3 સપ્ટેમ્બરના રોજ નવી દિલ્હીમાં નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણની અધ્યક્ષતામાં મળેલી GST કાઉન્સિલની 56મી બેઠકમાં ભારતના પરોક્ષ કર માળખામાં વ્યાપક પરિવર્તનનો માર્ગ મોકળો થયો છે. 22 સપ્ટેમ્બર, નવરાત્રિના પહેલા દિવસથી અમલમાં આવનારા આ ફેરફારોની સીધી અસર ઘરના બજેટ પર પડશે. રોજિંદા ઉપયોગની ઘણી વસ્તુઓ સસ્તી થશે, જેમાં દૂધ, ભુજિયા, શેમ્પૂ, ટૂથપેસ્ટ, કઠોળ વગેરેનો સમાવેશ થાય છે. કેટલીક શ્રેણીઓ પર કર દર વધુ રહેશે.
ખોરાક અને રોજ ઉપયોગમાં લેવાતી વસ્તુઓ
1. દૂધના ઉત્પાદનો: UHT દૂધ હવે કરમુક્ત (5% કરતા ઓછું) રહેશે, જ્યારે કન્ડેન્સ્ડ મિલ્ક, માખણ, ઘી, પનીર અને ચીઝ પરનો કર 12% થી ઘટાડીને 5% અથવા કેટલાક કિસ્સાઓમાં શૂન્ય કરવામાં આવ્યો છે.
2. મુખ્ય ખાદ્ય ઉત્પાદનો: માલ્ટ, સ્ટાર્ચ, પાસ્તા, કોર્નફ્લેક્સ, બિસ્કિટ અને ચોકલેટ અને કોકો ઉત્પાદનો પર પણ કર 12-18 ટકાથી ઘટાડીને 5 ટકા કરવામાં આવશે.
3. ડ્રાયફ્રુટ અને બદામ: બદામ, પિસ્તા, હેઝલનટ, કાજુ અને ખજૂર, જેના પર પહેલા 12 ટકા ટેક્સ લાગતો હતો, હવે તેના પર ફક્ત 5 ટકા ટેક્સ લાગશે.
4. ખાંડ અને મીઠાઈઓ: રિફાઈન્ડ સુગર, ખાંડની ચાસણી અને ટોફી અને કેન્ડી જેવી મીઠાઈઓ 5 ટકાના ટેક્સ સ્લેબ હેઠળ આવી ગઈ છે.
અન્ય પેકેજ્ડ ખાદ્ય ઉત્પાદનો: વનસ્પતિ તેલ, પ્રાણીજ ચરબી, ખાદ્ય સ્પ્રેડ, સોસેજ, માંસ ઉત્પાદનો, માછલી ઉત્પાદનો અને માલ્ટ અર્ક આધારિત પેકેજ્ડ ખાદ્ય ઉત્પાદનોને 5 ટકા શ્રેણીમાં મૂકવામાં આવ્યા છે. નમકીન, ભુજિયા, મિશ્રણ, ચબેના અને તેના જેવા તૈયાર ખાદ્ય ઉત્પાદનો (શેકેલા ચણા સિવાય), પહેલાથી પેક કરેલા અને લેબલ કરેલા, 18 ટકાથી 5 ટકાના કર કૌંસ હેઠળ લાવવામાં આવશે. પાણી, જેમાં કુદરતી અથવા કૃત્રિમ ખનિજ પાણી અને રિહાઇડ્રેટેડ પાણીનો સમાવેશ થાય છે, જેમાં ખાંડ અથવા અન્ય મીઠાશ કે સ્વાદ ઉમેરવામાં આવતા નથી, તેના પર 18 ટકાથી વધારીને 5 ટકા કર લાગશે.
કૃષિ અને ખાતર
ખાતરો (12 ટકા/18 ટકાથી ઘટાડીને 5 ટકા), બીજ અને પાકના પોષક તત્વો સહિત પસંદગીના પાક પોષક તત્વો પરનો કર દર 12 ટકાથી ઘટાડીને 5 ટકા કરવામાં આવ્યો છે, આરોગ્ય સેવા અને શિક્ષણ, દવાઓ, આરોગ્ય સંબંધિત ઉત્પાદનો અને કેટલાક તબીબી ઉપકરણો પરના કર દર 12%/18% થી ઘટાડીને 5% અથવા શૂન્ય કરવામાં આવ્યા છે. શિક્ષણ સેવાઓ અને પુસ્તકો અને શિક્ષણ સહાયક વસ્તુઓ પરનો GST 5%-12% થી ઘટાડીને શૂન્ય અથવા 5% કરવામાં આવ્યો છે.
ગ્રાહક ઉત્પાદનો
1. ઇલેક્ટ્રોનિક્સ: એન્ટ્રી-લેવલ અને માસ-યુઝ વસ્તુઓ જેવા પસંદગીના ઉપકરણો પર GST 28 ટકાથી ઘટાડીને 18 ટકા કરવામાં આવશે.
