ફિલ્મો જોતી વખતે અથવા રમત-ગમતનો આનંદ માણતી વખતે પોપકોર્ન સૌથી લોકપ્રિય નાસ્તાઓમાંનો એક છે. તેની સુગંધ અને કરકરા સ્વાદને કારણે ઘણા લોકો તેને રોજિંદી આદત બનાવી લે છે. સામાન્ય રીતે, પોપકોર્નને આરોગ્યદાયક માનવામાં આવે છે કારણ કે તેમાં ફાઇબર અને એન્ટીઓક્સિડન્ટ હોય છે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે માઇક્રોવેવ પોપકોર્નથી ફેફસાંને ગંભીર નુકસાન પણ થઈ શકે છે?
વેન વોટસન અને પોપકોર્ન લંગ
કોલોરાડોમાં રહેવાસી વેન વોટસન નામના એક વ્યક્તિએ 2012માં એવો દાવો કર્યો હતો કે તેઓ ‘પોપકોર્ન લંગ’ નામની ગંભીર શ્વાસકીય બીમારીથી પીડાઈ રહ્યા છે. વોટસન છેલ્લા દસ વર્ષથી દરરોજ માઇક્રોવેવ પોપકોર્નના બે પેકેટ ખાતા હતા. ખાસ વાત એ છે કે તેઓ પેકેટ ખોલ્યા પછી નીકળતી ગરમ વરાળને ઘેરી રીતે સૂંઘતા હતા. જાણકારી મળી હતી કે આ વરાળમાં ડાયસેટીલ નામનું રસાયણ હોય છે, જે કૃત્રિમ માખણના સ્વાદ માટે વપરાય છે. જોકે ખોરાક તરીકે લેવું સુરક્ષિત માનવામાં આવે છે, પરંતુ જ્યારે તે વરાળના રૂપમાં શ્વાસમાં લઈ લેવાય, ત્યારે તે ફેફસાંને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. કોર્ટમાં કેસ ચાલી અને નિર્ણય વોટસનના હકમાં આવ્યો. તેમને નુકસાનીના વળતર રૂપે 7.2 મિલિયન ડોલર (લગભગ રૂ 51 કરોડ) આપવામાં આવ્યા.
પોપકોર્ન લંગ એટલે શું?
પોપકોર્ન લંગ, જેનો તબીબી નામ બ્રોન્કિઓલાઇટિસ ઓબ્લિટેરન્સ છે, એ એક ગંભીર શ્વાસકીય રોગ છે જેમાં ફેફસાંની નાની નળીઓ (બ્રોન્કિઓલ્સ) સાંકડી થઇ જાય છે અને તેમાં ડાઘ પડી જાય છે. તેના લક્ષણોમાં સતત ઉધરસ, શ્વાસ લેવામાં તકલીફ અને શ્વાસ લેતી વખતે સીટીનો અવાજ આવવો સામેલ છે. આ રોગ રિવર્સ ન થઈ શકે તેમ હોવાથી તેનો સંપૂર્ણ ઈલાજ શક્ય નથી. ઘણા દર્દીઓને ઓક્સિજન થેરાપી અથવા ગંભીર સ્થિતિમાં ફેફસાં ટ્રાન્સપ્લાન્ટની જરૂર પણ પડી શકે છે.
આ વાત પહેલીવાર જાહેર ક્યારે થઈ?
આ સમસ્યા 2000ના દાયકાની શરૂઆતમાં સામે આવી હતી જ્યારે માઇક્રોવેવ પોપકોર્ન બનાવતી ફેક્ટરીઓમાં કામ કરતા લોકોમાં શ્વાસ સંબંધિત ગંભીર સમસ્યાઓ જોવા મળતી હતી. તપાસમાં જાણવા મળ્યું કે આનું મુખ્ય કારણ ડાયસેટીલ વેપર હતું. આ જોતાં, 2007 પછી ઘણા પોપકોર્ન બ્રાન્ડ્સે તેમની ઉત્પાદનમાંથી આ રસાયણ દૂર કરવા શરૂઆત કરી હતી.
આજકાલનો ખતરો કેટલો છે?
આજના સમયમાં ઘણી કંપનીઓ ડાયસેટીલનો ઉપયોગ કરતી નથી. તેમ છતાં, પેકેટમાંથી નીકળતી ગરમ વરાળથી સાવધ રહેવું અગત્યનું છે. જ્યારે તમે માઇક્રોવેવ પોપકોર્ન બનાવો, ત્યારે પેકેટ ખોલતી વખતે નાસતી વરાળથી દૂર રહો. પેકેટ થોડું ખુલ્લું રાખીને વરાળ બહાર જવા દો અને પછી તેનો ઉપયોગ કરો.
અન્ય સ્ત્રોતો જ્યાં ખતરો રહેલો હોઈ શકે
પોપકોર્ન સિવાય, ડાયસેટીલ જેવા રસાયણોનો ઉપયોગ કેટલીક ઈ-સિગારેટ અને ફૂડ પ્રોસેસિંગ ઇન્ડસ્ટ્રીઝમાં પણ થતો હોય છે. જો તમે આવી જગ્યાએ કામ કરો છો, તો ખાતરી કરો કે ત્યાં OSHA અને NIOSH જેવી એજન્સીઓના સલામતી નિયમોનું પાલન થાય. યોગ્ય વેન્ટિલેશન અને હવામાં રસાયણોનું પ્રમાણ માપવાની વ્યવસ્થા હોવી આવશ્યક છે.
આરોગ્યના સંકેતોને અવગણશો નહીં
જો તમને લાંબા સમયથી ઉધરસ રહેતી હોય, શ્વાસ લેવામાં તકલીફ પડતી હોય, અથવા શ્વાસ લેતી વખતે અવાજ આવતો હોય, તો તરત તબીબી સલાહ લો. પોપકોર્ન લંગને યોગ્ય સમયે અટકાવવો શક્ય છે, પરંતુ એકવાર થતા પછી તેનો ઇલાજ અત્યંત કઠિન હોય છે.
Disclaimer: આ માહિતી વાચકોને વધારે વિગતો પુરી પાડવા માટે છે અને આ સંદર્ભમાં વધારે જાણકારી મેળવવા માટે આપ તજજ્ઞોનો સંપર્ક સાધી શકશો.
