- UPSને કેન્દ્રીય મંત્રી મંડળે આપી મંજૂરી
- 1 એપ્રિલ 2025થી થશે પ્રભાવિત
- UPSમાં છે પાંચ મુખ્ય વિશેષતાઓ
કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળે શનિવારે યુનિફાઇડ પેન્શન સ્કિમને મંજૂરી આપી દીધી છે. જે સરકારી કર્મચારીઓને સેવાનિવૃત્તિ પછી સુનિશ્ચિત પેન્શન આપશે. સરકારની જાહેરાત અનુસાર આ યોજના 1 એપ્રિલ 2025થી પ્રભાવિત થશે. પેન્શન સ્કીમ હેઠળ આ પહેલા એનપીએસ અને ઓપીએસ લાગુ હતી. સરકારી કર્મીઓએ નવી પેન્શન યોજનાનો વિરોધ કર્યો હતો. પરિણામે જૂની પેન્શન યોજનાને હિમાચલ પ્રદેશ, છત્તીસગઢ, પંજાબ સહિત વિપક્ષ શાસિત રાજ્યોમાં ફરીથી લાગુ કરવામાં આવી હતી
યુપીએસમાં શું છે?
મહત્ત્વની વાત એ છે કે, યુપીએસ નિવૃત્તોને NPSથી વિપરીત, નિશ્ચિત પેન્શનની રકમનું વચન આપવામાં આવે છે. કેન્દ્રીય માહિતી અને પ્રસારણ મંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવના જણાવ્યા અનુસાર, યુપીએસમાં પાંચ મુખ્ય વિશેષતાઓ છે:
સુનિશ્ચિત પેન્શનઃ આ કર્મચારીના સરેરાશ મૂળ વેતનના 50 ટકા હશે. જે 25 વર્ષની ન્યૂનત્તમ યોગ્યતા સેવા માટે સેવાનિવૃત્તિથી પહેલા અંતિમ 12 મહિનામાં પ્રાપ્ત થશે. ઓછામાં આછા સમયગાળા માટે, ઓછામાં ઓછી 10 વર્ષની સેવા સુધી રકમ પ્રમાણસર ઘટશે.
ખાતરીપૂર્વકનું લઘુત્તમ પેન્શનઃ કેન્દ્ર સરકારના કર્મચારીઓને લઘુત્તમ 10 વર્ષની સેવા પછી તેમની નિવૃત્તિ પર દર મહિને 10,000 રૂપિયાનું લઘુત્તમ પેન્શન આપવાની યોજના છે.
ખાતરીપૂર્વકનું કુટુંબ પેન્શન: નિવૃત્ત વ્યક્તિના મૃત્યુ પર કર્મચારીના નજીકના પરિવાર તેના દ્વારા અંતિમ વખત પેન્શનનો 60 ટકા હિસ્સો મેળવવા પાત્ર હશે.
ફુગાવો સૂચકાંક: ઉપરોક્ત ત્રણ પેન્શન પર મોંઘવારીમાં રાહત હશે, જેની ગણતરી ઔદ્યોગિક કામદારો માટે અખિલ ભારતીય ગ્રાહક ભાવ સૂચકાંકના આધારે કરવામાં આવશે, જેમ કે સેવા આપતા કર્મચારીઓના કિસ્સામાં હોય છે.
નિવૃત્તિ પર એકસાથે ચુકવણી: આ ગ્રેચ્યુટી ઉપરાંત હશે, અને દર છ મહિનાની સેવા માટે નિવૃત્તિની તારીખે માસિક મહેનતાણું (પગાર + મોંઘવારી ભથ્થું) ના 1/10મી તરીકે ગણવામાં આવશે.
NPS શા માટે 2004 માં શરૂ કરવામાં આવ્યું ?
1 જાન્યુઆરી 2004ના રોજ ભારતની પેન્શન નીતિઓમાં સુધારો કરવાના કેન્દ્રના પ્રયાસના ભાગરૂપે NPS એ OPSનું સ્થાન લીધું. જેઓ આ તારીખ પછી સરકારી સેવામાં જોડાયા હતા તેમને NPS હેઠળ મૂકવામાં આવ્યા હતા. OPS હેઠળ, સરકારી કર્મચારીઓને (કેન્દ્ર અને રાજ્ય બંને) માટે પેન્શન છેલ્લે ખેંચવામાં આવેલા મૂળભૂત પગારના 50 ટકા (યુપીએસની જેમ) નક્કી કરવામાં આવ્યું હતું. વધુમાં, જીવન ખર્ચમાં સતત વધારાને સમાયોજિત કરવા માટે મૂળભૂત પગારની ટકાવારી તરીકે DAની ગણતરી કરવામાં આવશે.
અટલ બિહારી વાજપેયી સરકારે NPSની શરૂઆત કરી હતી. કારણ કે OPS સાથે મૂળભૂત સમસ્યા હતી - તે ભંડોળ પૂરું પાડવામાં આવ્યું ન હતું એટલે કે પેન્શન માટે ખાસ કોઈ ભંડોળ નહોતું.
NPS શું છે?
એનપીએસ બે પ્રકારે મૌલિક રૂપથી અલગ હતું. સૌથી પહેલા સુનિશ્ચિત પેન્શન નાબૂદ કરી દીધુ. બીજુ કે કર્મચારી પોતે જ નાણા આપશે અને સરકાર પણ તેટલુ જ યોગદાન આપશે. નિર્ધારિત યોગદાનમાં કર્મચારી દ્વારા મૂળભૂત પગાર અને મોંઘવારી ભથ્થાના 10 ટકા (2019માં વધીને 14 ટકા) અને સરકાર દ્વારા મેળ ખાતા યોગદાનનો સમાવેશ થાય છે. એનપીએસ હેઠળ, વ્યક્તિઓ ઓછા જોખમથી લઈને ઉચ્ચ જોખમ સુધીની વિવિધ યોજનાઓમાંથી પસંદ કરી શકે છે, અને તેમાં જાહેર ક્ષેત્રની બેંકો અને નાણાકીય સંસ્થાઓ તેમજ ખાનગી કંપનીઓ દ્વારા પ્રમોટ કરાયેલા પેન્શન ફંડ મેનેજરોનો સમાવેશ થાય છે અને આ તેના વિરોધનો આધાર બન્યો હતો.
