Entertainment News: અવકાશ યાત્રી રાકેશ શર્મા પહેલા અંતરિક્ષમાં આ ભારતીય ગાયિકાનો ગુંજ્યો હતો અવાજ

દરેક સદીમાં, કોઈને કોઈ અવાજ એવો હોય છે જે સદીઓથી લોકોના કાનમાં ગુંજતો રહે છે. ક્યારેક આ અવાજ એટલો ખાસ બની જાય છે કે તે પૃથ્વીથી અવકાશમાં ગુંજવા લાગે છે. એવો જ એક અવાજ કેસરબાઈ કેરકરનો હતો. તે માત્ર જાદુઈ અવાજની રાણી જ નહી. પણ તેમને 'સુરશ્રી'ની ઉપાધિ આપવામાં આવી હતી. કેસરબાઈ કેરકર પહેલી ભારતીય ગાયિકા હતી. જેનો અવાજ ભારતના પ્રથમ અવકાશયાત્રી રાકેશ શર્મા પહેલા પણ અવકાશમાં ગુંજતો હતો.

અવકાશમાં ગુંજતો અવાજ

કેસરબાઈ કેલકરનો જન્મ ૧૩ જુલાઈ 1892ના રોજ ગોવાના એક નાના ગામમાં થયો હતો. તે સમયે ગોવા પર પોર્ટુગીઝોનું શાસન હતું. તે સમયે ભારત પર અંગ્રેજોનું શાસન હતું. તેમને બાળપણથી જ સંગીત પ્રત્યે ખાસ પ્રેમ હતો. દેવદાસી પરંપરામાં જન્મેલી, લોકો માનતા હતા કે તેમનું મુકામ ફક્ત મંદિરો સુધી મર્યાદિત રહેશે. પરંતુ તેમણે પરંપરાઓ તોડીને સંગીત સાથે મિત્રતા કરી અને પોતાનો અવાજ આકાશમાં ગુંજતો કર્યો. કેસરબાઈને સંગીતનો ખૂબ શોખ હતો. તેથી તેમણે માત્ર 16 વર્ષની ઉંમરે શાસ્ત્રીય સંગીત શીખવાનું શરૂ કર્યું અને આ માટે તેઓ મુંબઈ આવ્યા હતા.

સંગીત તેમના માટે શ્વાસ સમાન

કેસરબાઈ કેલકરનું સ્વપ્ન ઉસ્તાદ અલ્લાદિયા ખાન પાસેથી શીખવાનું હતું. તેઓ તેમની પાસે ગયા, તેમણે ત્રણ મહિના સુધી કેસરબાઈની કસોટી કર્યા પછી તેમને ના પાડી દીધી. પરંતુ તેઓ નિરાશામાં અટક્યા નહીં, પછી તેમણે શાહુ મહારાજ પાસેથી મદદ માંગી અને અહીંથી તેમના જીવનમાં એક નવો વળાંક આવ્યો. તેણીએ 25 વર્ષ સંગીતમાં વિતાવ્યા. તેણી સંગીતમાં શ્વાસ લેતી હતી હોવું કહેવાતુ હતુ. તેણી માનતી હતી કે સંગીત ફક્ત અનુભવી શકાય છે. પણ વેચી શકાતું નથી. તેથી જ તેણીએ રેકોર્ડ કર્યું ન હતું. છતાં, દેશને રાગ ભૈરવીમાં ગવાયેલ તેમનું એક ગીત 'જાત કહાં હો' મળ્યું, જે વારસો બની ગયું.

કેસરબાઇ બની 'ધૂનોની રાણી'

વર્ષ 1977 માં, નાસાના વોયેજર-1 અવકાશયાન, જે આપણા સૌરમંડળની બહાર જઈ રહ્યું હતું. તેણે 27 દેશોના સૌથી સુંદર અવાજો રેકોર્ડ કર્યા હતા. તેમનું ગીત 'જાત કહાં હો' એથનોમ્યુઝિકોલોજિસ્ટ રોબર્ટ ઇ. બ્રાઉનના સૂચન પર પસંદ કરવામાં આવ્યું હતું. તેમણે કહ્યું કે આ હિન્દુસ્તાની સંગીતના સૌથી સુંદર રેકોર્ડિંગ્સમાંનું એક છે. તેણીએ એટલું સુંદર ગાયું કે 1938 માં રવિન્દ્રનાથ ટાગોરે તેણીને 'સુરશ્રી', જેનો અર્થ 'ધૂનોની રાણી' થાય છેનું બિરુદ આપ્યું હતુ. આ ઉપરાંત, તેણીને પદ્મ ભૂષણ ઉપરાંત ઘણા સન્માન મળ્યા. 1977 માં કેસરબાઈનું અવસાન થયુ હતુ. પરંતુ આજે પણ તેનો અવાજ અવકાશમાં ક્યાંક ગુંજતો રહે છે.