- નરેન્દ્ર મોદી ફરી એકવાર દેશના વડાપ્રધાન તરીકે શપથ લેવા જઈ રહ્યા છે
- આ શપથ સાથે તેઓ સતત ત્રીજી વખત આ પદ સંભાળનાર બીજા વડાપ્રધાન બનશે
- આ પહેલા માત્ર પંડિત જવાહર લાલ નેહરુ દેશની બાગડોર સંભાળવામાં સફળ રહ્યા
9 જૂન 2024... આ એ તારીખ છે જ્યારે નરેન્દ્ર મોદી ફરી એકવાર દેશના વડાપ્રધાન તરીકે શપથ લેવા જઈ રહ્યા છે. આ શપથ સાથે તેઓ સતત ત્રીજી વખત આ પદ સંભાળનાર બીજા વડાપ્રધાન બનશે. આ પહેલા માત્ર પંડિત જવાહર લાલ નેહરુ જ સતત ત્રણ વખત વડાપ્રધાન તરીકે દેશની બાગડોર સંભાળવામાં સફળ રહ્યા છે.
1947માં નેહરુના પીએમ બનવાથી લઈને 2024માં મોદી ફરીથી આ પદ સંભાળવા સુધીની આ સફર ઉથલપાથલથી ભરેલી રહી છે. આવો અમે તમને જણાવીએ કે આ વડાપ્રધાનોની શપથ ગ્રહણ કેવી રહી અને તે સમયે રાજકીય સ્થિતિ કેવી હતી.
જવાહરલાલ નેહરુ
હું... જવાહર લાલ નેહરુ, નિષ્ઠાપૂર્વક એકરાર કરું છું કે... આ પંક્તિઓ પંડિત જવાહર લાલ નેહરુ દ્વારા દેશના પ્રથમ વડાપ્રધાન તરીકે લીધેલા શપથમાંથી છે. પંડિત નેહરુએ એવા સંજોગોમાં 15 ઓગસ્ટ 1947ના રોજ દેશની બાગડોર સંભાળી હતી, જ્યારે ભારતને બ્રિટિશ ગુલામીમાંથી આઝાદી મળી હતી. અગાઉ બ્રિટિશ શાસન દરમિયાન 1946માં ચૂંટણી યોજાઈ હતી. આ ચૂંટણીઓમાં કોંગ્રેસ 1585માંથી 923 બેઠકો જીતીને સૌથી મોટી પાર્ટી તરીકે ઉભરી આવી હતી. પરિણામો પરથી નક્કી કરવામાં આવ્યું હતું કે કોંગ્રેસના પ્રમુખ વચગાળાની સરકારના વડા હશે, તેથી કોંગ્રેસમાં પ્રમુખ પદ માટેની ચૂંટણી જાહેર કરવામાં આવી હતી.
મૌલાના આઝાદ 1940થી કોંગ્રેસના અધ્યક્ષ હતા.
મૌલાના આઝાદ 1940થી કોંગ્રેસના અધ્યક્ષ હતા. તે ચૂંટણી લડવા માંગતા હતા. પરંતુ મહાત્મા ગાંધીએ આઝાદને પત્ર લખીને કહ્યું કે તેમના મતે નેહરુ આ પદ માટે યોગ્ય રહેશે. ત્યાં સુધી માત્ર રાજ્ય કોંગ્રેસ સમિતિઓ (પીસીસી) જ પક્ષના અધ્યક્ષની નિમણૂક કરી શકતી અને ચૂંટતી. 15 માંથી 12 સમિતિઓએ સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલને નોમિનેટ કર્યા હતા. પરંતુ ગાંધીજીના આગ્રહથી પટેલે આ રેસમાંથી પોતાનું નામ પાછું ખેંચી લીધું. 2 સપ્ટેમ્બર, 1946ના રોજ નેહરુના નેતૃત્વમાં વચગાળાની સરકારની રચના કરવામાં આવી. જો કે, ત્યાં સુધી વડાપ્રધાન પદ નહોતું.
15 ઓગસ્ટ 1947ના રોજ દેશ આઝાદ થયો ત્યારે આ વચગાળાની સરકાર ભારત સરકાર બની અને આ રીતે નેહરુ દેશના પ્રથમ વડાપ્રધાન બન્યા. સરદાર પટેલને ડેપ્યુટી પીએમ પદ આપવામાં આવ્યું હતું. આ સમય દરમિયાન, શ્યામા પ્રસાદ મુખર્જીએ પણ નેહરુ કેબિનેટમાં શપથ લીધા, જેમણે પાછળથી જનસંઘની સ્થાપના કરી.
ઈન્દિરા ગાંધી
11 જાન્યુઆરી, 1966ના રોજ તત્કાલિન વડાપ્રધાન લાલ બહાદુર શાસ્ત્રીના અકાળે અવસાનથી દેશ શોકમાં ડૂબી ગયો હતો. આ રીતે શાસ્ત્રીના મૃત્યુના નવ દિવસ બાદ આ ચૂંટણી યોજાઈ હતી. ઈન્દિરા ગાંધી આ ચૂંટણી જીતી ગયા. તેમને 355 વોટ મળ્યા જ્યારે દેસાઈને માત્ર 169 વોટ મળ્યા.
