બિહારના મખાના જેને શિયાળના બીજ અથવા કમળના બીજ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તેની પોષણ મૂલ્યને કારણે સમગ્ર વિશ્વમાં ખૂબ માગ છે. બિહાર ભારતમાં મખાનાનું સૌથી મોટું ઉત્પાદક છે, જે દેશના કુલ ઉત્પાદનના લગભગ 80-90% ઉત્પાદન કરે છે. મખાના મુખ્યત્વે બિહારના મધુબની, દરભંગા, પૂર્ણિયા, કટિહાર અને સહરસા જિલ્લામાં ઉગાડવામાં આવે છે. મોટાભાગના મખાના બિહારના મિથિલા ક્ષેત્રમાં ઉગાડવામાં આવે છે. અહીંના મખાનાની સારી ગુણવત્તાને ધ્યાનમાં રાખીને તેને GI ટેગ પણ આપવામાં આવ્યો છે. 2023-24માં ભારતમાંથી મખાનાની નિકાસ 25,130 મિલિયન મેટ્રિક ટન હતી.
મખાનાનો સૌથી મોટો ફેન છે આ દેશ
અમેરિકા ભારતના મખાનાનો સૌથી મોટો ફેન છે. અન્ય દેશોની તુલનામાં અમેરિકા મખાનાનો સૌથી મોટો આયાતકાર છે જે કુલ નિકાસના લગભગ 25 ટકા હિસ્સો ધરાવે છે. આ પછી નેપાળ આવે છે જે કુલ નિકાસના લગભગ 14 ટકાનો ખરીદનાર છે. યુએઈ ત્રીજા નંબરે છે જ્યાં 8 ટકાથી વધુ મખાના ભારતમાંથી ખરીદવામાં આવે છે. આ પછી ઇંગ્લેન્ડ અને બાંગ્લાદેશ આવે છે.
ભારતમાં મખાનાનું બજાર ઝડપથી વધી રહ્યું છે!
IMARCના રિપોર્ટ મુજબ મખાનાનું આ બજાર 2033 સુધીમાં 19.6 અબજ રૂપિયા સુધી પહોંચી જશે. મખાનાનું ઉત્પાદન છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં સતત વધ્યું છે. જ્યારે 2023માં ઉત્પાદન 120,000 ટન હતું, ત્યારે 2025 સુધીમાં તેનું ઉત્પાદન 140,000 ટન સુધી પહોંચવાની ધારણા છે. મખાના એક સુપરફૂડ છે જે હાર્ટ, હાડકાં, પાચન, સ્કિન અને સ્વાસ્થ્ય માટે ફાયદાકારક છે. તેને તમારા આહારમાં સામેલ કરવાથી ઘણી સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ ઓછી થઈ શકે છે.
મખાના ખાવાના શું ફાયદા છે
- પોષક તત્વોથી ભરપૂર મખાનામાં પ્રોટીન, ફાઇબર, મેગ્નેશિયમ, પોટેશિયમ, કેલ્શિયમ, આયર્ન અને ઝીંક જેવા પોષક તત્વો હોય છે.
- તે એન્ટીઑકિસડન્ટોથી ભરપૂર છે, જે શરીરને મુક્ત રેડિકલથી રક્ષણ આપે છે.
- તે એક સ્વસ્થ નાસ્તો છે કારણ કે તેમાં કેલરી ઓછી હોય છે.
- મખાનામાં કોલેસ્ટ્રોલ ઓછું અને સોડિયમ ઓછું હોય છે જે બ્લડ પ્રેશરને નિયંત્રિત કરે છે.
- ઉચ્ચ ફાઇબર અને ઓછી કેલરીને કારણે, મખાના ભૂખને નિયંત્રિત કરે છે, જેનાથી વજન નિયંત્રણમાં મદદ મળે છે.
- સારી માત્રામાં ફાઇબર પાચનક્રિયામાં સુધારો કરે છે અને કબજિયાતની સમસ્યા દૂર કરે છે.
- મખાના શરીરને ડિટોક્સિફાઇ કરવામાં પણ મદદ કરે છે.
- હાડકાં અને સ્નાયુઓને મજબૂત બનાવે છે મખાનામાં હાજર કેલ્શિયમ અને મેગ્નેશિયમ હાડકાંને મજબૂત બનાવે છે.
