ઓપરેશન સિંદૂરની સફળતા પછી ભારતીય વાયુસેના ઇઝરાયલ પાસેથી રેમ્પેજ મિસાઇલોનો મોટો ઓર્ડર આપશે. આ સુપરસોનિક મિસાઇલ સુ-30 MKI, જગુઆર અને મિગ-29માં શામેલ છે. 2020-21 માં ખરીદેલી આ મિસાઇલ 250 કિમી સુધીના લક્ષ્યોને નિશાન બનાવીને ઉડાવી કરી શકે છે. તેનું ઉત્પાદન મેક ઇન ઇન્ડિયા હેઠળ ભારતમાં કરવામાં આવશે. જે વાયુસેનાની તાકાત અને આત્મનિર્ભરતામાં વધારો કરશે.
ઓપરેશન સિંદૂરમાં ઉત્કૃષ્ટ પ્રદર્શન પછી ભારતીય વાયુસેના (IAF) તેની તાકાતમાં વધુ વધારો કરવાની તૈયારી કરી રહી છે. આ માટે વાયુસેના ઇઝરાયલ પાસેથી હવાથી જમીન પર પ્રહાર કરતી રેમ્પેજ મિસાઇલોનો મોટો ઓર્ડર આપવા જઈ રહી છે. સંરક્ષણ સૂત્રોએ ઈન્ડિયા ટુડેને જણાવ્યું હતું કે IAFમાં હાઈ-સ્પીડ લો ડ્રેગ-માર્ક 2 (HSLD Mk-II) તરીકે ઓળખાતી આ મિસાઈલોને સુ-30 MKI, જગુઆર અને MiG-29 જેવા ફાઈટર જેટમાં પહેલાથી જ સામેલ કરવામાં આવી છે.
રેમ્પેજ મિસાઇલ શું છે?
રેમ્પેજ એ ઇઝરાયલ એરોસ્પેસ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ (IAI) દ્વારા બનાવવામાં આવેલ એક અત્યાધુનિક હવાથી જમીન પર પ્રહાર કરતી મિસાઇલ છે.
તેની વિશેષતાઓ...
રેન્જ: તે 150થી 250 કિલોમીટરના અંતરે લક્ષ્યોને નષ્ટ કરી શકે છે.
ગતિ: આ સુપરસોનિક મિસાઇલ મેક 2 (ધ્વનિની ગતિ કરતાં બમણી)ની ઝડપે ઉડે છે.
ચોકસાઈ: તેની INS/GPS નેવિગેશન સિસ્ટમ અને ઇલેક્ટ્રો-ઓપ્ટિકલ/ઇન્ફ્રારેડ (EO/IIR) સેન્સર તેને ચોક્કસ ચોકસાઈ સાથે લક્ષ્યને હિટ કરવામાં સક્ષમ બનાવે છે.
ઉપયોગો: તે બંકરો, રડાર સ્ટેશનો, કમાન્ડ સેન્ટરો અને અન્ય કિલ્લેબંધીવાળા લક્ષ્યોને નષ્ટ કરવા માટે રચાયેલી છે.
2020-21માં ગલવાન અથડામણ પછી જ્યારે ભારત-ચીન સરહદ પર તણાવ વધી ગયો હતો તે સમયે ભારતે આ મિસાઇલ કટોકટીની શક્તિઓ હેઠળ ખરીદી હતી.
ઓપરેશન સિંદૂરમાં રેમ્પેજ મિસાઇલોની કારકિર્દી
7 મે 2025ના રોજ શરૂ થયેલ ઓપરેશન સિંદૂર, ભારત દ્વારા એક મોટું લશ્કરી ઓપરેશન હતું. જે પહેલગામ આતંકવાદી હુમલાનો જવાબ હતો. જેમાં 26 નાગરિકો મૃત્યુ પામ્યા હતા. આ ઓપરેશનમાં ભારતીય વાયુસેનાએ પાકિસ્તાન અને પાકિસ્તાન અધિકૃત કાશ્મીર(POK)માં 9 આતંકવાદી ઠેકાણાઓ અને 11 પાકિસ્તાની એરપોર્ટ પર સચોટ હુમલા કર્યા હતા. આ ઓપરેશનમાં રેમ્પેજ મિસાઇલોએ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી હતી.
ખાસ કરીને સુ-30 MKI વિમાનમાંથી છોડવામાં આવેલી આ મિસાઇલોએ પાકિસ્તાનના મુરીદકે અને બહાવલપુરમાં લશ્કર-એ-તૈયબાના આતંકવાદી મુખ્યાલયને સંપૂર્ણ ચોકસાઈથી નષ્ટ કર્યું હતું. આ હુમલાઓમાં કોઈપણ નાગરિકોને નુકસાન પહોંચ્યું નહોતું. ભારતીય વાયુસેનાના તમામ પાઇલટ્સ સુરક્ષિત રીતે પાછા ફર્યા હતા. રેમ્પેજ દ્વારા પાકિસ્તાની રડાર અને હવાઈ સંરક્ષણ પ્રણાલીઓને ટાળીને ઊંડા લક્ષ્યોનો નાશ કરવામાં આવ્યો હતો. આ ઓપરેશનમાં રાફેલ(સ્કેલ્પ મિસાઇલો સાથે), મિરાજ 2000 (સ્પાઇસ-2000 બોમ્બ સાથે) અને સુ-30 MKI (રેમ્પેજ અને બ્રહ્મોસ મિસાઇલો સાથે)એ ભાગ લીધો હતો. જગુઆર વિમાને સુક્કુર એરપોર્ટ પર UAV હેંગરનો પણ નાશ કર્યો હતો.