ઈન્દિરા ગાંધીએ 24 જાન્યુઆરી 1966ના રોજ રાષ્ટ્રપતિ ભવનમાં ભગવાન બુદ્ધની પ્રતિમાની સામે વડાપ્રધાન તરીકે શપથ લીધા હતા. અગાઉની સરકારોમાં મંત્રી રહેલા મોટા ભાગના નેતાઓ ઈન્દિરા ગાંધીની પ્રથમ કેબિનેટમાં સામેલ હતા.
મોરારજી દેસાઈ
મોરારજી દેસાઈ દેશના છઠ્ઠા વડાપ્રધાન હતા. તેઓ દેશના પહેલા બિન-કોંગ્રેસી વડાપ્રધાન પણ હતા. કોંગ્રેસમાં હતા ત્યારે તેમના ઈન્દિરા ગાંધી સાથે વૈચારિક મતભેદ હતા. આ મતભેદોને કારણે તેઓ કોંગ્રેસ છોડીને જનતા પાર્ટીમાં જોડાયા હતા. બાદમાં તેઓ સર્વસંમતિથી જનતા પાર્ટીના નેતા તરીકે ચૂંટાયા હતા. આ રીતે તેમણે 24 માર્ચ 1977ના રોજ વડાપ્રધાન તરીકે શપથ લીધા હતા.
રાજીવ ગાંધી
31 ઓક્ટોબર 1984ના રોજ ઈન્દિરા ગાંધીની હત્યા બાદ રાજીવ ગાંધીએ વડાપ્રધાન પદ સંભાળ્યું હતું. જ્યારે ઈન્દિરા ગાંધી પર હુમલો થયો ત્યારે રાજીવ ગાંધી બંગાળમાં હતા. હુમલાની માહિતી મળતા જ રાજીવ બંગાળથી તરત જ દિલ્હી પરત ફર્યા હતા. દિલ્હી પહોંચતા જ ઈન્દિરા ગાંધીના સચિવ પીસી એલેક્ઝાન્ડરે તેમને કહ્યું કે કોંગ્રેસ પાર્ટી ઈચ્છે છે કે તેઓ વડાપ્રધાન બને. પરંતુ સોનિયા ગાંધીએ તેનો વિરોધ કર્યો હતો. તે ઈચ્છતા ન હતા કે રાજીવ વડાપ્રધાન બને.
વીપી સિંહ
વિશ્વનાથ પ્રતાપ સિંહે 2 ડિસેમ્બર 1989ના રોજ સાતમા વડાપ્રધાન તરીકે શપથ લીધા હતા. રાષ્ટ્રપતિ ભવનમાં રાષ્ટ્રપતિ આર વેંકટરામને તેમને શપથ લેવડાવ્યા હતા. તેમણે બપોરે 12.15 કલાકે શપથ લીધા હતા. વીપી સિંહની સાથે હરિયાણાના તત્કાલિન મુખ્યમંત્રી દેવીલાલે ડેપ્યુટી પીએમ તરીકે શપથ લીધા હતા.
ચંદ્રશેખર
ચંદ્રશેખરે 10 નવેમ્બર 1990 થી 21 જૂન 1991 સુધી ભારતના 8મા વડાપ્રધાન તરીકે સેવા આપી હતી. જ્યારે તેમણે દેશની કમાન સંભાળી ત્યારે દેશ ગઠબંધન સરકારોના સમયગાળામાંથી પસાર થઈ રહ્યો હતો.
નરસિંમ્હા રાવ
1991માં જ્યારે સામાન્ય ચૂંટણીઓ યોજાઈ ત્યારે કોંગ્રેસ 232 બેઠકો સાથે સૌથી મોટી પાર્ટી બની હતી પરંતુ બહુમતીના આંકડાથી દૂર રહી હતી. 21 જૂન, 1991ના રોજ વડાપ્રધાન બનેલા રાવએ બહુમતી ન હોવા છતાં પાંચ વર્ષ સુધી સરકાર ચલાવી અને દેશના પ્રથમ વડાપ્રધાન હતા જેમણે નહેરુ-ગાંધી પરિવારમાંથી ન હોવા છતાં તેમનો કાર્યકાળ પૂર્ણ કર્યો.
ઇન્દ્રકુમાર ગુજરાલ
1996માં જ્યારે દેશ અસ્થિરતાના અસાધારણ સમયગાળામાંથી પસાર થઈ રહ્યો હતો, ત્યારે ઈન્દર કુમાર ગુજરાતે દેશના વડાપ્રધાન તરીકે ચાર્જ સંભાળ્યો હતો.
નરેન્દ્ર મોદી
2014 થી 2019 અને ત્યારબાદ 2024 સુધી સતત બે ટર્મ માટે વડાપ્રધાન બનેલા નરેન્દ્ર મોદી હવે ત્રીજી વખત ભારતના વડાપ્રધાન તરીકેનો કાર્યભાર સંભાળવા જઈ રહ્યા છે.