2. ફૂટવેર અને કપડાં: GST 12% થી ઘટાડીને 5% કરવામાં આવશે, જેનાથી માસ-માર્કેટ ઉત્પાદનોની કિંમતમાં ઘટાડો થશે.
3. પેપર: કેટલાક ગ્રેડ પરનો GST 12 ટકાથી ઘટાડીને શૂન્ય કરવામાં આવશે, વાળના તેલ, શેમ્પૂ, ડેન્ટલ ફ્લોસ, ટૂથપેસ્ટ પરનો GST 18 ટકાથી ઘટાડીને 5 ટકા કરવામાં આવશે.
ઓટો સેક્ટર
• નાની કાર પરનો GST 28 ટકાથી ઘટાડીને 18 ટકા કરવામાં આવશે. 350 સીસી અને તેનાથી ઓછી ક્ષમતા ધરાવતી મોટરસાયકલ પર જીએસટી 28 ટકાથી ઘટાડીને 18 ટકા કરવામાં આવશે, મોટી કાર અને મોટરસાયકલ પર GST 40% છે, કોઈ વધારાનો સેસ નથી. કારના બધા ભાગો પર GST 18% રહેશે. ઇલેક્ટ્રિક વાહનો પર GST 5% રહેશે.
અન્ય ક્ષેત્રોમાં શું સસ્તું થશે
• બાંધકામ સામગ્રી: મુખ્ય કાચો માલ 12 ટકાથી ઘટાડીને 5 ટકા કરવામાં આવ્યો.
• રમતગમતના સામાન અને રમકડાં: 12 ટકાથી ઘટાડીને 5 ટકા.
• ચામડું, લાકડું અને હસ્તકલા: 5 ટકા કરવેરાના દાયરામાં લાવવામાં આવ્યા.
ટૂંકમાં, કરિયાણા અને ખાતરોથી લઈને ફૂટવેર, કપડાં અને નવીનીકરણીય ઉર્જા સુધી, વિવિધ પ્રકારના માલ અને સેવાઓ વધુ સસ્તું બનવાની તૈયારીમાં છે, જે સામાન્ય પરિવારો, નાના વ્યવસાયો અને મહત્વાકાંક્ષી મધ્યમ વર્ગને રાહત આપશે.
શું મોંઘુ થવાનું છે?
સિન પ્રોડક્ટ્સ
પાન મસાલા, ગુટખા, સિગારેટ, ચાવવાની તમાકુ, ઝરદા, બિનઉત્પાદિત તમાકુ અને બીડી પર હાલના ઊંચા GST દરો અને વળતર ઉપકર લાગુ રહેશે જ્યાં સુધી બાકી સેસ-સંબંધિત લોન ચૂકવવામાં ન આવે. વધુમાં, આ ઉત્પાદનોનું મૂલ્યાંકન હવે વ્યવહાર મૂલ્યને બદલે છૂટક વેચાણ કિંમત (RSP) માં ટ્રાન્સફર કરવામાં આવશે, જેનાથી પાલન વધુ કડક બનશે. ખાંડ અથવા અન્ય મીઠાશ અથવા સ્વાદ ધરાવતા તમામ પ્રકારના પાણી પરનો કર 28 ટકાથી વધારીને 40 ટકા કરવામાં આવશે.
લક્ઝરી અને પ્રીમિયમ પ્રોડક્ટ્સ
સિગારેટ, પ્રીમિયમ દારૂ અને મોંઘી કાર જેવી વસ્તુઓ પર કર મુક્તિ નહીં મળે, જેના કારણે પાપ અને લક્ઝરી વસ્તુઓ પર 40 ટકાનો નવો દર લાગુ થશે.
આયાતી આર્મર્ડ લક્ઝરી સેડાનને ફક્ત ખાસ કિસ્સાઓમાં જ મુક્તિ આપવામાં આવશે, જે રાષ્ટ્રપતિ સચિવાલય દ્વારા આયાત કરવામાં આવશે.
ઊર્જા અને બળતણ
કોલસા પર, જે પહેલા 5 ટકાના દરે કર લાગતો હતો, હવે 18 ટકાના દરે કર લાગશે, જેનાથી કોલસા આધારિત ઉદ્યોગોનો ખર્ચ વધશે.
સેવા
નિર્દિષ્ટ જગ્યાઓમાં કાર્યરત રેસ્ટોરન્ટ્સ હવે ITC વિકલ્પ સાથે 18 ટકા કર માટે પોતાને પાત્ર જાહેર કરી શકશે નહીં, જે સંભવિત છટકબારી દૂર કરે છે. કેટલીક લોટરી અને મધ્યસ્થી સેવાઓને પુનઃવ્યાખ્યાયિત મૂલ્યાંકન નિયમોનો સામનો કરવો પડશે, જેના પરિણામે તેમના કરનો બોજ એ જ રહેશે અથવા વધશે.
