એકેડેમી એવોર્ડ્સ એટલે કે ઓસ્કર એવોર્ડ એ ફિલ્મ જગતનો સૌથી મોટો એવોર્ડ છે. અમેરિકાની એકેડેમી ઓફ મોશન પિક્ચર આર્ટ્સ એન્ડ સાયન્સ દ્વારા દર વર્ષે સિનેમામાં યોગદાન આપનારાઓને આ એવોર્ડ આપવામાં આવે છે. આ સાથે જ જાણો એવોર્ડના ઈતિહાસને વિશે.
ઓસ્કર એવોર્ડ્સનો ઈતિહાસ શું છે?
1927માં, એમજીએમ સ્ટુડિયોના વડા લુઈસ બી. મેયર અને અન્ય લોકોએ સાથે મળીને ફિલ્મ ઉદ્યોગને લાભ આપવા માટે એક સંસ્થા બનાવવાનું વિચાર્યું. આ પછી જાન્યુઆરી 1927માં લોસ એન્જલસમાં એમ્બેસેડર હોટેલમાં ડિનર પાર્ટીનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. આ ડિનર પાર્ટીમાં કુલ 36 લોકોએ ભાગ લીધો હતો, જ્યાં સંગઠન બનાવવાના પ્રસ્તાવ પર ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. ડિનર પાર્ટીમાં બધાએ આ પ્રસ્તાવને ટેકો આપ્યો હતો. પછી માર્ચમાં તે સંસ્થાના અધિકારીઓ ડગ્લાસ ફેરબેંક્સની અધ્યક્ષતામાં ચૂંટાયા. આ પછી મે મહિનામાં રાજ્યએ આ એકેડમીને એનજીઓ તરીકે મંજૂરી આપી હતી. સૌ પ્રથમ આ સંસ્થામાં અભિનેતાઓ, દિગ્દર્શકો, લેખકો અને ટેકનિશિયનોની એક શાખા બનાવવામાં આવી હતી.
ઓસ્કરની મેટલની ટ્રોફી જાણો કોણે બનાવી
વર્ષ 1927માં, એકેડેમી ઓફ મોશન પિક્ચર્સ આર્ટસ એન્ડ સાયન્સે ઘણા કલાકારોને ઓસ્કાર એવોર્ડ ટ્રોફી માટે તેમની ડિઝાઇન રજૂ કરવા કહ્યું હતું, ત્યારબાદ શિલ્પકાર જ્યોર્જ સ્ટેનલી દ્વારા બનાવેલી ડિઝાઇનને પસંદ કરવામાં આવી હતી. આ ટ્રોફી મેટલની બનેલી છે. તે જ સમયે, મૂર્તિ પર સોનાનું પડ છે. ઉલ્લેખનીય છે કે ઓસ્કાર ટ્રોફી 13.5 ઈંચ લાંબી છે અને તેનું વજન 8.5 પાઉન્ડ એટલે કે 3.85 કિલોગ્રામ છે.
એવોર્ડનું નામ ઓસ્કર કેવી રીતે પડ્યું?
આજે દુનિયાભરના લોકો આ એવોર્ડને ઓસ્કર એવોર્ડના નામથી જાણે છે, પરંતુ તેનું અસલી નામ 'એકેડેમી એવોર્ડ ઓફ મેરિટ' છે. આ એવોર્ડ શોનું આયોજન સૌપ્રથમ 16 મે, 1929ના રોજ કરવામાં આવ્યું હતું. પ્રથમ ઓસ્કાર સમારોહ અમેરિકાની એક હોટલમાં યોજાયો હતો, જે માત્ર 15 મિનિટ ચાલ્યો હતો. એકેડેમી પુરસ્કાર ટ્રોફીને 'ઓસ્કાર' નામ આપવાનો શ્રેય એકેડેમી ગ્રંથપાલ માર્ગારેટ હેરિકને જાય છે. તેણે તેનું નામ 'ઓસ્કર' રાખ્યું કારણ કે તેને લાગ્યું કે આ ટ્રોફી તેના કાકા ઓસ્કર જેવી છે.
એકેડેમી એવોર્ડની શરૂઆત કેવી રીતે થઈ?
ઓસ્કરનો જન્મ એવા સમયે થયો હતો જ્યારે ફિલ્મોની દુનિયા સંપૂર્ણપણે બદલાઈ રહી હતી. પ્રથમ બોલતી ફિલ્મ 'ધ જાઝ સિંગર' 1927માં આવી હતી. વર્ષ 1929નો મે મહિનો હતો જ્યારે કાળા વસ્ત્રોમાં સજ્જ ફિલ્મી હસ્તીઓનું ટોળું હોલીવુડની રૂઝવેલ્ટ હોટેલમાં પહોંચ્યું હતું. તે સમારંભની અધ્યક્ષતા ડગ્લાસ ફેરબેન્ક્સ દ્વારા કરવામાં આવી હતી, જેને 'હોલીવુડનું જીવન' માનવામાં આવતું હતું. આજના ઓસ્કર ચળકતા અને ચમકદાર છે. ત્યારે આવું નહોતું, પ્રથમ એકેડેમી એવોર્ડ માટે ટિકિટની કિંમત માત્ર $5 હતી. તે કાર્યક્રમ માત્ર 15 મિનિટ ચાલ્યો હતો. વિજેતાઓના નામ 3 મહિના અગાઉ જાહેર કરવામાં આવ્યા હતા.
