અમેરિકાએ ભારતીય ઉત્પાદનો પર 50% સુધીનો ટેરિફ લગાવ્યો છે, જેના કારણે ભારતનાં ટેક્સટાઇલ અને સી-ફૂડ જેવા મુખ્ય ક્ષેત્રોને ગંભીર અસર થઈ છે. સુરત, નોઇડા અને તિરુપુર જેવા શહેરોમાં તો કેટલીક કંપનીઓએ ઉત્પાદન પણ બંધ કરી દીધું છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે, આ ટેરિફના કારણે ભારતની આર્થિક વૃદ્ધિ પર 0.3% થી 0.5% સુધીની અસર થઈ શકે છે અને 55 અબજ ડોલર સુધીની નિકાસમાં ઘટાડો થઈ શકે છે. આ પગલાંથી ભારતીય ઉદ્યોગો અને અર્થતંત્ર સામે મોટા પડકારો ઊભા થયા છે.
ટેરિફથી મુક્તિ મેળવનારા ક્ષેત્રો અને તેના કારણો
આ કડક ટેરિફ નીતિ હોવા છતાં, અમેરિકાએ ભારતના કેટલાક મહત્ત્વના ક્ષેત્રોને આમાંથી મુક્તિ આપી છે અથવા ફક્ત 25%નો સામાન્ય ટેરિફ લગાવ્યો છે. ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ (સ્માર્ટફોન અને અન્ય ઉત્પાદનો) અને ઊર્જા-નવીનીકરણીય ઊર્જા ઉત્પાદનો જેવા ક્ષેત્રો પર કોઈ ટેરિફ નથી. આનું મુખ્ય કારણ એ છે કે આ ક્ષેત્રોમાં અમેરિકાની પોતાની જરૂરિયાતો અને વ્યૂહાત્મક હિતો સંકળાયેલા છે. ઉદાહરણ તરીકે, ભારત જેનરિક દવાઓનો સૌથી મોટો સપ્લાયર છે અને જો તેના પર ટેરિફ લાગે તો અમેરિકામાં દવાઓ મોંઘી થઈ જાય. એવી જ રીતે, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને ઊર્જા ક્ષેત્રમાં પણ અમેરિકા ભારત પર નિર્ભર છે.
વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી અને રાજકીય સમીકરણો
અમેરિકાનું આ વલણ માત્ર આર્થિક જ નહીં, પણ રાજકીય અને વ્યૂહાત્મક પણ છે. અમેરિકા ભારતને માત્ર એક વ્યાપારી ભાગીદાર તરીકે નહીં, પરંતુ ચીનના વધતા પ્રભાવને સંતુલિત કરવા માટે એક મહત્ત્વપૂર્ણ વ્યૂહાત્મક ભાગીદાર તરીકે પણ જુએ છે. આ જ કારણે તે ભારતના તમામ ક્ષેત્રો પર ટેરિફ લગાવીને તેના પર સંપૂર્ણ દબાણ લાવી શકે નહીં. આ છૂટછાટો દર્શાવે છે કે બંને દેશો વચ્ચેનો સંબંધ માત્ર વ્યાપાર પૂરતો મર્યાદિત નથી, પરંતુ એશિયામાં શક્તિ સંતુલન જાળવવા માટે પણ અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ છે.