ચોમાસુ પૂર્ણ થવાની તૈયારી છે અને તહેવારોની સિઝન શરૂ થઈ ચુકી છે. આવામાં બજારમાં જોવા મળતા વિવિધ ખાદ્યતેલોના ભાવ વધતા જોવા મળી રહ્યા છે. આટલું ઓછું હોય નવરાત્રી, દિવાળી અને લગ્નસરાની સિઝનમાં પણ વિવિધ ખાદ્યતેલની જરૂર પડવાની આવી સ્થિતિમાં તેલના ભાવમાં વધારો ગ્રાહકોને પોસાય તેમ નથી. જો કે આવકની સામે માંગ વધુ રહેતા ભાવ ઉચકાતા હોય છે.
ઘાણીના ખાદ્યતેલની મિલની માંગ વધતા તેમજ વરસાદને લીધે બજારમાં ઓછી આવકને લીધે દેશના બજારમાં સરસિયાનું તેલ, મગફળીનું તેલ, સોયાબીન તેલ, પામોલિન તેલ તેમજ કપાસિયા તેલના ભાવમાં સુધારો નોંધોય છે. જ્યારે સોયાબીન તેલના ભાવમાં ઘટાડો દર્શાવતા બંધ થયા.
બજારમાં વરસાદને લીધે સોયાબીન, મગફળી, કપાસિયા વગેરે પાક આવવામાં હજી મોડું થશે, જેના કારણે બજારમાં પુરવઠો પુરો નથી આવી રહ્યો. સોયાબીનની આયાતમાં 50-60 દિવસનો સમય લાગ્યો છે. બીજું પામોલીન તેલનો જથ્થાબંધમાં સોયાબીનથી 60 ડોલર પ્રતિ ટન ઉંચો છે. આટલા મોંઘા ભાવ પર કોઈ પામોલીન તેલ પણ ઓછું વાપરશે જેથી આયાતમાં અપેક્ષાથી ઓછો સમય લાગશે. આ સ્થિતિને જોતા હાલ પુરવઠાની સ્થિતિમાં ઘટાડો થયો છે.
તેલ અને તેલીબિયાંના ભાવ નીચે મુજબ રહ્યા
સરસવના તેલીબિયાં - રૂ 6,310-6,350 પ્રતિ ક્વિન્ટલ.
મગફળી - રૂ 6,700-6,975 પ્રતિ ક્વિન્ટલ.
ગ્રાઉન્ડનટ ઓઈલ મિલ ડિલિવરી (ગુજરાત) – રૂ. 15,850 પ્રતિ ક્વિન્ટલ.
મગફળી રિફાઇન્ડ તેલ રૂ. 2,385-2,685 પ્રતિ ટીન.
સરસવનું તેલ દાદરી – રૂ 12,525 પ્રતિ ક્વિન્ટલ.
મસ્ટર્ડ કચ્છી ઘાણી - ટીન દીઠ રૂ. 2,010-2,125.
તલના તેલની મિલની ડિલિવરી - રૂ. 18,900-21,000 પ્રતિ ક્વિન્ટલ.
સોયાબીન ઓઈલ મિલ ડિલિવરી દિલ્હી – રૂ 10,625 પ્રતિ ક્વિન્ટલ.
સોયાબીન મિલ ડિલિવરી ઈન્દોર – રૂ 10,225 પ્રતિ ક્વિન્ટલ.
સોયાબીન તેલ દહેગામ, કંડલા – રૂ. 8,850 પ્રતિ ક્વિન્ટલ.
સીપીઓ એક્સ-કંડલા – રૂ. 9,425 પ્રતિ ક્વિન્ટલ.
કપાસિયા મિલ ડિલિવરી (હરિયાણા) – રૂ 10,450 પ્રતિ ક્વિન્ટલ.
પામોલીન આરબીડી, દિલ્હી – રૂ. 10,650 પ્રતિ ક્વિન્ટલ.
