બજેટ 2026 રજૂ થવામાં હવે થોડા જ દિવસો બાકી છે અને દેશનો મધ્યમ વર્ગ ફરી એક વખત સરકાર પાસેથી રાહતની આશા રાખી રહ્યો છે. ગયા વર્ષે આવકવેરા મુક્તિ મર્યાદા વધારીને ₹12 લાખ કરવાથી કરદાતાઓને મોટી રાહત મળી હતી. હવે ચર્ચા છે કે સરકાર આ વખતે એક નવો અને મોટો વિચાર અમલમાં મૂકી શકે છે – પરિણીત લોકો માટે સંયુક્ત કરવેરા પ્રણાલી.
જાણો વિગતવાર
હાલમાં ભારતની આવકવેરા પ્રણાલી સંપૂર્ણપણે વ્યક્તિગત આધારિત છે. પતિ અને પત્ની બંને અલગ-અલગ PAN કાર્ડ દ્વારા પોતાની આવકવેરા રિટર્ન ફાઇલ કરે છે. ભલે તેઓ એક પરિવાર તરીકે રહેતા હોય, પરંતુ ટેક્સ માટે તેમને અલગ વ્યક્તિ માનવામાં આવે છે. આ સિસ્ટમની સૌથી મોટી ખામી એ છે કે જો પરિવારમાં ફક્ત એક જ વ્યક્તિ કમાય છે, તો બીજા જીવનસાથીની મૂળભૂત કર મુક્તિ મર્યાદાનો કોઈ લાભ મળતો નથી.
ઉદાહરણથી સમજો
ઉદાહરણ તરીકે, જો પતિ કમાય છે અને પત્ની ઘર સંભાળે છે અથવા બેરોજગાર છે, તો પત્નીની ટેક્સ મુક્તિ મર્યાદા વ્યર્થ જાય છે. પરિણામે, સમગ્ર પરિવારને એક જ આવક પર વધુ કર ચૂકવવો પડે છે. આ સમસ્યા ખાસ કરીને મધ્યમ વર્ગના એકલ આવક ધરાવતા પરિવારોને વધુ અસર કરે છે. સંયુક્ત કરવેરા પ્રણાલી લાગુ કરવામાં આવે, તો પતિ અને પત્નીની આવકને જોડીને ટેક્સ ગણતરી કરી શકાય. આથી બંનેની કર મુક્તિ મર્યાદાનો સંપૂર્ણ ઉપયોગ થશે. ટેક્સ સ્લેબ વધુ અસરકારક રીતે લાગુ પડશે અને કુલ કરનો ભાર ઘટી શકે છે.
આ પ્રણાલી હેઠળ શું છે ફાયદો ?
આ પ્રણાલી હેઠળ હોમ લોન, હેલ્થ ઇન્શ્યોરન્સ, બાળકોની શિક્ષણ ફી અને તબીબી ખર્ચ જેવી કપાતોનો સંપૂર્ણ લાભ મળી શકે છે. સાથે જ, બંને જીવનસાથીઓ માટે સ્ટાન્ડર્ડ ડિડક્શનનો પણ લાભ મળી શકે છે. આ બધું મળીને પરિવારની બચત વધારવામાં મદદરૂપ થશે. વિશ્વના ઘણા દેશોમાં જેમ કે અમેરિકા અને જર્મનીમાં પહેલેથી જ સંયુક્ત કરવેરા પ્રણાલી અમલમાં છે. ત્યાં પરિવારને એક આર્થિક એકમ તરીકે ગણવામાં આવે છે. જો ભારત પણ આ મોડેલ અપનાવે, તો કર પ્રણાલી વધુ ન્યાયસંગત બની શકે છે.
સંયુક્ત કરવેરા દ્વારા સરચાર્જની મર્યાદામાં પણ રાહત
આ ઉપરાંત, સંયુક્ત કરવેરા દ્વારા સરચાર્જની મર્યાદામાં પણ રાહત મળી શકે છે. હાલ ₹50 લાખથી વધુ આવક પર સરચાર્જ લાગુ પડે છે. જો સંયુક્ત આવક માટે આ મર્યાદા ₹75 લાખ અથવા વધુ કરવામાં આવે, તો ઉચ્ચ-મધ્યમ વર્ગના પરિવારોને મોટી રાહત મળી શકે છે. સારાંશમાં કહીએ તો, જો બજેટ 2026માં સંયુક્ત કરવેરાની જાહેરાત થાય, તો તે દાયકાઓમાં ભારતની કર પ્રણાલીનો સૌથી મોટો સુધારો સાબિત થઈ શકે છે. ખાસ કરીને એકલ આવક ધરાવતા પરિણીત પરિવારો માટે આ પગલું સાચા અર્થમાં એક મોટી ભેટ બની શકે છે.
આ પણ વાંચો : Union Budget 2026 : મૂડી મર્યાદા હળવી થશે? બજેટથી ફાઈનાન્સ સેક્ટરને આશા
