એરફોર્સ ગ્રુપના કેપ્ટન શુભાંશુ શુક્લાએ ઈન્ટરનેશનલ સ્પેસ સ્ટેશન પર જઈને ઈતિહાસ રચી દીધો છે. તેમની ટીમમાં ચાર લોકો પણ સામેલ છે. થોડા દિવસો પહેલા પીએમ મોદીજીએ શુભાંશુ શુક્લા સાથે વાતચીત કરી હતી. તેમજ શુભાંશુ શુક્લાએ અંતરિક્ષમાં પહોંચવાનો અનુભવ શેર કર્યો હતો. તેમણે જણાવ્યું હતું કે, ધરતી અને અંતરિક્ષમાં ઘણો ફર્ક છે.
અહીંયા સૌથી મુશ્કેલીવાળું કામ સુવાનું છે. તેમણે કહ્યું કે, ભારત ઝડપથી આગળ વધી રહ્યું છે. જેટલું જ આપણું મગજ શાંત રહેશે એટલી જ જલ્દીથી તમે દરેક વસ્તુઓને સમજી શકશો. માણસના અંતરિક્ષ પર પહોંચવાથી મગજમાં ઘણા બધા સવાલો આવે છે. સૌથી પહેલો સવાલ તો એ આવે છે કે મોબાઈલ નેટવર્ક વગર ધરતીથી દૂર કેવી રીતે કોમ્યુનિકેશન કરતા હશે.
બધા ફેરફારો વિજ્ઞાનને કારણે આવ્યા
અંતરિક્ષમાં હવા નથી અને શૂન્યાવકાશમાં કોઈપણ પ્રકારનો સંદેશાવ્યવહાર મુશ્કેલ છે. ત્યાં કોઈ ઇન્ટરનેટ વાયર નથી અને ત્યાં કોઈ કેબલ નથી, તેથી મોટો સવાલ એ છે કે અંતરિક્ષયાત્રીઓ અંતરિક્ષમાં રહેલા સ્પેસ સ્ટેશનથી પૃથ્વી પર કોલ કે વીડિયો કોલ કેવી રીતે કરે છે. જેમ જેમ વિજ્ઞાન આગળ વધ્યું છે તેમ તેમ ઘણા ફેરફારો થયા છે. વૈજ્ઞાનિકો હંમેશા ISS પર હાજર રહે છે અને પૃથ્વી પરની અંતરિક્ષ એજન્સીઓ તેમના સતત સંપર્કમાં રહે છે. અંતરિક્ષમાં ઘણા ઉપગ્રહો છે જે ત્યાંથી ફોટા લે છે અને પૃથ્વી પર મોકલે છે.
અંતરિક્ષ અને પૃથ્વીથી વાતચીત કરવી સરળ નથી
વૈજ્ઞાનિકોના મતે, અંતરિક્ષમાં વાતચીત કરવી સરળ કાર્ય નથી. નાસાનું સ્પેસ કોમ્યુનિકેશન એન્ડ નેવિગેશન સિસ્ટમ ચંદ્ર પરના બધા રોવર, આર્ટેમિસ મિશન અથવા ISS સાથે સંપર્ક કરવાનું કામ કરે છે. કોઈપણ કોમ્યુનિકેશન નેટવર્ક ટ્રાન્સમીટર-નેટવર્ક-રીસીવરની મદદથી કામ કરે છે. ટ્રાન્સમીટર સંદેશને કોડમાં રૂપાંતરિત કરે છે અને તેને નેટવર્ક દ્વારા મોકલે છે અને રીસીવર તેને ત્યાંથી પ્રાપ્ત કરે છે અને તેને ડીકોડ કરે છે. આ પદ્ધતિ પૃથ્વી પર કામ કરે છે, પરંતુ અંતરિક્ષમાં સમસ્યા એ છે કે વિમાનો સેંકડો કિલોમીટર પ્રતિ કલાકની ઝડપે ઉડે છે અને તેમની સાથે વાતચીત કરવી સરળ નથી.
નાસા કઈ ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરે છે?
આ સમસ્યાના ઉકેલ માટે નાસાએ પૃથ્વીના સાતેય ખંડો પર વિશાળ એન્ટેના સ્થાપિત કર્યા છે. તેમનું સ્થાન એવી રીતે પસંદ કરવામાં આવ્યું છે કે તેઓ અવકાશયાન અને ગ્રાઉન્ડ સ્ટેશન વચ્ચેના સંદેશાવ્યવહારના મુખ્ય ધરી તરીકે કાર્ય કરે છે. આ એન્ટેના લગભગ 230 ફૂટ ઊંચા છે અને તેમના મોટા કદ અને ઉચ્ચ આવર્તનને કારણે, તેનો ઉપયોગ 200 કરોડ માઇલ સુધીના સંદેશાવ્યવહાર માટે થઈ શકે છે. નાસા પાસે ઘણા રિલે ઉપગ્રહો પણ છે, જેની મદદથી સંદેશાવ્યવહાર સ્થાપિત કરી શકાય છે. નાસા રેડિયો તરંગોનો ઉપયોગ કરે છે. નાસા ઇન્ફ્રારેડ લેસરનો ઉપયોગ કરવાની ટેકનિકમાં રોકાયેલ છે, જેના દ્વારા ભવિષ્યમાં અવકાશથી પૃથ્વીનો સંપર્ક કરવો સરળ બનશે.
