- મહા કુંભ દર 12 વર્ષે યોજાય છે અને કુંભ (અર્ધ કુંભ) 6 વર્ષમાં યોજાય છે
- પ્રયાગરાજમાં ભગવાન વિષ્ણુ બાર સ્વરૂપોમાં બિરાજમાન છે
- ઋષિમુનિઓએ જ્ઞાન વધારવા માટે કુંભની પરંપરા વિકસાવી હતી
ત્રિવેણી સંગમમાં પિંડ દાન કરવાથી ભગવાન વિષ્ણુની સાથે તેત્રીસ કરોડ દેવી-દેવતાઓ પવિત્ર સ્થાન પ્રયાગરાજમાં પણ પિતૃઓને મોક્ષ પ્રદાન કરે છે. ધાર્મિક ગ્રંથોમાં આ સ્થાનનું વર્ણન તીર્થરાજ પ્રયાગરાજ તરીકે કરવામાં આવ્યું છે. પ્રયાગરાજમાં ભગવાન વિષ્ણુ બાર સ્વરૂપોમાં બિરાજમાન છે, જેને દ્વાદશ માધવ કહેવામાં આવે છે. વેણી માધવ, અક્ષયવત માધવ, શંખ માધવ, ચક્ર માધવ, અનંત માધવ, મનોહર માધવ, બિંદુ માધવ, આદિ વટ માધવ, આસિ માધવ, સંકષ્ટ હર માધવ, ગદા માધવ, પદ્મ માધવ, દ્વાદશ માધવ પ્રયાગરાજનું રક્ષણ કરે છે. દર વર્ષે વિશ્વભરમાંથી ધાર્મિક વિચારધારા ધરાવતા લોકો અહીં એકઠા થાય છે.
સંગમ પર અદ્રશ્ય રહેલી સરસ્વતી અહીં જ્ઞાનીઓના મુખમાંથી ફૂટતી જોવા મળે છે
મહા કુંભ દર 12 વર્ષે યોજાય છે અને કુંભ (અર્ધ કુંભ) 6 વર્ષમાં યોજાય છે જેમાં લાખો અને કરોડો ભક્તો હાજર હોય છે, તેથી અહીંની ધરતી પર ભારત અને વિદેશથી આવતા લોકો અને તેમની સંસ્કૃતિની છાપ દેખાય છે. ગંગા, યમુના અને અદ્રશ્ય સરસ્વતીના સંગમને ત્રિવેણી કહેવામાં આવે છે.
જ્યાં દરેક પંડાલમાં ધર્મ, અધ્યાત્મ, જ્યોતિષ, ભાગવત, કથાઓ વગેરેનું શ્રવણ અને મનન આખો માસ ચાલુ રહે છે
સંગમ પર અદ્રશ્ય રહેલી સરસ્વતી અહીં જ્ઞાનીઓના મુખમાંથી ફૂટતી જોવા મળે છે. વર્ષોથી, દેશ અને વિશ્વમાં વિવિધ સંસ્કૃતિના લોકોની અવરજવરને કારણે, જ્ઞાનની સરસ્વતી અહીં દરેક સ્વરૂપમાં હાજર છે. ધર્મ અને આધ્યાત્મિકતાની નગરી પ્રયાગરાજમાં ધર્મની સાથે જ્યોતિષ અને કર્મકાંડના અનેક વિદ્વાનો પણ જોવા મળશે.
કરોડો આધ્યાત્મિક લોકોનું જ્ઞાન એક જગ્યાએ એકત્ર થઈ શકે
માઘ માસમાં સંગમ તટના પવનો આધ્યાત્મિક વાતાવરણમાં પરિવર્તિત થઈ જાય છે, જ્યાં દરેક પંડાલમાં ધર્મ, અધ્યાત્મ, જ્યોતિષ, ભાગવત, કથાઓ વગેરેનું શ્રવણ અને મનન આખો માસ ચાલુ રહે છે. અહીં ભક્તો સંગમના કિનારે એક મહિનો વિતાવે છે અને ધ્યાન કરે છે.
સંગમનો વિસ્તાર અક્ષય ક્ષેત્ર કહેવાય છે.
પ્રાચીન સમયમાં, ઋષિમુનિઓએ જ્ઞાન વધારવા માટે કુંભની પરંપરા વિકસાવી હતી જેથી કરીને કરોડો આધ્યાત્મિક લોકોનું જ્ઞાન એક જગ્યાએ એકત્ર થઈ શકે. અનુમાન મુજબ, 2025ના મહાકુંભમાં પ્રયાગરાજમાં ધાર્મિક વિચારો ધરાવતા 40 કરોડથી વધુ લોકો હાજર રહેવાના છે. પિતૃપક્ષમાં પણ જો તમે સંગમમાં શ્રાદ્ધ કરો અને તમારા પૂર્વજોના કલ્યાણ અને મોક્ષ માટે દાન કરો તો તેનું પરિણામ અખૂટ બની જાય છે કારણ કે સંગમનો વિસ્તાર અક્ષય ક્ષેત્ર કહેવાય છે.
