- NDAની સરકાર બનવામાં નીતિશ કુમારની ભૂમિકા મહત્વની
- કિંગ મેકરની ભૂમિકામાં રહેલા નીતિશ પક્ષ બદલવામાં છે માહેર
- અગાઉ અનેકવાર પલટી મારી ચૂક્યા છે નીતિશ
લોકસભા ચૂંટણી 2024ના પરિણામો બાદ NDA ભાજપ સાથે મળીને સરકાર બનાવવા જઈ રહી છે. જેમાં નીતીશ કુમારની જેડીયુ અને ચંદ્રબાબુ નાયડુની ટીડીપીની ભૂમિકા ઘણી મહત્વની રહેશે. ત્યારે આવો જાણીએ નીતિશ કુમારને લઇને શા માટે આટલી ચર્ચા થઇ રહી છે. તેઓ કોણ છે શું છે રાજકીય બ્રેકગ્રાઉન્ડ અને એનડીએ માટે કેમ ખાસ છે નીતિશ કુમાર આવો જાણીએ.
24વર્ષ પહેલા માત્ર 7 દિવસ બન્યા સીએમ
3 માર્ચ 2000ના રોજ નીતિશ કુમારે પહેલીવાર રાજ્યના મુખ્યમંત્રી તરીકે શપથ લીધા. તેમની સરકાર માત્ર સાત દિવસ જ ચાલી. બહુમતી એકત્ર કરવામાં સક્ષમ ન હોવાને કારણે, તેમણે 10 માર્ચ, 2000 ના રોજ રાજીનામું આપ્યું. બીજી વખત તેઓ નવેમ્બર 2005માં પૂર્ણ બહુમતી સાથે એનડીએ સરકારના વડા બન્યા. ત્રીજી વખત, પાંચ વર્ષ પછી 2010 માં યોજાયેલી વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં, એનડીએ ફરી એક વખત પ્રચંડ બહુમતી સાથે સત્તામાં આવ્યું અને નીતિશ કુમાર મુખ્યમંત્રી બન્યા.
જીતનરામમાંઝીને સોંપ્યુ સીએમ પદ
જેડીયુએ 2013માં ભાજપ સાથે સંબંધો તોડી નાખ્યા હતા. 2013માં બિહારની રાજનીતિમાં મોટો ભડકો ત્યારે થયો જ્યારે નીતીશ કુમાર ભાજપથી અલગ થયા અને જેડીયુ એનડીએથી અલગ થઈ ગયા. 2014ની લોકસભા ચૂંટણીમાં ભાજપે નરેન્દ્ર મોદીને વડાપ્રધાન પદના ઉમેદવાર બનાવ્યા હતા. નીતીશ કુમારે ભાજપ સામે લોકસભાની ચૂંટણીની તૈયારી શરૂ કરી દીધી. પરંતુ લોકસભા ચૂંટણી 2014માં પાર્ટીના ખરાબ પ્રદર્શનની જવાબદારી લેતા તેમણે સીએમ પદ પરથી રાજીનામું આપી દીધું હતું. નીતિશ કુમારે વર્ષ 2014માં એક મોટો નિર્ણય લીધો હતો અને જીતન રામ માંઝીને મુખ્યમંત્રી બનાવ્યા હતા. જીતનરામ માંઝી લગભગ એક વર્ષ સુધી બિહારમાં સીએમ રહ્યા. વર્ષ 2015માં જેડીયુએ આરજેડી અને કોંગ્રેસ સાથે ગઠબંધન કર્યું અને બિહારમાં મહાગઠબંધનની સરકાર બની. આ સરકારમાં નીતિશ કુમાર મુખ્યમંત્રી બન્યા અને લાલુ યાદવના પુત્ર તેજસ્વી યાદવ નાયબ મુખ્યમંત્રી બન્યા.
ગઠબંધનની સરકાર બનાવી
2015માં બનેલી મહાગઠબંધન સરકાર બિહારમાં પોતાનો કાર્યકાળ પૂર્ણ કરી શકી ન હતી અને નીતીશ કુમાર આરજેડી સાથેના સંબંધો તોડીને ભાજપમાં જોડાયા હતા. રાજ્યમાં ફરી એકવાર NDAની સરકાર બની. 2019ની લોકસભા ચૂંટણીમાં JDU અને BJPએ સાથે મળીને ચૂંટણી લડી હતી. બિહાર વિધાનસભા ચૂંટણી 2020માં પણ JDU અને BJP સાથે રહ્યા હતા. રાજ્યમાં એનડીએની સરકાર બની. પરંતુ 2022માં ફરી એકવાર નીતીશ કુમારના ભાજપ સાથેના સંબંધોમાં ખટાશ આવી ગઈ અને જેડીયુ એનડીએથી અલગ થઈ ગઈ. ફરી એકવાર નીતિશ કુમારે આરજેડી સાથે મળીને બિહારમાં મહાગઠબંધનની સરકાર બનાવી. પરંતુ આ સરકાર પણ લગભગ દોઢ વર્ષ જ ચાલી શકી. નીતીશ કુમાર ભાજપ સાથે ગઠબંધન કરીને નવમી વખત મુખ્યમંત્રી બન્યા..
