ડેન્ગ્યુ એ એક વાયરલ રોગ છે અને તે એડીસ એજીપ્ટી નામના મચ્છરના કરડવાથી ફેલાય છે. આ મચ્છર દિવસ દરમિયાન અને ખાસ કરીને સવાર અને સાંજે કરડે છે. ડેન્ગ્યુ વાયરસ ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિના લોહી દ્વારા મચ્છરના શરીરમાં પહોંચે છે અને જ્યારે તે જ મચ્છર સ્વસ્થ વ્યક્તિને કરડે છે, ત્યારે વાયરસ તેના શરીરમાં પ્રવેશ કરે છે.
આ રોગ ચાર અલગ અલગ પ્રકારના ડેન્ગ્યુ વાયરસ DEN-1, DEN-2, DEN-3, DEN-4ને કારણે થઈ શકે છે. ચોમાસા અને ત્યારબાદની ઋતુઓમાં ડેન્ગ્યુ થવાની શક્યતા સૌથી વધુ હોય છે, જ્યારે ભેજ વધુ હોય છે અને મચ્છરોની સંખ્યા વધે છે. આ રોગ ચેપી નથી, એટલે કે, તે એક વ્યક્તિથી બીજા વ્યક્તિમાં સીધો ફેલાતો નથી, પરંતુ મચ્છરો દ્વારા એક વ્યક્તિથી બીજામાં ફેલાઈ શકે છે.
ડેન્ગ્યુ વાયરસથી શરીર પર શું અસર થાય છે?
ડેન્ગ્યુ વાયરસ શરીરમાં પ્રવેશતાની સાથે જ રોગપ્રતિકારક શક્તિને અસર કરે છે અને પ્લેટલેટ્સની સંખ્યા ઝડપથી ઘટાડે છે. આના કારણે વ્યક્તિને તાવ, માથાનો દુખાવો, શરીરમાં દુખાવો, સાંધાનો દુખાવો અને સ્કિન પર ફોલ્લીઓ જેવા લક્ષણોનો અનુભવ થાય છે. ગંભીર કિસ્સાઓમાં, તે ડેન્ગ્યુ હેમોરહેજિક તાવ અને ડેન્ગ્યુ શોક સિન્ડ્રોમનું સ્વરૂપ લઈ શકે છે, જેમાં બ્લડ પ્રેશર ઘટવાનું શરૂ થાય છે અને આંતરિક રક્તસ્રાવનું જોખમ વધે છે. બાળકો, વૃદ્ધો, સગર્ભા સ્ત્રીઓ અને પહેલાથી જ બીમાર લોકો વધુ જોખમમાં હોય છે કારણ કે તેમની રોગપ્રતિકારક શક્તિ નબળી હોય છે. જો સમયસર સારવાર ન કરવામાં આવે તો ડેન્ગ્યુ જીવલેણ પણ બની શકે છે.
ડેન્ગ્યુ થયા પછી પ્લેટલેટ્સ કેમ ઘટે છે ?
હેલ્થ એક્સપર્ટનું કહેવું છે કે, ડેન્ગ્યુ વાયરસ શરીરમાં પહોંચતાની સાથે જ લોહીમાં રહેલા પ્લેટલેટ્સની સંખ્યા ઝડપથી ઘટાડવાનું શરૂ કરે છે. પ્લેટલેટ્સ એ આપણા લોહીમાં હાજર કોષો છે જે કાપ અથવા ઈજા પછી લોહી ગંઠાઈ જવામાં મદદ કરે છે અને રક્તસ્ત્રાવ બંધ કરે છે. ડેન્ગ્યુ વાયરસ શરીરના રોગપ્રતિકારક કોષોને મૂંઝવણમાં મૂકે છે, જેના કારણે આ કોષો તેમના પોતાના પ્લેટલેટ્સને દુશ્મન માનીને નાશ કરવાનું શરૂ કરે છે. વાયરસ અસ્થિ મજ્જાને પણ અસર કરે છે, જ્યાં પ્લેટલેટ્સ બને છે. આ પ્લેટલેટ્સનું ઉત્પાદન ધીમું કરે છે.
ડેન્ગ્યુમાં રક્તવાહિનીઓ પણ પ્રભાવિત થાય છે, જેના કારણે પ્લેટલેટ્સ લીક થાય છે અને શરીરના અન્ય ભાગોમાં જમા થાય છે અને લોહીમાં તેમની સંખ્યા ઘટી જાય છે. જો પ્લેટલેટ્સની સંખ્યા ખૂબ ઓછી થઈ જાય, તો શરીરમાં રક્તસ્રાવનું જોખમ વધી જાય છે, ખાસ કરીને નાક, પેઢા, પેશાબ અથવા મળમાં રક્તસ્રાવ જેવા લક્ષણો જોવા મળે છે. તેથી, ડેન્ગ્યુ દરમિયાન પ્લેટલેટ કાઉન્ટ પર નજર રાખવી ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે.
તમારી જાતને કેવી રીતે સુરક્ષિત રાખવી ?
- ઘરમાં અને આસપાસ પાણી એકઠું ન થવા દો.
- સ્વસ્થ આહાર લો.
- શરીર ઢંકાય તેવા કપડાં પહેરો.
- મચ્છર ભગાડનારા અને કોઇલનો ઉપયોગ કરો.
- ઘરમાં દરવાજા અને બારીઓ પર મચ્છરદાની અથવા જાળી લગાવો.
- જો તમને તાવ કે અન્ય લક્ષણો લાગે, તો તાત્કાલિક તમારા ડૉક્ટરનો સંપર્ક કરો.
Disclaimer: આ માહિતી વાચકોને વધારે વિગતો પુરી પાડવા માટે છે અને આ સંદર્ભમાં વધારે જાણકારી મેળવવા માટે આપ તજજ્ઞોનો સંપર્ક સાધી શકશો.