નોમિનેશન કેટલી કેટેગરીમાં થાય છે?
શરૂઆતમાં એકેડેમી પુરસ્કારો કુલ 12 કેટેગરીમાં આપવામાં આવ્યા હતા. પરંતુ બીજા જ વર્ષે આ સંખ્યા 7 થઈ ગઈ. પ્રારંભિક શ્રેણીઓમાં શ્રેષ્ઠ અભિનેતા, શ્રેષ્ઠ અભિનેત્રી, શ્રેષ્ઠ ફિલ્મ અને શ્રેષ્ઠ નિર્દેશક જેવી શ્રેણીઓનો સમાવેશ થાય છે. દિગ્દર્શન માટે બે કેટેગરીમાં એવોર્ડ આપવામાં આવ્યા હતા - એક કોમેડી અને બીજી ડ્રામા.
નોમિનેશન કેવી રીતે ભરાય છે?
ઓસ્કર આપનાર એકેડેમીના કુલ સભ્યોની સંખ્યા 10,000 થી વધુ છે, પરંતુ માત્ર 9,500 લોકોને જ મત આપવાનો અધિકાર છે. શ્રેણીના આધારે ઓસ્કરની ઘણી શાખાઓ છે. લોસ એન્જલસના થિયેટરોમાં બતાવવામાં આવતી તમામ ફિલ્મો નામાંકન માટે પાત્ર છે. દરેક કેટેગરીના સભ્યો તે કેટેગરીના એવોર્ડ માટે કોઈને નોમિનેટ કરી શકે છે.
વિજેતા કોણ પસંદ કરે છે?
વિજેતાઓને પસંદ કરવા માટે મતદાનનો અંતિમ રાઉન્ડ થાય છે. જ્યારે નામાંકન પૂર્ણ થાય છે, ત્યારે સભ્યો વિજેતા નક્કી કરવા માટે મતદાન કરે છે. પરંતુ મોટા ફિલ્મ નિર્માતાઓ તેમની ફિલ્મને સફળ બનાવવા માટે પ્રચારની અનેક યુક્તિઓ અપનાવે છે. એકંદરે વધુ પૈસા વહે છે. ઓસ્કરની સમગ્ર પ્રક્રિયા ખૂબ ખર્ચાળ છે.
પહેલો એવોર્ડ ક્યારે અપાયો? કેટલી હતી ટિકિટ
હોલીવુડ રૂઝવેલ્ટ હોટેલમાં પ્રથમ એકેડેમી એવોર્ડ સમારોહ યોજાયો હતો. 16 મે 1929 ના રોજ, હોટેલના બ્લોસમ રૂમમાં આયોજિત રાત્રિભોજનમાં 270 લોકોએ હાજરી આપી હતી. આ એક પેઇડ ઇવેન્ટ હતી જેની ટિકિટ 5 ડોલર હતી. 1929માં આપવામાં આવેલા આ પુરસ્કારો 1927-1928માં બનેલી ફિલ્મો સાથે જોડાયેલા 15 લોકોને આપવામાં આવ્યા હતા. આ પુરસ્કારો 1927 માં તે સમયના મોશન પિક્ચર્સ ઉદ્યોગના 36 લોકોએ શરૂ કર્યા હતા.
કયા ભારતીયએ જીત્યો પ્રથમ ઓસ્કર એવોર્ડ
ભાનુ અથૈયાએ પહેલો ઓસ્કર જીતનારી મહિલા હતી. 1950 અને 2000 ના દાયકાની વચ્ચે શ્રેષ્ઠ કોસ્ચ્યુમ ડિઝાઇન, હિન્દી સિનેમાનું સૌંદર્ય શાસ્ત્ર સુપ્રસિદ્ધ કોસ્ચ્યુમ ડિઝાઇનર ભાનુ અથૈયાના કામથી પ્રભાવિત હતું. રિચર્ડ એટનબરો દ્વારા દિગ્દર્શિત ગાંધીજીની જીવનચરિત્ર (1982) માટે ઓસ્કાર મેળવનાર તેણી પ્રથમ ભારતીય હતી.
ઓસ્કર જીતનાર સૌથી નાની વયની વ્યક્તિ કોણ છે?
અભિનેત્રી Tatum O'Neal એ 10 વર્ષની ઉંમરે પ્રતિષ્ઠિત ઓસ્કાર એવોર્ડ જીત્યો હતો. તેને આ એવોર્ડ ફિલ્મ 'પેપર મૂન' માટે મળ્યો હતો.
