ભારતીય અવકાશ સંશોધન સંગઠન (ઇસરો) એ શુક્રવારે દિલ્હીના ભારત મંડપમ ખાતે શરૂ થયેલા બે દિવસીય રાષ્ટ્રીય અવકાશ દિવસ ઉજવણી દરમિયાન વિશ્વ સમક્ષ ભારતીય અવકાશ સ્ટેશન (BAS) મોડ્યુલનું એક મોડેલ રજૂ કર્યું. ભારત 2028 સુધીમાં તેના સ્વ-નિર્મિત અવકાશ સ્ટેશન, BAS ના પ્રથમ મોડ્યુલને લોન્ચ કરવાની યોજના ધરાવે છે. આનાથી ભારત ભ્રમણકક્ષા પ્રયોગશાળાઓ ચલાવતા દેશોના પસંદગીના જૂથમાં જોડાશે. હાલમાં બે ભ્રમણકક્ષા પ્રયોગશાળાઓ છે - પાંચ અવકાશ એજન્સીઓ દ્વારા સંચાલિત આંતરરાષ્ટ્રીય અવકાશ મથક અને ચીનનું તિયાંગોંગ અવકાશ મથક. અવકાશ ક્ષેત્ર માટેની તેની મહત્વાકાંક્ષી યોજનાઓના ભાગ રૂપે, ભારત 2035 સુધીમાં ભારતીય અવકાશ મથકના પાંચ મોડ્યુલ સ્થાપિત કરવાની યોજના ધરાવે છે.
મોડ્યુલનું વજન 10 ટન હોવાની અપેક્ષા છે
BAS-01 મોડ્યુલનું વજન 10 ટન હોવાની અપેક્ષા છે અને તેને પૃથ્વીથી 450 કિમી ઉપર નીચી પૃથ્વી ભ્રમણકક્ષામાં મૂકવામાં આવશે. તેની મુખ્ય વિશેષતાઓમાં સ્વદેશી રીતે વિકસિત પર્યાવરણીય નિયંત્રણ અને જીવન સહાયક પ્રણાલી (ECLSS), ભારત ડોકિંગ સિસ્ટમ, ભારત બર્થિંગ મિકેનિઝમ, ઓટોમેટિક હેચ સિસ્ટમ, માઇક્રોગ્રેવિટી સંશોધન અને ટેકનોલોજી પ્રદર્શન માટે પ્લેટફોર્મ, વૈજ્ઞાનિક ઇમેજિંગ અને ક્રૂ મનોરંજન માટે વ્યૂપોર્ટનો સમાવેશ થાય છે.
ટેકનોલોજીનું પરીક્ષણ કરવાની તક
ભારતીય અવકાશ મથકમાં પ્રોપલ્શન અને ECLSS લિક્વિડ રિફિલ, રેડિયેશન થર્મલ અને ઉલ્કા ભ્રમણકક્ષા ભંગાર (MMOD) સુરક્ષા, સ્પેસ સુટ્સ વગેરે પણ હશે. BAS અવકાશ, જીવન વિજ્ઞાન, દવા અને આંતરગ્રહીય સંશોધનના વિવિધ પાસાઓના અભ્યાસ માટે સંશોધન પ્લેટફોર્મ તરીકે સેવા આપવાની અપેક્ષા છે. તે માનવ સ્વાસ્થ્ય પર માઇક્રોગ્રેવિટીની અસરો અને અવકાશમાં લાંબા ગાળાની માનવ હાજરી માટે જરૂરી પરીક્ષણ તકનીકોનો અભ્યાસ કરવાની તક પૂરી પાડશે.
આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગમાં યોગદાન આપશે
આ સ્પેસ સ્ટેશન અવકાશ પ્રવાસનને પ્રોત્સાહન આપશે અને ભારત આ ઓર્બિટલ લેબોરેટરીના સંસાધનોનો લાભ લઈને વાણિજ્યિક અવકાશ ક્ષેત્રમાં પ્રવેશ કરશે. BAS ચાલુ આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગમાં યોગદાન આપશે અને વૈજ્ઞાનિક સંશોધન માટે એક કેન્દ્ર તરીકે કાર્ય કરશે અને યુવા પેઢીને અવકાશ વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજીમાં કારકિર્દી બનાવવા માટે પ્રેરણા આપશે. ભારત મંડપમ ખાતે રાષ્ટ્રીય અવકાશ દિવસની ઉજવણીમાં ઉપસ્થિત લોકોમાં 3.8 મીટર બાય 8 મીટરનું વિશાળ BAS-01 મોડેલ આકર્ષણનું કેન્દ્ર રહ્યું.