ભારતીય વાયુસેનામાં રેમ્પેજનું એકીકરણ
ભારતીય વાયુસેના દ્વારા તેના રશિયન મૂળના વિમાનમાં રેમ્પેજ મિસાઇલનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. જેમાં...
સુ-30 MKI: આ ભારતનું સૌથી શક્તિશાળી ફાઇટર એરક્રાફ્ટ છે. જે હિન્દુસ્તાન એરોનોટિક્સ લિમિટેડ (HAL) દ્વારા બનાવવામાં આવ્યું છે. તે બ્રહ્મોસ (400 કિમી રેન્જ) અને રેમ્પેજ જેવી મિસાઇલો ફાયર કરી શકે છે.
મિગ-29: આ એક હલકું અને ચપળ વિમાન છે. જે હવે રેમ્પેજથી વધુ ખતરનાક બની ગયું છે.
જગુઆર: આ એક જૂનું પણ વિશ્વસનીય વિમાન છે. જેને રેમ્પેજ સાથે અપગ્રેડ કરવામાં આવ્યું છે.
MiG-29K: ભારતીય નૌકાદળના વિમાનવાહક જહાજો પર તૈનાત આ વિમાનમાં પણ રેમ્પેજનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.
વાયુસેના હવે તેજસ જેવા અન્ય વિમાનોમાં રેમ્પેજનો સમાવેશ કરવાની શક્યતા શોધી રહી છે.
મેગા ઓર્ડર અને મેક ઇન ઇન્ડિયા
ઓપરેશન સિંદૂરમાં રેમ્પેજની સફળતા પછી ભારતીય વાયુસેના તેને મોટા પાયે ખરીદવાની યોજના બનાવી રહી છે. આ ઓર્ડર ટૂંક સમયમાં ફાસ્ટ-ટ્રેક પ્રક્રિયા હેઠળ આપવામાં આવશે. વાયુસેના મેક ઇન ઇન્ડિયા પ્રોગ્રામ હેઠળ ભારતમાં રેમ્પેજ મિસાઇલોનું મોટા પાયે ઉત્પાદન શરૂ કરવાનું વિચારી રહી છે.
ઇઝરાયલ એરોસ્પેસ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ(IAI) અને ભારત ઇલેક્ટ્રોનિક્સ લિમિટેડ(BEL)એ 2023માં એરો ઇન્ડિયા ખાતે એક કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા. જેના હેઠળ ભારતમાં રેમ્પેજનું ઉત્પાદન કરી શકાય છે. આનાથી ના માત્ર ખર્ચમાં ઘટાડો થશે તે ઉપરાંત ભારતની આત્મનિર્ભરતા પણ વધશે.
ભારત પાસે રેમ્પેજ સિવાય પણ ઘણી બધી મિસાઇલો છે, જેમ કે...
બ્રહ્મોસ: આ ભારત-રશિયન સંયુક્ત પ્રોજેક્ટ છે જેની રેન્જ 300-600 કિમી અને ચોકસાઈ 1 મીટર સુધીની છે. તેને સુ-30 MKIથી ફાયર કરી શકાય છે.
રોક્સ (ક્રિસ્ટલ મેઝ-2): આ પણ એક ઇઝરાયલી મિસાઇલ છે. જેનું તાજેતરમાં આંદામાન અને નિકોબારમાં સુ-30 MKIથી પરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું હતું. તેની રેન્જ પણ 250 કિમીથી વધુ છે.
રૂદ્રમ શ્રેણી: ભારતની સ્વદેશી મિસાઇલો જેમાં રૂદ્રમ-2 (300 કિમી) અને રૂદ્રમ-3 (600 કિમી)નો સમાવેશ થાય છે.
રેમ્પેજ તેની સુપરસોનિક ગતિ અને ઓછી કિંમત દ્વારા વર્ગીકૃત થયેલ હોવા છતાં તેને ફાયરિંગ કરતા વિમાનને દુશ્મન હવાઈ સંરક્ષણ પ્રણાલીઓ(જેમ કે પાકિસ્તાનની HQ-9 અને LY-80) ની ખૂબ નજીક જવું પડે છે. આ ખામીને દૂર કરવા માટે ભારત હવે હવાઈ LORA મિસાઇલ પર વિચાર કરી રહ્યું છે. જેની રેન્જ 400 કિમી છે. આનાથી ભારતીય વિમાનોને દુશ્મનની રેન્જની બહારથી હુમલો કરવાની ક્ષમતા મળશે.