પામોલીન એક્સ- કંડલા – રૂ 9,850 (જીએસટી વિના) પ્રતિ ક્વિન્ટલ.
સોયાબીન અનાજ – રૂ 4,740-4,770 પ્રતિ ક્વિન્ટલ.
સોયાબીન લૂઝ – રૂ 4,540-4,675 પ્રતિ ક્વિન્ટલ.
મકાઈની કેક (સરિસ્કા) – રૂ 4,200 પ્રતિ ક્વિન્ટલ.
સૂર્યમુખીનું ઉત્પાદન ઘટી રહ્યું છે
જ્યારે ટૂંકા પુરવઠાને કારણે સોયાબીન તેલના ભાવમાં સુધારો થયો હતો, ત્યારે મોંઘા ભાવે સોયાબીન ડી-ઓઇલ્ડ કેક (DOC) ની નિકાસની નબળી માંગને કારણે સોયાબીન તેલીબિયાંના ભાવમાં ઘટાડો થયો હતો. સૂત્રોએ જણાવ્યું કે સરકાર છેલ્લા 10 વર્ષથી સૂર્યમુખીના ઉત્પાદનને વધારવા માટે તેના MSPમાં વધારો કરી રહી છે. પરંતુ બજારના અભાવે સૂર્યમુખીનું ઉત્પાદન વધવાને બદલે ઘટી રહ્યું છે. જો સરકાર એમએસપી પર સૂર્યમુખી ખરીદે તો પણ તેને પાછળથી ઓછા ભાવે વેચવું પડે છે અને સૂર્યમુખીના ખેડૂતોની સૂર્યમુખીના વપરાશ માટે સરકાર પર નિર્ભરતાને કારણે તેઓએ ધીમે ધીમે સૂર્યમુખીની ખેતી છોડી દીધી હતી. કારણ કે સનફ્લાવર પિલાણ મિલોને પડતર કરતાં ઓછા પીલાણ બાદ સૂર્યમુખી તેલનો ભાવ મળ્યો એટલે કે નુકસાન વેઠવું પડ્યું. પિલાણ કર્યા પછી, સૂર્યમુખી તેલની કિંમત લગભગ 150 રૂપિયા પ્રતિ લિટર છે અને બજારમાં છૂટક સ્વરૂપમાં આ તેલની કિંમત 85-90 રૂપિયા પ્રતિ લિટર છે. જ્યારે તેલનું બજાર વિકસિત નહીં થાય ત્યારે સરકારી ખરીદીમાં કોઈ ફાયદો થશે નહીં.
સોયાબીનની નવી MSP રૂપિયા 4,892 પ્રતિ ક્વિન્ટલ
એ જ રીતે સરકાર સોયાબીનનો આખો પાક ખરીદે તો પણ તેનો કોઈ ફાયદો થશે નહીં. જ્યાં સુધી નિકાસ માટે સોયાબીન ડીઓસીના ભાવ સ્પર્ધાત્મક ન હોય ત્યાં સુધી સોયાબીન ડીઓસી વેચવામાં આવશે નહીં. તેની નિકાસ વધારવા માટે સરકારે સબસિડી આપવાનું વિચારવું પડશે. સોયાબીનની નવી એમએસપી રૂ. 4,892 પ્રતિ ક્વિન્ટલ છે અને રૂ. 4,200-4,400 પ્રતિ ક્વિન્ટલની છૂટક કિંમતે પણ ખરીદદારો મેળવવું મુશ્કેલ છે. સીંગતેલ અને તેલીબિયાંમાં માંગમાં વધારો અને ઓછી આવકના કારણે સુધારો જોવા મળ્યો હતો. ઓછા પુરવઠાને કારણે સીપીઓ અને પામોલિનના ભાવ પણ મજબૂત રહ્યા હતા. વધતી જતી માંગ સાથે, કપાસિયા તેલના ભાવમાં પણ નહિવત્ પુરવઠાને કારણે સુધારો થયો છે.
