આ વાવાઝોડા સામાન્ય રીતે સવારને બદલે બપોરે કે સાંજે કેમ થાય છે. આનું કારણ એ છે કે પૃથ્વીની સપાટી દિવસભર ગરમ રહે છે.
બપોરે ગરમી સૌથી વધુ
સૂર્ય સૂર્યોદયથી પૃથ્વીની સપાટીને ગરમ કરવાનું ચાલુ રાખે છે. જેમ જેમ જમીન સૌર ઉર્જા શોષી લે છે. તેમ તેમ તેનું તાપમાન ધીમે ધીમે વધે છે. સામાન્ય રીતે બપોરે 3:00 થી સાંજે 6:00 વાગ્યાની વચ્ચે તેના ઉચ્ચતમ સ્તર સુધી પહોંચે છે. આ તીવ્ર ગરમી વાતાવરણમાં તીવ્ર ઉથલપાથલ પેદા કરવા માટે જરૂરી ઊર્જા પૂરી પાડે છે, જે પછી તોફાનોનું નિર્માણ કરી શકે છે. જેમ જેમ જમીન ગરમ થાય છે, તેમ તેમ તેના સંપર્કમાં રહેલી હવા પણ ગરમ થાય છે. ગરમ હવા ઠંડી હવા કરતાં હળવી હોય છે, જેના કારણે તે ઉપરના વાતાવરણમાં ઝડપથી ઉપર જાય છે.
ગરમ હવા અને લો-પ્રેશરનું નિર્માણ
વિજ્ઞાનનો નિયમ છે કે ગરમ હવા હંમેશા ઠંડી હવા કરતાં હલકી હોય છે. જેમ-જેમ જમીન ગરમ થાય છે, તેની સંપર્કમાં રહેલી હવા પણ ગરમ થઈને ખૂબ જ ઝડપથી ઉપરના વાતાવરણ તરફ જવા લાગે છે. હવા ઝડપથી ઉપર તરફ જવાથી જમીનની સપાટી નજીક 'લો-પ્રેશર ઝોન' એટલે કે ઓછા દબાણવાળો વિસ્તાર બને છે. આ ખાલી પડેલી જગ્યાને ભરવા માટે આસપાસના વિસ્તારોમાંથી ઠંડી અને ભારે હવા ખૂબ જ તીવ્ર ગતિથી ધસી આવે છે. હવાની આ અચાનક અને તોફાની ગતિ જ આંધી કે ધૂળની ડમરીઓનું કારણ બને છે.
સવારનું વાતાવરણ સ્થિર
રાત્રે, પૃથ્વીની સપાટી ગરમી ગુમાવે છે અને નોંધપાત્ર રીતે ઠંડુ થાય છે. વહેલી સવારે, જમીનની નજીકની હવા ઠંડી અને સ્થિર હોય છે. ગરમીના અભાવને કારણે, વાતાવરણમાં હવાના મજબૂત ઉપર તરફના પ્રવાહો ઉત્પન્ન કરવા માટે જરૂરી ઊર્જાનો અભાવ હોય છે. આ તોફાનની શક્યતાને નોંધપાત્ર રીતે ઘટાડે છે. સવારના સમયે થતી એક સામાન્ય ઘટના, જેને તાપમાન વ્યુત્ક્રમ કહેવાય છે, તે તોફાનની રચનાને અટકાવે છે. આ સ્થિતિમાં, ઠંડી હવા જમીનની નજીક ફસાઈ જાય છે, જ્યારે ગરમ હવા તેની ઉપર હોય છે. આ સ્થિતિ ઢાંકણની જેમ કાર્ય કરે છે, હવાને ઉપરની તરફ વધતી અટકાવે છે.
આ પણ વાંચોઃ લેબનોન વિશે શહબાઝ શરીફે એવુ તે શુ કહ્યુ કે જેના કારણે સર્જાઇ મુશ્કેલી, જાણો શુ છે કારણ?
