ભારત અને યુરોપિયન યુનિયન વચ્ચે લાંબા સમયથી પડતર મુક્ત વેપાર કરાર (FTA) વાટાઘાટો આખરે પૂર્ણ થઈ ગઈ છે. આ ઐતિહાસિક સોદાને 'મધર ઓફ ઓલ ટ્રેડ ડીલ્સ' કહેવામાં આવી રહ્યું છે કારણ કે તે વૈશ્વિક GDPના લગભગ 25 ટકા અને લગભગ 2 અબજ ગ્રાહકો ધરાવતા વિશાળ બજારને જોડે છે. PM નરેન્દ્ર મોદીએ મંગળવારે (27 જાન્યુઆરી, 2026) તેની જાહેરાત કરી હતી. આ સોદાને ભારતની વૈશ્વિક આર્થિક વ્યૂહરચનામાં એક મુખ્ય વળાંક માનવામાં આવે છે.
2013માં શરૂ થઇ હતી વાટાઘાટો
ભારત અને યુરોપિયન યુનિયન વચ્ચે મુક્ત વેપાર કરાર પર વાટાઘાટો સૌપ્રથમ 2013 માં શરૂ થઈ હતી પરંતુ અસંખ્ય મતભેદોને કારણે અટકી ગઈ હતી. જૂન 2022 માં વાટાઘાટો ફરી શરૂ થઈ હતી, અને હવે લગભગ નવ વર્ષની લાંબી રાહ જોયા પછી, કરાર આખરે બહાર આવ્યો છે. આ કરાર પણ ખાસ છે કારણ કે તે ભારતને 27 યુરોપિયન દેશોના બજારોમાં સીધી અને સરળ વેપાર ઍક્સેસ પ્રદાન કરશે. આનાથી વૈશ્વિક પુરવઠા શૃંખલામાં ભારતની ભૂમિકા વધુ મજબૂત થવાની અપેક્ષા છે.
EU ભારતનો સૌથી મોટો વેપાર ભાગીદાર બન્યો
2023-24 નાણાકીય વર્ષમાં યુરોપિયન યુનિયન ભારતનો સૌથી મોટો વેપાર ભાગીદાર હતો.આ સમયગાળા દરમિયાન ભારત અને EU વચ્ચેનો કુલ વેપાર $135 બિલિયન સુધી પહોંચ્યો. નવા મુક્ત વેપાર કરારના અમલીકરણ પછી આ વેપાર ઝડપથી વધવાની અપેક્ષા છે.
97 ટકાથી વધુ ભારતીય ઉત્પાદનો માટે ડ્યુટી-ફ્રી એક્સેસ
આ કરારથી ભારતીય નિકાસકારોને સૌથી વધુ ફાયદો થશે. અહેવાલો અનુસાર, FTA અમલમાં આવ્યા પછી, 97 ટકાથી વધુ ભારતીય ઉત્પાદનોને યુરોપિયન બજારમાં ડ્યુટી-મુક્ત અથવા ખૂબ ઓછી ડ્યુટી ઍક્સેસ મળશે. કાપડ, ચામડું, ઘરેણાં, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને રસાયણો જેવા શ્રમ-સઘન ક્ષેત્રોને સૌથી વધુ ફાયદો થશે. બાંગ્લાદેશ જેવા દેશો દ્વારા લાદવામાં આવતા ખાસ ડ્યુટી-ફ્રી લાભોને નાબૂદ કરવાથી ભારતીય કંપનીઓની સ્પર્ધાત્મક સ્થિતિ વધુ મજબૂત થશે.
ટ્રમ્પની ટેરિફ નીતિ સામે વ્યૂહાત્મક સંતુલન
ભારત-EU મુક્ત વેપાર સોદો એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની ટેરિફ નીતિઓએ વૈશ્વિક વેપારમાં અસ્થિરતા વધારી છે. અમેરિકાએ ભારતીય ઉત્પાદનો પર 25 ટકા સુધીનો ટેરિફ લાદ્યો છે અને રશિયન તેલ ખરીદી પર વધારાનો 25 ટકા દંડ લાદ્યો છે. યુરોપિયન યુનિયન પણ યુએસ સ્ટીલ અને એલ્યુમિનિયમ ટેરિફથી પ્રભાવિત થયું છે. પરિણામે ભારત અને EU વચ્ચેના આ કરારને ટ્રમ્પની ટેરિફ નીતિ સામે વ્યૂહાત્મક સંતુલન તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે.
આ વેપાર કરાર નહીં પણ ભાગીદારીનું ઉત્તમ ઉદાહરણ- પીએમ મોદી
વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ આ કરારને ફક્ત વેપાર કરાર નહીં પરંતુ સહિયારા મૂલ્યો માટે વિજય ગણાવ્યો. તેમણે કહ્યું કે આ કરાર વિશ્વની બે સૌથી મોટી લોકશાહી અર્થવ્યવસ્થાઓ વચ્ચે ભાગીદારીનું એક ઉત્તમ ઉદાહરણ છે. વડાપ્રધાનના મતે આ કરાર વૈશ્વિક GDPના 25 ટકા અને વૈશ્વિક વેપારના લગભગ એક તૃતીયાંશ ભાગનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે અને લોકશાહી, કાયદાના શાસન અને આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગને પણ મજબૂત બનાવે છે.
આજે ઇતિહાસ રચાયો છે- ઉર્સુલા વોન ડેર લેયેન
યુરોપિયન કમિશનના પ્રમુખ ઉર્સુલા વોન ડેર લેયેને કરારને ઐતિહાસિક ગણાવતા કહ્યું કે આજે ઇતિહાસ રચાયો છે. તેમણે ઉમેર્યું કે ભારત અને EU એ સંયુક્ત રીતે લગભગ 2 અબજ લોકો માટે મુક્ત વેપાર ક્ષેત્ર બનાવ્યું છે, અને આ ફક્ત શરૂઆત છે. તેમનું માનવું છે કે આ કરાર આગામી વર્ષોમાં ભારત-યુરોપ વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીને નવી ઊંચાઈઓ પર લઈ જશે અને વૈશ્વિક અર્થતંત્રને સ્થિર કરવામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવશે.
77માં પ્રજાસત્તાક પર્વ પર પીએમ મોદીએ પહેરી આકર્ષક પાઘડી, જુઓ તસવીરો
