની સખત મનાઈ છે. ધાર્મિક ગ્રંથો અનુસાર, એકાદશીના દિવસે ચોખા ખાવાથી વ્રતનું પુણ્ય નષ્ટ થઈ જાય છે.
3. તુલસીના પાન ન તોડવા
ભગવાન વિષ્ણુની પૂજા તુલસી વિના અધૂરી ગણાય છે, પરંતુ એકાદશીના દિવસે તુલસીના છોડ પરથી પાન તોડવા અશુભ માનવામાં આવે છે. જો પૂજા માટે તુલસી પત્રની જરૂર હોય, તો તેને એક દિવસ પહેલાં જ તોડીને રાખી લેવા જોઈએ, કારણ કે એકાદશીના દિવસે તુલસી માતા વિશ્રામ કરે છે.
4. તામસિક ભોજન અને વ્યસનથી દૂર રહેવું
નિર્જલા એકાદશી એ માત્ર ઉપવાસ પૂરતો સીમિત નથી, પણ મન અને શરીરની શુદ્ધિનો તહેવાર છે. આ દિવસે લસણ, ડુંગળી, માંસાહાર, દારૂ કે અન્ય કોઈ પણ પ્રકારના તામસિક પદાર્થોથી સખત દૂર રહેવું જોઈએ.
5. ક્રોધ, અસત્ય અને વાદ-વિવાદથી બચવું
એકાદશીનું વ્રત મન અને વર્તનમાં સંયમ રાખવાનો સંદેશ આપે છે. આ દિવસે કોઈનું અપમાન કરવું, જૂઠું બોલવું, ગુસ્સો કરવો કે ક્લેશ કરવો અશુભ માનવામાં આવે છે. ભગવાન નારાયણની કૃપા મેળવવા માટે મનમાં દયા, શાંતિ અને સકારાત્મક વિચારો રાખવા અનિવાર્ય છે.
નિર્જલા એકાદશીનું પૌરાણિક મહત્વ
માન્યતા છે કે મહાભારત કાળ દરમિયાન પાંડવોમાંના એક એવા ભીમસેને મહર્ષિ વેદવ્યાસના કહેવા પર આ નિર્જલા એકાદશીનું વ્રત રાખ્યું હતું, તેથી જ તેને 'ભીમ અગિયારસ' તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. શ્રદ્ધાળુઓ માને છે કે આ વ્રત વિધિ-વિધાન પૂર્વક કરવાથી જીવનમાં સુખ, સમૃદ્ધિ અને સકારાત્મક ઉર્જાનો સંચાર થાય છે.
નિર્જળા એકાદશીને લઇને મૂંઝવતા પ્રશ્નો
પ્રશ્ન: શું નિર્જલા એકાદશીમાં પાણી પી શકાય?
ઉત્તર: શાસ્ત્રોક્ત નિયમ મુજબ આ વ્રતમાં પાણી પીવાની મનાઈ હોય છે. જોકે, જો કોઈ વ્યક્તિ શારીરિક રીતે અસ્વસ્થ હોય કે બીમાર હોય, તો તે પોતાની સ્વાસ્થ્ય ક્ષમતા અનુસાર ફળાહાર કે પાણી સાથે વ્રત રાખી શકે છે.
પ્રશ્ન: એકાદશીના દિવસે ચોખા ખાવા કેમ વર્જિત છે?
ઉત્તર: પૌરાણિક માન્યતાઓ અનુસાર, એકાદશી પર ચોખાનું સેવન કરવાથી વ્રતનું સંપૂર્ણ ફળ મળતું નથી અને તેને ધાર્મિક દૃષ્ટિએ અશુભ માનવામાં આવે છે.
પ્રશ્ન: નિર્જલા એકાદશી પર કયા દેવની પૂજા થાય છે?
ઉત્તર: આ પવિત્ર દિવસે મુખ્યત્વે જગતના પાલનહાર ભગવાન વિષ્ણુ અને ધનની દેવી માતા લક્ષ્મીની સંયુક્ત રીતે પૂજા-અર્ચના કરવામાં આવે છે.
આ પણ વાંચો- આ એક જિલ્લો, ગણાય છે Litchi Capital of India, જાણો કયો ?
(Disclaimer- આ લેખમાં આપેલી કોઈપણ માહિતીની ચોકસાઈ અથવા વિશ્વસનીયતાની ખાતરી આપવામાં આવતી નથી. આ માહિતી જ્યોતિષીઓ, પંચાંગ, માન્યતાઓ અથવા ધાર્મિક ગ્રંથો જેવા વિવિધ સ્ત્રોતોમાંથી એકત્રિત કરીને તમારા સુધી પહોંચાડવામાં આવી છે. અમારો ઉદ્દેશ્ય ફક્ત માહિતી પહોંચાડવાનો છે. અમે એટલે કે સંદેશ ન્યૂઝ ડિઝિટીલ ખાતરી આપી શકતા નથી કે તે સાચું અને સાબિત થયું છે. )
