જગદીપ ધનખડે ઉપરાષ્ટ્રપતિ પદ પરથી રાજીનામું આપ્યું છે. બંધારણની કલમ 67 (A) હેઠળ આપવામાં આવેલી સત્તાનો ઉપયોગ કરીને, તેમણે સ્વાસ્થ્યના કારણોસર તાત્કાલિક અસરથી રાજીનામું આપ્યું છે. હવે તેમના રાજીનામા બાદ દેશના ઉપરાષ્ટ્રપતિનું પદ અને રાજ્યસભાના અધ્યક્ષનું પદ ખાલી પડી ગયું છે, તો હવે તેમનું કાર્ય કોણ સંભાળશે?
કાર્યકાળ પૂરો થયા પછી, ઉપરાષ્ટ્રપતિ નવા ઉપરાષ્ટ્રપતિની નિમણૂક સુધી પદ પર રહી શકે છે, પરંતુ જો કાર્યકાળ પૂરો થાય તે પહેલાં કોઈપણ કારણોસર પદ ખાલી થઈ જાય તો શું થશે? બંધારણમાં આવી પરિસ્થિતિ માટે શું જોગવાઈ છે? રાજ્યસભાની કાર્યવાહી કોણ ચલાવશે?
રાજ્યસભા માટે બંધારણમાં જોગવાઈ
જો ઉપરાષ્ટ્રપતિ તેમના કાર્યકાળની સમાપ્તિ પહેલાં રાજીનામું આપે છે, તો બંધારણના અનુચ્છેદ 89(2) અને 91 મુજબ, રાજ્યસભાના ઉપાધ્યક્ષ અથવા રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા નિયુક્ત કરાયેલ વ્યક્તિ નવા ઉપરાષ્ટ્રપતિની પસંદગી ન થાય ત્યાં સુધી રાજ્યસભાના અધ્યક્ષની જવાબદારી સંભાળશે.
જગદીપ ધનખડ ઉપરાષ્ટ્રપતિ પદ છોડ્યા પછી, રાજ્યસભાના ઉપાધ્યક્ષ હરિવંશ નારાયણ સિંહ અસ્થાયી રૂપે અધ્યક્ષનો કાર્યભાર સંભાળી શકે છે, પરંતુ તેઓ ફક્ત રાજ્યસભાની કાર્યવાહીનું સંચાલન કરશે. ઉપરાષ્ટ્રપતિને બંધારણ મુજબ તેમને આપવામાં આવેલી સત્તાઓનો ઉપયોગ કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવશે નહીં.
રાષ્ટ્રપતિની જવાબદારી માટે કોઈ જોગવાઈ નથી
જો રાષ્ટ્રપતિ રાજીનામું આપે, મૃત્યુ પામે, કોઈપણ કારણોસર ગેરહાજર રહે અથવા બીમાર પડે અને ઉપરાષ્ટ્રપતિ પોતાની ફરજો બજાવી રહ્યા હોય અને ઉપરાષ્ટ્રપતિનું પદ પણ અચાનક કોઈ કારણોસર ખાલી થઈ જાય, તો આવી પરિસ્થિતિ માટે બંધારણમાં કોઈ જોગવાઈ કરવામાં આવી નથી, પરંતુ બંધારણના અનુચ્છેદ 70 હેઠળ, રાષ્ટ્રપતિની ફરજો નિભાવવા માટે સંસદ દ્વારા કાયદો બનાવી શકાય છે. સંસદ અથવા કેન્દ્ર સરકાર કોઈપણ વચગાળાની વ્યવસ્થા કરી શકે છે.
નવા ઉપરાષ્ટ્રપતિની પસંદગી ક્યારે થશે?
બંધારણના અનુચ્છેદ 68 હેઠળ, જોગવાઈ કરવામાં આવી છે કે જો કોઈ કારણોસર ઉપરાષ્ટ્રપતિનું પદ ખાલી પડે, તો ઉપરાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણી શક્ય તેટલી વહેલી તકે કરવામાં આવે, જે 6 મહિનાની અંદર થવી જોઈએ. નવા ચૂંટાયેલા ઉપરાષ્ટ્રપતિ પદ સંભાળ્યાની તારીખથી આગામી 5 વર્ષ સુધી પદ પર રહેશે. બંધારણના અનુચ્છેદ 66 મુજબ, ઉપરાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણી સંસદના બંને ગૃહો (લોકસભા અને રાજ્યસભા) ના સભ્યો દ્વારા ગુપ્ત મતદાન દ્વારા કરવામાં આવે છે.
