પશુપતિનાથ મંદિર જેમનો મહિમા પુરાણો અને વેદોમાં પણ વર્ણવવામાં આવ્યો છે. આવો, જાણીએ કે પશુપતિનાથ મંદિર શા માટે આટલું ખાસ છે અને અહીં મૃત્યુ પણ મુક્તિનો માર્ગ કેમ બને છે.
ઇતિહાસ અને માન્યતાઓ
પશુપતિનાથ મંદિરનો ઇતિહાસ ખૂબ જ પ્રાચીન છે, પરંતુ તેના નિર્માણની ચોક્કસ તારીખ નથી મળતી. જો કે, એવું માનવામાં આવે છે કે તે 5મી સદીમાં લિચ્છવી વંશના રાજા પ્રચંડ દેવ દ્વારા બનાવવામાં આવ્યું હતું. આ મંદિરનું સમયાંતરે નવીનીકરણ અને પુનર્નિર્માણ કરવામાં આવ્યું છે.
મંદિર સાથે જોડાયેલી એક દંતકથા ખૂબ જ લોકપ્રિય છે.
મંદિર સાથે જોડાયેલી એક દંતકથા ખૂબ જ લોકપ્રિય છે. એવું કહેવાય છે કે ભગવાન શિવ એક વખત અહીં હરણના રૂપમાં ભટકવા આવ્યા હતા. દેવતાઓ તેમને કૈલાશ પાછા લઈ જવા માંગતા હતા, પરંતુ તેઓ ત્યાંથી જવા માંગતા ન હતા. આ દરમિયાન તેમનું શિંગ તૂટી ગયું, અને તે શિવલિંગ તરીકે સ્થાપિત થયું. આ કારણોસર, અહીં ભગવાન શિવને પશુપતિ તરીકે પૂજવામાં આવે છે, જેનો અર્થ 'પ્રાણીઓના ભગવાન' થાય છે. આજે પણ, પશુપતિનાથ મંદિરમાં ચાર મુખવાળું શિવલિંગ છે, જેનો ઉપરનો ભાગ પાંચમો મુખ છે, અને તે જ દિવ્ય લિંગ તરીકે પૂજાય છે.
મુક્તિનો માર્ગ
પશુપતિનાથ મંદિરને 'મૃત્યુનું દ્વાર' પણ કહેવામાં આવે છે, કારણ કે અહીં મૃત્યુને એક પવિત્ર અને મુક્તિ આપનાર ઘટના માનવામાં આવે છે. મંદિરની નજીક, બાગમતી નદીના કિનારે, આર્ય ઘાટ છે, જ્યાં હિન્દુ રીતરિવાજો અનુસાર મૃતદેહોના અગ્નિસંસ્કાર કરવામાં આવે છે. અહીં એવું માનવામાં આવે છે કે આર્ય ઘાટ પર અગ્નિસંસ્કાર કરવાથી વ્યક્તિ મુક્તિ મેળવે છે અને જન્મ અને મૃત્યુના ચક્રમાંથી મુક્ત થાય છે.
અનોખું સ્થાપત્ય
પશુપતિનાથ મંદિરનું સ્થાપત્ય નેપાળી પેગોડા શૈલીમાં બનેલ છે, જે તેને વધુ આકર્ષક બનાવે છે. મંદિરનું મુખ્ય શિખર સોનાથી મઢેલું છે અને તેના ચાર દરવાજા છે, જે ચાંદીના બનેલા છે. મંદિરના ગર્ભગૃહમાં એક ચતુર્મુખી શિવલિંગ છે, જેના ચાર મુખ અલગ અલગ દિશામાં છે અને તે ભગવાન શિવના વિવિધ સ્વરૂપોનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. આ ચતુર્મુખી શિવલિંગ ઉપરાંત, મંદિર સંકુલમાં બીજા ઘણા નાના-મોટા મંદિરો અને મૂર્તિઓ છે, જે વિવિધ દેવી-દેવતાઓને સમર્પિત છે.
(Disclaimer: આ સમાચારમાં આપવામાં આવેલી માહિતી ધાર્મિક માન્યતાઓ અને સામાન્ય માહિતી પર આધારિત છે. (sandesh news) સંદેશ ન્યૂઝ આની પુષ્ટિ કરતું નથી.)
