- ભારતમાં 79% નાસભાગ મેળાવડા અને તીર્થયાત્રાઓને કારણે
- નાસભાગમાં મોતનું પહેલું કારણ ભીડના કારણે શ્વાસ લેવામાં સમસ્યા
- બીજું કારણ બહાર નીકળવા માટેની યોગ્ય વ્યવસ્થા ન હોવી
હાલમાં યુપીના હાથરસમાં થયેલી નાસભાગમાં મોટી સંખ્યામાં લોકોના મોત થયા છે. મૃતકોમાં મોટાભાગની મહિલાઓનો સમાવેશ થાય છે. મોટી સંખ્યામાં લોકો ઘાયલ થયા છે. નેશનલ ક્રાઈમ રેકોર્ડ બ્યુરોના ડેટા અનુસાર 2000થી 2013 સુધીમાં લગભગ 2,000 લોકો આવી નાસભાગમાં મૃત્યુ પામ્યા છે. તો જાણો શું હોય છે આ પાછળનું કારણ.
ભારતમાં 79% નાસભાગ મેળાવડા અને તીર્થયાત્રાઓને કારણે થાય છે
ઇન્ટરનેશનલ જર્નલ ઑફ ડિઝાસ્ટર રિસ્ક રિડક્શન (IJDRR) માં પ્રકાશિત થયેલ 2013નો અભ્યાસ જણાવે છે કે ભારતમાં 79% નાસભાગ ધાર્મિક મેળાવડા અને તીર્થયાત્રાઓને કારણે થાય છે. અન્ય વિકાસશીલ દેશોની હાલત પણ લગભગ આવી જ છે. આવી સ્થિતિમાં પ્રશ્ન એ થાય છે કે નાસભાગ દરમિયાન શું થાય છે, જે મૃત્યુ તરફ દોરી જાય છે, ગૂંગળામણનું કારણ શું છે.
ધાર્મિક કાર્યક્રમો દરમિયાન નાસભાગનું કારણ શું છે?
નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે કોઈપણ ઘટનામાં નાસભાગ થવાના મુખ્ય બે કારણો હોઈ શકે છે. પહેલું કે ખૂબ ભીડ હતી અને બીજું સ્થળ પર બહાર નીકળવાની કોઈ યોગ્ય વ્યવસ્થા નહોતી. ભીડના કારણે લોકો એકબીજા સાથે અથડાય છે અને શ્વાસ લેવામાં તકલીફ પડે છે. જેના કારણે તેમના શરીરને યોગ્ય માત્રામાં ઓક્સિજન મળતો નથી અને તેઓ તરત જ બેભાન થઈ જાય છે. આવી ભીડમાં પડ્યા બાદ ફરી ઊભા રહેવાની તક ભાગ્યે જ મળે છે.
નાસભાગને કારણે થતા મૃત્યુનું કારણ શું છે?
1. હાડકાની ઇજા
નિષ્ણાતોના મતે નાસભાગમાં મૃત્યુનું એક કારણ ગરદનના હાડકામાં ઈજા પણ છે. જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ નાસભાગ દરમિયાન પડી જાય છે, ત્યારે ભીડ તેને કચડી નાખે છે. આ દરમિયાન પડી ગયેલા વ્યક્તિની ગરદન અથવા છાતી પર વધુ વજન પડે છે. તેના કારણે ગરદનનું હાડકું તૂટી શકે છે અને તેનું મૃત્યુ થઈ શકે છે. આ જ કારણ છે કે નાસભાગ દરમિયાન આટલા બધા મૃત્યુ થાય છે.
2. કોમ્પ્રેસિવ એસ્ફીક્સિયા
સ્વાસ્થ્ય નિષ્ણાતોના મતે ગરદનનું હાડકું તૂટવા સિવાય, કોમ્પ્રેસિવ એસ્ફીક્સિયા પણ મૃત્યુનું કારણ બની શકે છે. આ એવી સ્થિતિ છે જ્યારે શરીર પરના દબાણને કારણે શ્વાસ લેવાનું શક્ય નથી હોતું, ગૂંગળામણ થાય છે અને નીચે પડેલા વ્યક્તિનું મૃત્યુ થાય છે. નિષ્ણાતોના મતે નાસભાગ દરમિયાન પગ છાતી પર રાખવામાં આવે છે. આના કારણે ફેફસાંની નજીકનો ડાયાફ્રેમ સંકોચવા લાગે છે એટલે કે કડક થઈ જાય છે, જ્યારે તે સપાટ થઈ જાય છે ત્યારે તે યોગ્ય રીતે કામ કરી શકતો નથી અને ઓક્સિજન શરીર સુધી પહોંચી શકતો નથી અને મગજ સુધી પહોંચાડતો નથી. જેના કારણે મગજ ડેડ થઈ જાય છે અને તે મૃત્યુ પામે છે.
