Knowledge: ત્રિરંગો બનાવતા પહેલા કેટલી ડિઝાઇન તૈયાર કરવામાં આવી હતી, કોણે સૌથી પહેલા ફરકાવ્યો હતો? જાણો

ભારતનો રાષ્ટ્રધ્વજ તિરંગા આપણા દેશના ગૌરવનું પ્રતીક છે. દરેક ભારતીયની છાતી ગર્વથી ફૂલી જાય છે જ્યારે તે હવામાં ગર્વથી લહેરાતો ત્રિરંગા જુએ છે. 2025 ના સ્વતંત્રતા દિવસના ખાસ પ્રસંગે, એટલે કે 15 ઓગસ્ટ 2025 ના રોજ, ત્રિરંગો દેશના ગૌરવનું પ્રતીક બનશે, પરંતુ શું તમે જાણો છો કે આજના ત્રિરંગાને તેના અંતિમ સ્વરૂપમાં આવતા પહેલા કેટલી ડિઝાઇનમાંથી પસાર થવું પડ્યું અને તેને સૌપ્રથમ કોણે તૈયાર કર્યો? 

ત્રિરંગાની ડિઝાઇનની સ્ટોરી

ભારતીય રાષ્ટ્રીય ધ્વજ, એટલે કે ત્રિરંગાને તેના વર્તમાન સ્વરૂપમાં આવતા પહેલા ઘણા ફેરફારોમાંથી પસાર થવું પડ્યું. 1904 થી 1947 ની વચ્ચે ત્રિરંગાની ઓછામાં ઓછી 7 મુખ્ય ડિઝાઇન તૈયાર કરવામાં આવી હતી અને પછી 1947 માં ભારતને તેનો રાષ્ટ્રીય ધ્વજ મળ્યો જે હાલમાં દેશના ગૌરવ અને ગૌરવનું પ્રતીક છે. 

ત્રિરંગો કોણે ડિઝાઇન કર્યો હતો?

પ્રથમ ધ્વજ સિસ્ટર નિવેદિતાએ 1904માં ડિઝાઇન કર્યો હતો. 1906માં, સ્વદેશી અને બહિષ્કાર ચળવળ દરમિયાન કોલકાતાના પારસી બાગન સ્ક્વેર પર ભારતનો રાષ્ટ્રધ્વજ પહેલી વાર ફરકાવવામાં આવ્યો હતો. મધ્યમાં પીળી પટ્ટી પર હિન્દીમાં 'વંદે માતરમ' લખેલું હતું. તેમાં લીલી પટ્ટીની ટોપ પર આઠ કમળના ફૂલો અને લાલ પટ્ટીના તળિયે સૂર્ય અને ચંદ્ર હતા.

• 1907માં, ભીખાજી કામાએ પેરિસમાં તેમના ક્રાંતિકારી સાથીઓ સાથે બીજો ધ્વજ ફરકાવ્યો હતો. તે પહેલા ત્રિરંગા જેવો જ હતો, જેમાં સાત તારા સપ્તર્ષિ તરીકે દર્શાવવામાં આવ્યા હતા.
• 1917માં, ભારતનો ત્રીજો ધ્વજ એની બેસન્ટ અને બાલ ગંગાધર તિલક દ્વારા હોમ રૂલ ચળવળ દરમિયાન ફરકાવવામાં આવ્યો હતો. આ ધ્વજમાં પાંચ લાલ આડી પટ્ટીઓવાળા સાત તારા દર્શાવવામાં આવ્યા હતા.
• 1921માં, પિંગલી વેંકૈયાએ ચોથો ધ્વજ ડિઝાઇન કર્યો હતો જે તેમણે મહાત્મા ગાંધીને સોંપ્યો હતો. આ ધ્વજમાં સફેદ, લીલો અને લાલ રંગનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો અને ચરખું પણ દર્શાવવામાં આવ્યું હતું.
• બરાબર 10 વર્ષ પછી, એટલે કે 1931માં, પિંગલી વેંકૈયાના ધ્વજમાં કેટલાક ફેરફારો કરવામાં આવ્યા હતા. જેમાં ફક્ત લાલ રંગ બદલીને કેસરી રંગ કરવામાં આવ્યો હતો.
• આ પછી જુલાઈ 1947નો મહિનો આવ્યો, આ તે સમય હતો જ્યારે પિંગલી વેંકૈયાના ધ્વજને ભારતીય બંધારણ સભા દ્વારા સ્વતંત્ર ભારતના રાષ્ટ્રધ્વજ તરીકે અપનાવવામાં આવ્યો હતો. જેમાં ચરખુંની જગ્યાએ અશોક ચક્રનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો.

ત્રિરંગા વિશે જાણો

ભારતીય ધ્વજમાં ભગવો રંગ શક્તિનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. સફેદ રંગ શાંતિનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે જ્યારે લીલો રંગ હરિયાળી અને સમૃદ્ધિનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. ત્રિરંગાની મધ્યમાં આવેલું અશોક ચક્ર જીવનની સતત ગતિશીલતાનું પ્રતીક છે.