બિહારના વિકાસમાં મોટો ફાળો
નીતિશ કુમાર જેડીયુના સાર્વત્રિક રીતે જાણીતા નેતા છે. હાલમાં પણ તેઓ પાર્ટીના રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ છે. બિહારને નવી ઓળખ અપાવવામાં તેમણે મોટી ભૂમિકા ભજવી છે. 2005માં જ્યારે નીતીશ કુમાર બિહારના મુખ્યમંત્રી બન્યા ત્યારે રાજ્યમાં કાયદો અને વ્યવસ્થાની સ્થિતિ ખૂબ જ ખરાબ હતી. તેમણે તેને ગંભીરતાથી લીધો અને આ દિશામાં મહાન કામ કરવામાં આવ્યું. નીતીશ કુમારના નેતૃત્વમાં બિહાર સરકારે બિહારમાં જાતિ ગણતરી પોતાના ખર્ચે કરી હતી. નીતીશ કુમારની સરકારે બિહારમાં પણ અનામતનો વ્યાપ વધાર્યો.
નીતીશ જે કુર્મી જાતિમાંથી આવે છે. બિહારમાં તેની વસ્તીના ત્રણ ટકા પણ નથી. પરંતુ તેમની રાજકીય કુશળતાના કારણે 2024ની લોકસભા ચૂંટણીમાં નીતિશ કુમારની પાર્ટી જેડીયુએ 18.52 ટકા વોટ મેળવ્યા હતા. બિહારમાં, મુસ્લિમો અને યાદવોને રાષ્ટ્રીય જનતા દળની વોટ બેંક માનવામાં આવે છે, જેની વસ્તી અનુક્રમે 14.27 અને 17.7 ટકા છે. આ લોકસભા ચૂંટણીમાં આરજેડીએ 22.14 ટકા મતો સાથે ચાર બેઠકો જીતી છે. આટલી મોટી વોટ બેંક ધરાવનાર આરજેડી હંમેશા નીતિશના નેતૃત્વમાં સરકાર ચલાવવા માટે તૈયાર છે અને તેણે નીતિશને મહાગઠબંધનના નેતા તરીકે સ્વીકાર્યા છે.
રાજકીય કૌશલ જબરદસ્ત
નીતીશના કૌશલ્યને કારણે જ તેઓ 2005થી બિહારના મુખ્યપ્રધાન રહ્યા છે સિવાય કે થોડા સમય માટે. બિહારના રાજકારણમાં નીતીશની કેટલી જરૂર છે તે એ વાત પરથી સમજી શકાય છે કે તેમના વિના બીજેપી બિહારમાં ચૂંટણી લડવાનું ક્યારેય વિચારતી પણ નથી. આ કારણોસર 2020 માં મહાગઠબંધન સાથે ગયા પછી બીજેપી 2024ની લોકસભા ચૂંટણી પહેલા ફરી એકવાર નીતિશ કુમારને પોતાની સાથે લીધા.
અટલજીની સરકારમાં હતા રેલવે મંત્રી
નીતિશ કુમારનો જન્મ બખ્તિયારપુરમાં થયો હતો. નાલંદાના હરનોતમાં આવેલું કલ્યાણ બિઘા તેમનું પૈતૃક ગામ છે. નીતિશ કુમારે એન્જિનિયરિંગની ડિગ્રી મેળવી છે. તેઓ જય પ્રકાશ નારાયણના સંપૂર્ણ ક્રાંતિ ચળવળમાં પણ સામેલ હતા. તેમની પત્નીનું અવસાન થયું છે. નીતિશ કુમાર એક પુત્રના પિતા છે. વિદ્યાર્થીકાળથી જ રાજકારણમાં પોતાની ભૂમિકા ભજવનાર નીતિશ કુમાર 1990માં કૃષિ રાજ્ય મંત્રી તરીકે પ્રથમ વખત કેન્દ્રીય કેબિનેટમાં જોડાયા હતા. તેઓ બારહ લોકસભામાંથી ચૂંટણી લડ્યા હતા અને અટલ બિહારી વાજપેયી સરકારમાં રેલવે મંત્રી પણ હતા. નીતિશ કુમારે ક્યારેય વિધાનસભાની ચૂંટણી લડી નથી. તેઓ વિધાન પરિષદના સભ્ય રહીને જ મુખ્યમંત્રી બન્યા છે.
નીતિશ કિંગ મેકરની ભૂમિકામાં કેમ?
એનડીએને 543માંથી 294 બેઠકો મળી હતી, જ્યારે ભારતીય ગઠબંધનને 233 બેઠકો મળી હતી. ભાજપને 240 બેઠકો સાથે બહુમતી મળી, પરંતુ તે જાદુઈ આંકડો 272ને સ્પર્શી શક્યો નહીં, જેની મદદથી તે એકલા હાથે સરકાર બનાવી શકે નહી. ભાજપ સહિત સમગ્ર એનડીએ હાલમાં આંધ્રપ્રદેશની તેલુગુ દેશમ પાર્ટી અને બિહારના જનતા દળ (યુનાઈટેડ) પર નિર્ભર છે, જે નીતિશની પાર્ટી છે. જેડીયુના આ નેતાને 12 બેઠકો મળી છે, જે રમત બદલી શકે છે.
